Beden Eğitimi ve Spor Tutum Ölçeği

Özet

Beden Eğitimi ve Spor Tutum Ölçeği (BESTÖ), lise birinci sınıf öğrencilerinin beden eğitimi derslerine ve spora yönelik genel tutum düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Gıyasettin Demirhan ve Fikret Altay tarafından 2001 yılında geliştirilen bu ölçek, öğrencilerin spor faaliyetlerine karşı ilgilerini, algıladıkları faydayı ve derslere yönelik duygusal tepkilerini tek bir boyutta ölçmeyi hedefler. Ölçek, 24 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Beden Eğitimi, Spor, Tutum, Ölçek Geliştirme, Lise Öğrencileri, Psikometri, Türkiye.

Yazarlar

Gıyasettin Demirhan, Fikret Altay

Amaç

Beden Eğitimi ve Spor Tutum Ölçeği’nin temel amacı, lise eğitiminin başlangıcında yer alan öğrencilerin, okulda verilen Beden Eğitimi derslerine ve genel spor aktivitelerine karşı sahip oldukları pozitif veya negatif eğilimleri, yani tutumları, sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, eğitimcilerin ve spor bilimcilerin öğrencilerin motivasyon kaynaklarını ve derse karşı geliştirdikleri potansiyel engelleri anlamalarına yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, öğrencilerin sporun faydalarına olan inançlarını, derse katılma istekliliklerini ve derse yönelik duydukları kaygı veya memnuniyet düzeylerini ölçerek, eğitim programlarının öğrencilerin ihtiyaçlarına göre adapte edilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, öğrencilerin spora karşı tutum geliştirmelerinde etkili olan faktörlerin belirlenmesi açısından önemlidir.

Yapı

BESTÖ, katılımcıların beden eğitimi ve spora yönelik tutumlarını ölçen tek boyutlu (unidimensional) bir yapıya sahiptir. Ölçek, toplam 24 maddeden oluşur ve bu maddeler öğrencilerin spora yönelik bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimlerini yansıtır. Tek boyutlu yapısı, ölçeğin genel bir spor tutumu puanı sağlamasına olanak tanır.

Ölçeğin maddeleri, öğrencilerin ders sırasında hissettikleri duygusal tepkilerden (örneğin, korku, mutluluk) sporun faydalarına olan inançlarına kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Bu bütüncül yaklaşım, Beden Eğitimi dersine karşı oluşan genel tutumun kapsamlı bir değerlendirmesini sunar.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirildiği orijinal kaynakta (Demirhan ve Altay, 2001), geçerlik çalışmalarına dair özet bilgiler bulunmamaktadır. Ancak, ölçek geliştirme standartlarına uygun olarak, yapı geçerliğinin sağlanması amacıyla Faktör Analizi gibi istatistiksel yöntemlerin kullanıldığı varsayılmaktadır. Yapısal geçerlik, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı tutum yapısını gerçekten ölçüp ölçmediğini gösterir.

Gelecekteki araştırmacılar için, ölçeğin farklı popülasyonlar ve kültürel bağlamlarda da geçerli sonuçlar verip vermediğini belirlemek amacıyla doğrulayıcı Faktör Analizi çalışmalarının yapılması önerilmektedir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik katsayısı (örneğin, Cronbach Alfa değeri) açıkça belirtilmemiş olsa da, ölçeklerin psikometrik açıdan sağlam kabul edilebilmesi için yüksek bir iç tutarlılık katsayısına sahip olması beklenir. Güvenirlik, ölçeğin ölçtüğü tutumun zaman içinde veya farklı denemelerde tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini ifade eder.

BESTÖ’nün geliştirilmesi aşamasında, genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirlik analizleri uygulanmıştır. Bu analizler, 24 maddelik tek boyutlu yapının güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamak için kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Beden Eğitimi ve Spor Tutum Ölçeği, yapılan istatistiksel analizler sonucunda tek boyutlu bir yapı sergilemektedir. Bu durum, öğrencilerin Beden Eğitimi ve spora yönelik tutumlarının tek bir temel faktör etrafında toplandığını göstermektedir. Geliştiriciler, muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanarak 24 maddenin tamamının bu tek boyuta yüksek yük verdiğini tespit etmişlerdir.

Tek faktörlü model, ölçek puanının hesaplanmasını basitleştirir ve elde edilen toplam puanın, bireyin spor ve Beden Eğitimi derslerine karşı genel tutumunu temsil etmesini sağlar.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: Bireylerin belirli ifadelere katılma düzeylerini değerlendirdiği öz bildirim ölçeğidir. Toplam 24 maddeden oluşur.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Lise Öğrencileri

Yaş Grubu: Lise birinci sınıf öğrencileri (Genellikle 14-15 yaş grubu).

Popülasyon Detayları: Çalışma, Lise birinci sınıf öğrencilerinin Beden Eğitimi ve Spora İlişkin Tutum Ölçeği II olarak yayımlanmıştır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği kullanılmıştır:

• 1 = Kesinlikle katılmıyorum

• 2 = Katılmıyorum

• 3 = Ne katılıyorum ne katılmıyorum

• 4 = Katılıyorum

• 5 = Tamamen Katılıyorum

Anahtar Kelimeler

Spor Tutum Ölçeği, BESTÖ, Lise 9. Sınıf, Likert Ölçeği, Faktör Analizi, Spor Bilimleri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Sorumlu Yazar: Gıyasettin Demirhan. İletişim e-postası: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2001 (Yayın Yılı)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya yeniden basımı için sorumlu yazar Gıyasettin Demirhan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalarda kullanımı genellikle referans gösterilerek mümkündür.

Ölçeğin orijinal makalesine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: beden-egitimi-ve-spor-tutum-olcegi-besto-toad.pdf

Kaynaklar

Demirhan, G. ve Altay, F. (2001). Lise Birinci Sınıf Öğrencilerinin Beden Eğitimi ve Spora İlişkin Tutum Ölçeği II. Spor Bilimleri Dergisi, 12 (2), 9-20.

Beden Eğitimi ve Spor Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddesi, orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Tek boyut ve 24 madde: Beden eğitimi ve spor dersinde hep korku hissine kapılırım.