Bireysel Risk Değerlendirme Formu (BİRDEF)

Özet

Bireysel Risk Değerlendirme Formu (BİRDEF), Koruma ve bakım altındaki çocuklar için geliştirilmiş, bireysel risk düzeylerini ve ihtiyaçlarını standart bir biçimde belirlemeyi amaçlayan bir ölçek geliştirme çalışmasının ürünüdür. Ögel ve arkadaşları (2016) tarafından geliştirilen bu form, Türkiye’deki kurumsal bakım hizmetlerinde barınan çocukların psiko-sosyal risk faktörlerini sistematik olarak değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Bu araç, klinisyenlere ve sosyal hizmet uzmanlarına, çocuğun gelişimsel, davranışsal ve çevresel risk alanlarını tespit etmede önemli bir rehberlik sağlamaktadır.

BİRDEF’in temel amacı, koruyucu ve önleyici hizmetlerin planlanmasında kullanılmak üzere, kurumsal yaşamın getirdiği zorluklar ve bireysel kırılganlıklar bağlamında çocuğun karşı karşıya olduğu potansiyel riskleri nicel olarak ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler

BİRDEF, Risk Değerlendirme, Koruma ve bakım altındaki çocuklar, Çocuk Psikiyatrisi, Ölçek geliştirme, Kurumsal Bakım, Sosyal Hizmet.

Yazarlar

Ögel, K., Yücesan, S., Vaizoğlu, Ç., Eraslan, E., Demirtaş, M., Yıldırım, S., Ergüt, İ. K.

Amaç

Bireysel Risk Değerlendirme Formu (BİRDEF), Türkiye’de devlet koruması ve bakımı altında bulunan çocukların bireysel risk faktörlerini tespit etmek ve bu risklerin şiddetini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, kurumsal ortamlarda yaşayan çocukların özel ihtiyaçlarını ve karşılaştıkları potansiyel zorlukları belirleyerek, onlara yönelik koruyucu ve müdahaleci hizmetlerin kişiselleştirilmesine olanak tanımaktır.

Form, hem çocuğun içsel (davranışsal, psikolojik) hem de dışsal (çevresel, sosyal) risk alanlarını kapsamlı bir şekilde değerlendirerek, bakım planlarının bilimsel verilere dayandırılmasına katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Bu sayede, kurum personelinin risk yönetimi süreçlerinde daha bilinçli kararlar alması desteklenmektedir.

Yapı

BİRDEF, koruma ve bakım altındaki çocukların genel uyum ve gelişimini olumsuz etkileyebilecek çok boyutlu risk alanlarını ölçen bir yapıyı temel alır. Ölçek, muhtemelen psikopatoloji, davranış sorunları, akademik zorluklar, sosyal ilişkilerde yaşanan problemler ve geçmiş travmatik deneyimler gibi kritik alanları kapsayan alt boyutlardan oluşmaktadır.

Ölçeğin yapısal geçerliği, bu risk faktörlerinin teorik çerçevelerle ne derece uyumlu olduğunu ve beklenen psikolojik yapıları doğru bir şekilde temsil edip etmediğini göstermek üzere tasarlanmıştır. Form, kurumsal yaşamın özgün dinamiklerini dikkate alarak, bu çocuk grubuna özel risk göstergelerini içermektedir.

Geçerlik

BİRDEF’in Geçerlik çalışmaları, Ögel ve arkadaşları (2016) tarafından yürütülmüştür. Ölçek geliştirme sürecinde, formun ölçmek istediği bireysel risk kavramını ne derece doğru ve amaca uygun ölçtüğünü belirlemek amacıyla çeşitli geçerlik analizleri uygulanmıştır.

Yapılan analizler, formun içeriğinin ilgili uzman görüşleriyle tutarlılığını (kapsam geçerliği) ve ölçtüğü yapının diğer ilgili veya ilişkisiz yapılarla beklenen korelasyonları gösterip göstermediğini (yapı geçerliği) ortaya koymayı amaçlamıştır. Bu çalışmalar, BİRDEF’in koruma altındaki çocuklarda risk değerlendirme aracı olarak bilimsel olarak kabul edilebilirliğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ögel ve arkadaşları (2016), BİRDEF’in ölçümlerinin tutarlılığını ve istikrarını belirlemek üzere Güvenirlik analizlerini gerçekleştirmişlerdir. Bu analizler genellikle ölçeğin iç tutarlılığını (Cronbach alfa katsayısı) ve zaman içindeki kararlılığını (test-tekrar test güvenirliği) içermektedir.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı ölçmekte ne kadar başarılı olduğunu gösterir. Bu güvenirlik çalışmaları, BİRDEF’in farklı zamanlarda ve farklı uygulayıcılar tarafından kullanıldığında dahi tutarlı sonuçlar üretebilme kapasitesini kanıtlamıştır, bu da formun kurumsal uygulamalarda güvenle kullanılması için kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Bireysel Risk Değerlendirme Formu’nun (BİRDEF) geliştirilmesi aşamasında, formun çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, başlangıçta belirlenen geniş madde havuzundan, birbirleriyle ilişkili olan ve ortak bir psikolojik yapıyı temsil eden maddeleri gruplandırmaya yaramıştır.

Büyük olasılıkla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin nihai alt boyutları ve faktör yükleri belirlenmiş, böylece riskin hangi ana bileşenlerden oluştuğu bilimsel olarak tanımlanmıştır. Bu faktör yapısı, uygulayıcıların hangi risk alanlarına odaklanması gerektiği konusunda net bir çerçeve sunar.

Araç

Test Type: Geliştirme (Psikometrik Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Değerlendirme Formu (Muhtemelen profesyonel gözlem ve dosya incelemesine dayalı, puanlamalı format)

Language Available: Türkçe

Population Group: Kurumsal koruma ve bakım altında bulunan çocuklar

Age Group: Çalışmada belirtilmemiş olmakla birlikte, koruma altındaki okul çağı ve ergenlik dönemi çocukları (tahmini)

Population Details: Türkiye Cumhuriyeti Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı kurumlarda barınan koruma ve bakım altındaki çocuklar.

Test Methodology: Standartlaştırılmış risk faktörü değerlendirmesi, profesyonel personel (klinisyenler, sosyal hizmet uzmanları) tarafından uygulanır.

Anahtar Kelimeler

Bireysel Risk, Kurumsal Bakım, Çocuk Refahı, Güvenirlik, Geçerlik, Psikometrik Analizler, Sosyal Hizmet Uygulamaları.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar için iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

BİRDEF, 2016 yılında yayımlanan bir bilimsel makale ile tanıtılmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Sena Yücesan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari bir ücret bilgisi mevcut değildir, ancak akademik veya klinik kullanım için izin alınması önerilir.

Orijinal makale bağlantısı ve PDF dosyası aşağıda sunulmuştur.

Kaynaklar

Ögel, K., Yücesan, S., Vaizoğlu, Ç., Eraslan, E., Demirtaş, M., Yıldırım, S. … Ergüt, İ. K. (2016). Koruma ve bakım altındaki çocuklara yönelik Bireysel Risk Değerlendirme Formu’nun (BİRDEF) geliştirilmesi, güvenirlik ve geçerliği. Klinik Psikiyatri Dergisi, 19 (2), 60-72. doi: 10.5505/kpd.2016.38257

Akademik kaynak linki: app.trdizin.gov.tr

The original PDF can be downloaded here: bireysel-risk-degerlendirme-formu-birdef-toad.pdf

Bireysel Risk Değerlendirme Formu (BİRDEF) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Orijinal kaynak içerikte Bireysel Risk Değerlendirme Formu (BİRDEF) maddeleri bulunmamaktadır. Maddeler için yazarın orijinal makalesine başvurulması gerekmektedir.