Bilgi Teknolojileri Verimliliği

Özet

Bilgi Teknolojileri Verimliliği Ölçeği, Ufuk Türen ve Hakan Erdem tarafından 2017 yılında Türkçeye uyarlanmış bir ölçektir. Bu araç, çalışanların kullandıkları bilgi teknolojilerinin (BT) iş performanslarını, görev tamamlama hızlarını ve genel iş kalitelerini ne ölçüde artırdığını algılamalarını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, özellikle havacılık sektörü çalışanları üzerine odaklanan bir araştırmada kullanılmış olup, örgütsel adalet algısının iş verimliliği üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. 4 maddeden oluşan bu kısa ölçek, bireysel düzeyde teknoloji kullanımının algılanan faydasını değerlendiren tek boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Bilgi teknolojileri verimliliği, iş performansı, örgütsel adalet, uyarlama, havacılık sektörü, psikometrik araçlar.

Yazarlar

Ufuk Türen, Hakan Erdem.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çalışanların iş süreçlerinde kullandıkları bilgi teknolojileri sistemlerinin, görevlerini yerine getirme kapasitelerini, hızlarını ve genel verimliliklerini ne düzeyde artırdığını nicel olarak ölçmektir. Bu bağlamda, ölçek bireysel düzeyde algılanan BT etkinliğini değerlendirir.

Ölçeğin Türkçeye uyarlanması, özellikle Türkiye’deki havacılık sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlardaki çalışanların teknoloji kullanımına yönelik algılarını incelemek üzere gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama, örgütsel adalet gibi kurumsal faktörlerin çalışanların teknoloji verimliliği algısı üzerindeki potansiyel etkilerini araştırmada kritik bir rol oynamıştır.

Yapı

Bilgi Teknolojileri Verimliliği Ölçeği, tek bir temel psikolojik yapıyı, yani “Algılanan Bilgi Teknolojileri Verimliliği”ni ölçmektedir. Bu yapı, çalışanın kullandığı teknolojik araçların iş yükünü azaltma, iş kalitesini yükseltme ve genel olarak daha fazla işi daha kısa sürede tamamlama yeteneği olarak tanımlanır.

Ölçek, doğrudan çalışanların kendi deneyimlerine ve algılarına dayanarak, teknolojinin görev başarısına ve profesyonel etkinliğe katkısını değerlendirir. Yüksek puanlar, çalışanın kullandığı BT sistemlerinin işini yapmasında güçlü ve pozitif bir destek sağladığı anlamına gelirken, düşük puanlar teknolojinin faydasının yetersiz veya sınırlı algılandığını gösterir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Türen ve Erdem (2017) tarafından kaleme alınan orijinal uyarlama makalesinde detaylı olarak sunulmuştur. Bu çalışmalarda, ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi tekniklerinin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Araştırmacılar, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe bağlamda da korunduğunu ve maddelerin ölçtüğü yapıyı temsil etme yeteneğinin yeterli olduğunu doğrulamışlardır. Kapsamlı geçerlik sonuçları ve kullanılan istatistiksel yöntemler hakkında detaylı bilgiye ulaşmak için ilgilenen araştırmacıların referans makaleyi incelemesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri de uyarlama makalesinde yer almaktadır. Güvenirlik, genellikle iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach’s Alpha değeri ile rapor edilir. Yüksek bir Alfa değeri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir olduğunu gösterir.

Bu tür uyarlama çalışmalarında, Cronbach’s Alpha değerinin kabul edilebilir sınırların (genellikle .70 ve üzeri) üzerinde olması beklenir. Spesifik güvenirlik katsayısı için kullanıcıların Türen ve Erdem (2017) makalesine başvurması gerekmektedir.

Faktör Analizi

Bilgi Teknolojileri Verimliliği Ölçeği, yalnızca 4 maddeden oluşması nedeniyle muhtemelen tek boyutlu bir yapıyı hedeflemektedir. Uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin yapısal doğruluğunu test etmek amacıyla faktör analizi (genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi – DFA) uygulanmıştır.

Bu analizler, 4 maddenin tek bir faktör altında toplandığını ve bu faktörün, çalışanların algılanan BT verimliliğini yeterli düzeyde açıkladığını kanıtlamayı amaçlar. Faktör yükleri ve model uyum indeksleri gibi faktör analizi sonuçları, ölçeğin psikometrik özelliklerinin sağlamlığını göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 4 maddelik, 5’li Likert derecelendirme ölçeği kullanılmaktadır. Cevap seçenekleri 1= KESİNLİKLE KATILMIYORUM ile 5= KESİNLİKLE KATILIYORUM arasında değişmektedir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çalışanlar

Yaş Grubu: Yetişkin Çalışan Nüfus

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki havacılık sektöründe görev yapan işgörenler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) anketi.

Anahtar Kelimeler

IT productivity, iş verimliliği, örgütsel davranış, psikometrik araçlar, Türen ve Erdem, Likert ölçeği.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ufuk Türen

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017 (Uyarlama ve yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar Ufuk Türen ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Referanslar

Türen, U. ve Erdem, H. (2017). Örgütsel adalet algısının işgörenlerin bilgi teknolojileri verimliliği üzerindeki etkisi: Havacılık sektöründe bir araştırma. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 19, 89-110. doi: 10.18092/ulikidince.310059.

Makalenin tam metni Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.gov.tr.

Ölçeğin orijinal PDF’i aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: bilgi-teknolojileri-verimliligi-toad.pdf

Bilgi Teknolojileri Verimliliği Maddeleri

Ölçek Derecelendirmesi: 5’li Likert (1= KESİNLİKLE KATILMIYORUM, 5= KESİNLİKLE KATILIYORUM)

1. İşimde kullandığım teknoloji daha fazla işi başarmamda bana yardımcı oluyor.
2. İşimde kullandığım teknoloji yaptığım işin verimliliğinin artırmasında yardımcı oluyor.
3. İşimde kullandığım teknoloji işimi daha iyi yapmamda bana yardımcı oluyor.
4. İşimde kullandığım teknoloji yaptığım işin kalitesinin artırmasında yardımcı oluyor.