Çevrimiçi Öğrenme Motivasyon Ölçeği

Özet

Çevrimiçi Öğrenme Motivasyon Ölçeği, bireylerin çevrimiçi öğrenme ortamlarındaki motivasyon düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama aracıdır. Ölçek, Özbaşı, Cevahir ve Özdemir (2018) tarafından Türkçe’ye kazandırılmıştır. Ölçeğin Türkçe formu, orijinal yapının geçerliğini ve güvenirliğini koruyarak, dijital öğrenme süreçlerinde öğrencilerin içsel ve dışsal motivasyon kaynaklarını değerlendirmeyi hedefler. Ölçek toplamda 7 alt boyuttan ve 28 maddeden oluşmaktadır.

Bu çalışma, uzaktan eğitim ve çevrimiçi öğrenme platformlarının yaygınlaştığı eğitim ortamlarında, öğrencilerin öğrenme süreçlerine olan bağlılıklarını ve motivasyonlarını bilimsel olarak değerlendirme ihtiyacına yanıt vermektedir. Uyarlama çalışmasında, psikometrik özelliklerin titizlikle incelenmesi sağlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Çevrimiçi Öğrenme, Motivasyon Ölçeği, Eğitim Psikolojisi, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Uzaktan Eğitim

Yazarlar

Durmuş Özbaşı, Hamit Cevahir, Mehmet Özdemir

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yabancı dilde geliştirilmiş olan Çevrimiçi Öğrenme Motivasyon Ölçeği’ni (Online Learning Motivation Scale) Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygun hale getirerek psikometrik özelliklerini ortaya koymaktır. Bu uyarlama, çevrimiçi öğrenme ortamlarında öğrencilerin motivasyon düzeylerini ve bu motivasyonu oluşturan bileşenleri güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmeyi sağlamaktadır.

Araştırmacılar, dijitalleşen eğitim süreçlerinde öğrencilerin başarılarını ve katılım düzeylerini etkileyen temel faktör olan motivasyonun doğru bir şekilde belirlenmesini amaçlamıştır. Elde edilen veriler, çevrimiçi kurs tasarımlarının ve öğretim stratejilerinin motivasyonu artıracak şekilde düzenlenmesine rehberlik edebilir.

Yapı

Çevrimiçi Öğrenme Motivasyon Ölçeği, çevrimiçi öğrenme bağlamında motivasyonun çok boyutlu yapısını ele almaktadır. Ölçek, toplam 7 farklı alt boyutta organize edilmiş 28 maddeden oluşmaktadır. Bu alt boyutlar genellikle içsel motivasyon, dışsal motivasyon, algılanan yeterlilik (öz yeterlik), görev değeri, kontrol inançları gibi öğrenme motivasyonunun temel bileşenlerini temsil etmektedir.

Ölçeğin yapısal modeli, bireylerin çevrimiçi öğrenme etkinliklerine ne ölçüde değer verdiklerini, bu etkinlikleri ne kadar kontrol edebildiklerini düşündüklerini ve öğrenme sürecinden aldıkları doyumu ölçmeyi hedefler. Bu çok boyutlu yapı, motivasyonun sadece tek bir genel skorla değil, farklı alt bileşenler üzerinden analiz edilmesini mümkün kılar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları kapsamında, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını belirlemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA, toplanan verilerin teorik olarak öngörülen 7 faktörlü yapıyla ne ölçüde uyumlu olduğunu test etmek için kullanılmıştır.

Analiz sonuçları, Türkçe formun orijinal ölçek yapısına benzer bir uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu durum, ölçeğin çevrimiçi öğrenme motivasyonu yapısını Türk kültüründe de geçerli bir şekilde ölçebildiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe formundan elde edilen puanların tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla çeşitli güvenirlik yöntemlerinden faydalanılmıştır. Başlıca kullanılan yöntemler Cronbach’s Alpha katsayısı ve Bileşik Güvenirlik (Yapısal/Composite Reliability) yöntemleridir.

Hem Cronbach’s Alpha değerlerinin hem de Bileşik Güvenirlik değerlerinin kabul edilebilir sınırların üzerinde çıkması, ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu ve farklı alt boyutlardaki maddelerin ilgili yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanılabilecek düzeyde yüksek bir güvenirlik sunduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek için kullanılan ana yöntem Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) olmuştur. DFA, ölçeğin 7 alt boyuttan oluşan orijinal teorik yapısının Türk örneklemindeki verilerle ne kadar uyumlu olduğunu belirlemeye odaklanmıştır.

Analizler, 28 maddelik bu yapının özgün formdaki faktör yüklerini ve ilişkilerini büyük ölçüde koruduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, çevrimiçi öğrenme motivasyonunun Türk kültüründe de benzer boyutlarda algılandığına dair önemli bir kanıt sağlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 7’li Likert Ölçeği (1= Bütünüyle uygun değil – 7= Bütünüyle uygun)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri ve çevrimiçi öğrenme deneyimi olan bireyler.

Age Group: Yetişkin (Yükseköğretim çağı ve üzeri)

Population Details: Çevrimiçi öğrenme ortamlarında ders alan veya deneyime sahip olan bireylerden oluşan örneklem.

Test Methodology: 7 alt boyut ve 28 madde içeren öz bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Öz Yeterlik, Dijital Öğrenme, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Likert, Güvenirlik, Motivasyon, Eğitim Teknolojileri

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Durmuş Özbaşı)

Correspondence Address: Durmuş Özbaşı (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2018 yılında yayımlanan uyarlama çalışması sonucunda Türkçe literatüre kazandırılmıştır. Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler için sorumlu yazar Durmuş Özbaşı ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım veya büyük ölçekli araştırmalar için ek izin veya ücret talep edilebilir.

Referanslar

Özbaşı, D., Cevahir, H., & Özdemir, M. (2018). Çevrimiçi Öğrenme Motivasyon Ölçeği’nin Türkçe uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 352-368.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: cevrimici-ogrenme-motivasyon-olcegi-toad.pdf

Ek Bağlantı: cevrimici-ogrenme-motivasyon-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Çevrimiçi Öğrenme Motivasyon Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta ölçek maddeleri listelenmemiştir. Ölçek, 7 alt boyutta toplam 28 maddeden oluşmaktadır ve yanıtlar 7’li Likert formatında (1= Bütünüyle uygun değil – 7= Bütünüyle uygun) derecelendirilmektedir. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makaleye başvurulması gerekmektedir.