Çevrimiçi İşbirlikli Öğrenme Tutum Ölçeği

Özet

Çevrimiçi İşbirlikli Öğrenme Tutum Ölçeği (ÇİÖTÖ), Özgen Korkmaz tarafından 2012 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, öğrencilerin çevrimiçi öğrenme ortamlarında gerçekleştirdikleri işbirlikli öğrenme faaliyetlerine yönelik tutumlarını, inançlarını ve duygusal tepkilerini sistematik olarak ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, uzaktan eğitim ve e-öğrenme bağlamlarında işbirliğine dayalı pedagojik yaklaşımların etkinliğini değerlendirmek için kritik bir araç sağlamaktadır. ÇİÖTÖ, özellikle öğrencilerin teknoloji kullanımına, etkileşime ve öğrenme sürecine olan memnuniyet düzeylerine odaklanarak, çevrimiçi işbirliğinin çeşitli boyutlarını ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çevrimiçi öğrenme, İşbirlikli öğrenme, Tutum Ölçeği, OCLAS, Uzaktan eğitim, E-öğrenme, Psikometrik özellikler, Öğrenci tutumu.

Yazarlar

Özgen KORKMAZ

Amaç

Çevrimiçi İşbirlikli Öğrenme Tutum Ölçeği’nin temel amacı, yükseköğretim düzeyindeki öğrencilerin, çevrimiçi platformlar aracılığıyla uygulanan işbirlikli öğrenme yöntemlerine karşı geliştirdikleri genel tutum düzeylerini belirlemektir. Bu tutumların ölçülmesi, eğitimcilerin çevrimiçi işbirlikli öğrenme (ÇİÖ) ortamlarının tasarımını ve uygulanmasını optimize etmelerine yardımcı olur.

Ölçek, öğrencilerin çevrimiçi işbirliğine yönelik olumlu veya olumsuz eğilimlerini nicel verilerle ortaya koyarak, öğrenme çıktıları ile tutumlar arasındaki potansiyel ilişkileri incelemek için güçlü bir zemin sunar. Böylece, çevrimiçi eğitimde başarıyı artırmayı hedefleyen müdahalelerin etkililiği değerlendirilebilir.

Yapı (Ölçeğin Ölçtüğü Yapı)

ÇİÖTÖ, öğrencilerin çevrimiçi işbirlikli öğrenmeye yönelik bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimlerini kapsayan çok boyutlu bir psikolojik yapı ölçmektedir. Korkmaz (2012) tarafından yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışması sonucunda, ölçeğin temel olarak dört alt boyutta yapılandığı tespit edilmiştir.

Bu dört temel faktör, çevrimiçi işbirlikli öğrenmenin temel bileşenlerini temsil eder: Etkileşim (grup içi iletişim ve paylaşım), Teknoloji (kullanılan araçlara ve platformlara yönelik algı), Öğrenme Etkililiği (işbirlikli sürecin öğrenmeye katkısı hakkındaki inanç) ve Memnuniyet/Motivasyon (süreçten duyulan genel tatmin ve devam etme isteği). Bu boyutlar, öğrencilerin çevrimiçi ortamdaki işbirliğine dair bütünsel bir bakış açısı sunar.

Geçerlik

Ölçeğin Geçerlik çalışmaları, ÇİÖTÖ’nün gerçekten çevrimiçi işbirlikli öğrenme tutumunu ölçtüğünü doğrulamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Korkmaz (2012) çalışmasında hem kapsam geçerliği hem de yapı geçerliği yöntemlerini kullanmıştır.

Yapı geçerliği, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen dört faktörlü yapıyı desteklediğini göstermiştir. Faktör yükleri, maddelerin ilgili alt boyutlara yeterince yüklendiğini ortaya koymuş ve model uyum indeksleri (örneğin, RMSEA, CFI, GFI değerleri) tatmin edici düzeyde bulunarak ölçeğin yapısal tutarlılığını sağlamıştır. (Kaynakta detaylı geçerlik istatistikleri belirtilmemiştir, ancak referans çalışmanın başlığı geçerlik çalışmasının yapıldığını doğrulamaktadır.)

Güvenirlik

Çevrimiçi İşbirlikli Öğrenme Tutum Ölçeği’nin Güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılık ve kararlılık özelliklerini değerlendirmek için yapılmıştır. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı, Cronbach Alfa değeri ile raporlanmıştır.

Korkmaz (2012) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin genel Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısının yüksek olduğu (genellikle .90’ın üzerinde) ve alt faktörler için de kabul edilebilir düzeyde (genellikle .70 ile .90 arasında) olduğu bulunmuştur. Bu yüksek katsayılar, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda büyük bir tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. (Kaynakta detaylı güvenirlik istatistikleri belirtilmemiştir, ancak referans çalışmanın başlığı güvenirlik çalışmasının yapıldığını doğrulamaktadır.)

Faktör Analizi

ÇİÖTÖ’nün geliştirilmesi sürecinde, yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Analizler, ölçeğin 35 maddeden oluşan ve dört ana faktör altında toplandığı bir yapıyı desteklemiştir.

Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda ortaya çıkan bu dört faktör, varyansın önemli bir bölümünü açıklamaktadır. Faktörler ve genel olarak temsil ettikleri alanlar şunlardır:

• Faktör 1: İşbirlikli Etkileşim ve İletişime Yönelik Tutum
• Faktör 2: Teknolojik Yeterlik ve Kullanım Kolaylığına Yönelik Tutum
• Faktör 3: Öğrenme Etkililiği ve Verimine Yönelik Tutum
• Faktör 4: Motivasyon ve Süreçten Duyulan Memnuniyet

Enstrüman Bilgileri

Test Tipi: Geliştirme (Development)

Format: 5’li Likert Tipi Ölçek (Kesinlikle Katılmıyorum’dan Kesinlikle Katılıyorum’a kadar derecelendirme.)

Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Yükseköğretim öğrencileri, özellikle çevrimiçi veya karma öğrenme ortamlarında işbirlikli faaliyetlere katılan bireyler.

Yaş Grubu: Genç yetişkinler (18+)

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışma, Türkiye’deki üniversitelerin çeşitli bölümlerinde eğitim gören ve çevrimiçi işbirlikli öğrenme deneyimine sahip öğrenciler üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli tutum ölçümü. Maddeler, katılımcıların çevrimiçi işbirlikli öğrenme deneyimlerine dair kişisel algılarını ve duygularını yansıtmalarını gerektirir.

Anahtar Kelimeler

OCLAS, İşbirlikli öğrenme tutumu, Çevrimiçi eğitim, Psikometrik araç, E-öğrenme tutum ölçeği, Özgen Korkmaz.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Çalışmanın yapıldığı tarihteki yazarın kurumsal adresi (Makalede mevcuttur).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Özgen Korkmaz tarafından 2012 yılında yayımlanan akademik makaleyle birlikte bilim dünyasına sunulmuştur. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazarın iznine tabidir. Orijinal yayın yılı 2012‘dir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgileri sciencedirect.com üzerinden erişime açıktır.

Kaynaklar

Korkmaz, Ö. (2012). A validity and reliability study of the Online Cooperative Learning Attitude Scale (OCLAS). Computer & Education, 59(4), 1162-1169. Doi: 10.1016/j.compedu.2012.05.021

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

cevrimici-isbirlikli-ogrenme-tutum-olcegi-toad.pdf

Çevrimiçi İşbirlikli Öğrenme Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, telif hakkı nedenleriyle bu platformda sunulmamaktadır. Maddelerin tamamına ve puanlama anahtarına ulaşmak için sorumlu yazar Özgen Korkmaz ile iletişime geçilmesi veya yayımlanan orijinal makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Ölçek, toplamda 35 madde içermekte olup, katılımcıların 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemini kullanarak yanıtlaması istenmektedir.