Waterlow Basınç Ülseri Risk Değerlendirme Ölçeği

Özet

Waterlow Basınç Ülseri Risk Değerlendirme Ölçeği, hastanede yatan veya uzun süreli bakım gerektiren hastalarda basınç ülseri geliştirme riskini sistematik olarak belirlemek amacıyla tasarlanmış klinik bir değerlendirme aracıdır. Ölçek, hareketlilik, beslenme durumu, cilt durumu, yaş ve özel risk faktörleri gibi çeşitli parametreleri değerlendirerek hastanın genel risk skorunu hesaplar. Ölçeğin Türkçe adaptasyon, geçerlik ve güvenirlik çalışması Pınar Avşar ve Ayşe Karadağ tarafından 2016 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türk kültürüne ve klinik ortamına uygunluğunu test etmeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Basınç Ülseri, Waterlow, Risk Değerlendirme, Hemşirelik, Geçerlik, Güvenirlik, Adaptasyon, Klinik Değerlendirme, Yatak Yarası.

Yazarlar

Pınar Avşar, Ayşe Karadağ (Türkçe Uyarlama Çalışması)

Amaç

Ölçeğin temel amacı, sağlık profesyonellerine, özellikle de hemşirelik personeline, hastaların basınç ülseri geliştirme potansiyelini hızlı ve objektif bir şekilde değerlendirme imkanı sunmaktır. Erken risk değerlendirme, yüksek risk altındaki hastaların tespit edilmesini ve böylece koruyucu bakım stratejilerinin zamanında başlatılmasını sağlar. Türkçe uyarlama çalışmasının amacı ise, uluslararası geçerliliği kanıtlanmış olan bu aracın Türkiye’deki klinik uygulamalarda güvenle kullanılabilmesini sağlamaktır.

Yapı

Waterlow Ölçeği, çok boyutlu bir yapı ölçmektedir. Bu yapı, bir hastanın basınç ülserine karşı olan genel savunmasızlığını belirleyen çeşitli fizyolojik ve çevresel faktörlerin birleşimidir. Ölçek, genellikle şu ana bileşenleri kapsayan puanlama sistemine dayanır:

• Vücut Kütle İndeksi (BKİ) ve Cinsiyet
• Cilt Durumu (nem, renk değişikliği, bütünlük)
• Hareketlilik (tam, kısıtlı, yatalak)
• Beslenme Durumu
• Özel Risk Faktörleri (örn. büyük ameliyat, nörolojik defisit, ilaç tedavisi)

Bu bileşenlerin her biri farklı puan ağırlıklarına sahiptir ve toplanan puan, hastanın düşük, orta, yüksek veya çok yüksek risk kategorisine yerleştirilmesini sağlar. Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, klinik risk değerlendirme yeteneğidir.

Geçerlik

Waterlow Basınç Ülseri Risk Değerlendirme Ölçeği’nin Türkçe adaptasyon çalışmasında geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Avşar ve Karadağ (2016) tarafından yürütülen bu çalışma, ölçeğin Türk popülasyonunda aynı yapıyı ölçüp ölçmediğini belirlemeyi hedeflemiştir. Geçerlik çalışmalarında genellikle kapsam geçerliği (uzman görüşleri) ve yapı geçerliği (faktör analizi) yöntemleri kullanılır. Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, çalışmanın başlığı ölçeğin psikometrik özelliklerinin incelendiğini göstermektedir. Klinik araçlarda geçerlik, ölçeğin gerçekten basınç ülseri riskini doğru bir şekilde tahmin etme yeteneği ile ilişkilidir.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama sürecinin önemli bir parçası da güvenirlik analizleridir. Güvenirlik, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı uygulayıcılar tarafından uygulandığında tutarlı sonuçlar verme derecesini ifade eder. Avşar ve Karadağ (2016) çalışmasında iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve/veya test-tekrar test güvenirliği gibi yöntemlerin kullanıldığı varsayılmaktadır. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin klinik kararlar için tutarlı ve güvenilir bir temel oluşturduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Waterlow Ölçeği’nin Türkçe adaptasyonu sırasında yapı geçerliğini doğrulamak amacıyla faktör analizinin kullanıldığı düşünülmektedir. Faktör analizi, ölçeğin maddelerinin, orijinal İngilizce versiyonunda olduğu gibi, riskin farklı boyutlarını temsil eden mantıksal alt faktörler altında toplanıp toplanmadığını inceler. Çok boyutlu bir risk değerlendirme aracı olması nedeniyle, faktör analizinin, ölçeğin klinik olarak anlamlı olan hareketlilik, beslenme ve özel riskler gibi ana risk gruplarını koruyup korumadığına odaklanması kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation) ve Klinik Risk Değerlendirme Ölçeği

Format: Çok Maddeli, Puanlamalı Risk Değerlendirme Formu

Language Available: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama)

Population Group: Hastanede yatan veya uzun süreli bakım gerektiren hastalar

Age Group: Yetişkin ve Geriatrik Popülasyon

Population Details: Çeşitli tıbbi ve cerrahi tanılara sahip, basınç ülseri riski taşıyan hastalar.

Test Methodology: Gözlem, hasta kaydı incelemesi ve hastanın fiziksel değerlendirmesine dayanan puanlama sistemi. Elde edilen toplam puan, risk seviyesini (örn. 10+ risk altında, 15+ yüksek risk altında) belirler.

Anahtar Kelimeler

Basınç Ülseri, Waterlow Skalası, Yatak Yarası, Geriatri, Yoğun Bakım, Geçerlik, Puanlama Sistemi, Klinik Araç.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Pınar Avşar)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirme yılı 1980’lerin sonu (Judy Waterlow). Türkçe adaptasyon çalışmasının yayın yılı 2016‘dır. Ölçeğin klinik kullanımı genellikle sağlık kurumları içerisinde ücretsizdir, ancak ticari veya araştırma amaçlı kullanım için orijinal geliştiriciden izin alınması gerekebilir. Türkçe adaptasyon çalışmasına ilişkin iletişim adresi: [email protected]

Türkçe uyarlama makalesine Ulakbim üzerinden erişim sağlanabilmektedir: uvt.ulakbim.gov.tr

Kaynaklar

Avşar, P. ve Karadağ, A. (2016). Waterlow Basınç Ülseri Risk Değerlendirme Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması, geçerlik-güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 3(3), 1–15.

Bu makalenin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

waterlow-basinc-ulseri-risk-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Waterlow Basınç Ülseri Risk Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu akademik giriş için sağlanan kaynak içerikte, ölçeğin maddelerine (sorularına) yer verilmemiştir. Maddeler, 2016 yılında yayınlanan Avşar ve Karadağ makalesinde veya orijinal Waterlow Ölçeği dokümanlarında bulunabilir.