Çevrimiçi Öğrenme Hazır Bulunuşluluk Ölçeği

Özet

Çevrimiçi Öğrenme Hazır Bulunuşluluk Ölçeği (ÇÖHBÖ), bireylerin çevrimiçi öğrenme ortamlarında başarılı bir şekilde yer alabilme düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama aracıdır. Ölçek, özellikle çevrimiçi öğrenme sürecine başlamadan önce öğrencilerin sahip olması gereken teknik, motivasyonel ve psikolojik yeterlilikleri değerlendirir. Yurdugül ve Sırakaya (2013) tarafından Türkçe’ye uyarlanan bu araç, 5 alt boyut ve toplam 18 maddeden oluşmaktadır. Ölçek, öğrencilerin kendi öğrenme süreçlerini yönetme kapasiteleri, teknik yeterlilikleri ve öğrenmeye yönelik içsel güdülenmeleri gibi kritik hazır bulunuşluluk bileşenlerini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çevrimiçi Öğrenme Hazır Bulunuşluluk, Çevrimiçi Öğrenme, Özyeterlik, Özgüdümlü Öğrenme, Öğrenci Kontrolü, Adaptasyon, Eğitim Teknolojileri.

Yazarlar

H. Yurdugül, Didem ALSANCAK SIRAKAYA

Amaç

Çevrimiçi Öğrenme Hazır Bulunuşluluk Ölçeği’nin temel amacı, yükseköğretim veya yetişkin eğitimi düzeyindeki katılımcıların, çevrimiçi eğitim formatlarına geçiş yapmadan önce bu ortamlara ne ölçüde hazır olduklarını belirlemektir. Bu, hem öğrencilerin potansiyel zorluklarını önceden tespit etmeye hem de eğitim kurumlarının destekleyici stratejiler geliştirmesine olanak tanır.

Ölçek, bireylerin teknik becerileri (bilgisayar ve internet kullanımı), motivasyon seviyeleri ve özgüdümlü öğrenme yetenekleri gibi farklı alanlardaki hazır bulunuşluk düzeylerini ayrı ayrı ölçerek, çevrimiçi öğrenmenin gerektirdiği çok boyutlu yeterliliği değerlendirmeyi hedefler.

Yapı

Çevrimiçi Öğrenme Hazır Bulunuşluluk, bir bireyin çevrimiçi bir eğitim programında başarıyla yer almasını sağlayan çok boyutlu bir psikolojik yapıdır. Bu yapı, bilişsel, davranışsal ve teknolojik yeterliliklerin bir kombinasyonunu içerir. Ölçek, bu hazır bulunuşluluk yapısını beş temel alt boyutta incelemektedir.

Bu beş alt boyut, öğrencilerin teknik araçlara hakimiyetlerinden (Bilgisayar/İnternet Özyeterliği) kendi öğrenme süreçlerini yönetme becerilerine (Özgüdümlü Öğrenme ve Öğrenci Kontrolü) ve öğrenmeye yönelik içsel itici güçlerine (Öğrenme İçin Motivasyon) kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Ölçek, bu yeterliliklerin çevrimiçi ortamdaki başarı için kritik olduğunu varsaymaktadır.

Geçerlik

Ölçek, Yurdugül ve Sırakaya (2013) tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin orijinal yapısına benzer şekilde beş faktörlü bir yapının doğrulandığı ve maddelerin ilgili alt boyutlara yeterli düzeyde yüklendiği bildirilmiştir.

Uyarlama sürecinde, geçerlik çalışmaları, ölçek maddelerinin Türk kültürüne ve eğitim bağlamına uygunluğunu sağlamak için dilsel eşdeğerlik ve uzman görüşleri ile desteklenmiştir. Çalışmanın başlığı da (geçerlik ve güvenirlik çalışması) yapısal geçerliğin incelendiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Çevrimiçi Öğrenme Hazır Bulunuşluluk Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, uyarlama çalışmasında iç tutarlılık yöntemleri kullanılarak raporlanmıştır. Genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilen bu çalışmalar, ölçek maddelerinin tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını göstermiştir.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı (çevrimiçi öğrenme hazır bulunuşluluğu) ölçmede başarılı olduğunu ve bireylerin yanıtlarının zaman içinde tutarlılık gösterdiğini işaret eder. Detaylı güvenirlik katsayıları, orijinal makalede yer almaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek, Yurdugül ve Sırakaya (2013) tarafından yapılan doğrulayıcı ve/veya açımlayıcı faktör analizi sonucunda toplam 18 madde ve 5 alt boyuttan oluşan bir yapıya sahiptir. Bu faktörler, çevrimiçi öğrenme ortamlarında başarılı olmanın temel bileşenlerini temsil etmektedir:

• Bilgisayar/İnternet Özyeterliği: Öğrencinin çevrimiçi kaynaklara erişme ve internet araçlarını kullanma konusundaki inancı.
• Özgüdümlü Öğrenme: Öğrencinin öğrenme sürecini bağımsız olarak planlama, izleme ve değerlendirme yeteneği.
• Öğrenci Kontrolü: Öğrencinin çevrimiçi ortamdaki kendi öğrenme hızını ve içeriğini yönlendirme kapasitesi.
• Öğrenme İçin Motivasyon: Çevrimiçi öğrenmeye yönelik içsel ve dışsal güdüler.
• Çevrimiçi İletişim Özyeterliği: Asenkron veya senkron yazılı iletişim araçlarını kullanarak kendini net bir şekilde ifade etme becerisi.

Ölçek

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak uyarlama çalışmaları genellikle Likert formatını korur). Ölçek toplam 18 maddeden oluşmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yükseköğretim öğrencileri, uzaktan eğitim programlarına katılan yetişkinler.

Yaş Grubu: Üniversite çağı ve üstü.

Popülasyon Detayları: Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması genellikle Türkiye’deki üniversite öğrencileri üzerinde yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Bireysel olarak uygulanan, öz-bildirim temelli bir anket. Öğrencilerden, çevrimiçi öğrenme ile ilgili çeşitli durumlar veya yeterlilikler hakkındaki görüşlerini belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Uzaktan Eğitim, Dijital Yeterlilik, Özyeterlik, Özgüdümlü Öğrenme, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Güvenirlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi (Sorumlu Yazar): Didem ALSANCAK SIRAKAYA için iletişim e-postası: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal uyarlama çalışması 2013 yılında yayınlanmıştır. Ölçek, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izniyle ücretsizdir. Ticari kullanımlar için yazarla iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim, sorumlu yazar Didem ALSANCAK SIRAKAYA üzerinden sağlanabilir.

Ölçeğin tam metni ve detaylı metodolojik bilgileri içeren orijinal makaleye aşağıdaki linkten ulaşılabilir: egitimvebilim.ted.org.tr. Ayrıca ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: cevrimici-ogrenme-hazir-bulunusluluk-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Yurdugül, H. ve Sırakaya, D. A. (2013). Çevrimiçi Öğrenme Hazır Bulunuşluluk Ölçeği: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim ve Bilim, 38(169), 391-405.

Çevrimiçi Öğrenme Hazır Bulunuşluluk Ölçeği Maddeleri

Ölçek, toplam 18 madde ve 5 alt boyuttan oluşmaktadır. Alt boyutlar ve ilgili maddelerin örnekleri aşağıdadır:

• Bilgisayar/İnternet Özyeterliği (3 m): Çevrimiçi öğrenmede bilgiye ulaşma sürecinde interneti kullanma konusunda kendime güvenirim.
• Özgüdümlü Öğrenme (6 m): Zamanı iyi yönetirim.
• Öğrenci Kontrolü (9 m): Çevrimiçi ortamda kendi öğrenme sürecimi yönlendirebilirim.
• Öğrenme İçin Motivasyon (13 m): Çevrimiçi ortamda öğrenmeye yönelik güdülerim vardır.
• Çevrimiçi İletişim Özyeterliği (17 m): Yazılı iletişimde kendimi ifade etmede(duygular ve espri) kendime güvenirim.