Engelliler Beden Eğitimi ve Spor Dersi Tutum Ölçeği

Özet

Engelliler Beden Eğitimi ve Spor Dersi Tutum Ölçeği (EBEŞDTÖ), 2011 yılında Güven Karahan, B. tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, engelli öğrencilerin okul ortamında verilen beden eğitimi ve spor derslerine yönelik sahip oldukları tutum düzeylerini belirlemektir. Ölçek, öğrencilerin derse olan motivasyonlarını, algıladıkları yararı ve duygusal tepkilerini sistematik olarak ölçmeyi hedeflemektedir. Bu tür bir ölçek, özel eğitim ve beden eğitimi programlarının engelli öğrencilerin ihtiyaçlarına göre adaptasyonunda kritik rol oynamaktadır.

Ölçeğin geliştirilmesi, engelli bireylerin fiziksel aktivitelere katılımını teşvik eden ve karşılaştıkları engelleri ortaya çıkaran bilimsel çalışmalara dayanak sağlamıştır. Ölçeğin geliştirme türünde olması, kapsamlı bir psikometri sürecinden geçtiğini ve geçerlik/güvenirlik çalışmalarının tezin içinde detaylıca sunulduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Engelliler Beden Eğitimi ve Spor Dersi Tutum Ölçeği, tutum, engelli öğrenciler, beden eğitimi, spor, özel eğitim, psikometri.

Yazarlar

Güven Karahan, B.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, engelli öğrencilerin beden eğitimi ve spor derslerine yönelik tutumlarının düzeyini ve niteliğini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Elde edilen veriler, eğitimcilerin ve politika yapıcıların, engelli öğrencilerin fiziksel aktivitelere katılımını destekleyen daha kapsayıcı ve etkili ders programları geliştirmelerine yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Ölçek, öğrencilerin derse karşı hissettikleri olumlu veya olumsuz duygusal eğilimleri, algıladıkları faydayı ve katılım motivasyonunu ortaya koyarak, karşılaşılan tutumsal engellerin belirlenmesine olanak tanır.

Ölçek, aynı zamanda, farklı engel türlerine sahip öğrencilerin tutumları arasındaki potansiyel farklılıkları incelemek için de bir araç olarak tasarlanmıştır. Bu sayede, özel eğitim hizmetlerinin kalitesini artırmaya yönelik deneysel çalışmalar için sağlam bir ölçüm temeli oluşturulmuştur.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Engelliler Beden Eğitimi ve Spor Dersi Tutum Ölçeği, psikolojideki tutum yapısını ölçmektedir. Tutum, bireyin belirli bir nesneye, duruma veya kişiye karşı gösterdiği bilişsel (düşünce), duygusal (his) ve davranışsal (eylem eğilimi) eğilimlerin organizasyonudur. Bu bağlamda, ölçülen yapı şunları içerir:

• Duygusal Bileşen: Beden eğitimi dersinden keyif alma, hoşlanma veya derse karşı duyulan kaygı.
• Bilişsel Bileşen: Beden eğitimi ve sporun sağlık, sosyalleşme ve gelişim açısından yararlı olduğuna dair inançlar.
• Davranışsal Eğilim: Derse katılma isteği, çaba gösterme ve ders dışı spor faaliyetlerine yönelme eğilimi.

Ölçek, bu üç bileşeni bir araya getirerek, engelli öğrencilerin beden eğitimi dersine yönelik genel ve çok boyutlu tutumunu nicel olarak ifade etmeyi amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçek, bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiş olmasına rağmen, bu kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme çalışmalarında tipik olarak aşağıdaki geçerlik türleri incelenmiştir:

• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen psikolojik yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediği faktör analizi yöntemleriyle test edilmiştir. Bu, ölçek maddelerinin beklenen alt boyutlar altında toplanıp toplanmadığını kontrol etmeyi içerir.
• Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin, engelli öğrencilerin beden eğitimine yönelik tutumlarının tüm yönlerini temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.

Geliştirme sürecinin bir akademik çalışma olması nedeniyle, Karahan (2011) tezinde yapısal geçerliğe dair kanıtları (örneğin, Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçları) detaylıca sunmuştur.

Güvenirlik

Spesifik güvenirlik katsayıları bu kaynakta belirtilmemiştir. Ancak, ölçek geliştirme standartlarına uygun olarak, iç tutarlılık güvenirlik analizleri yapılmıştır.

• İç Tutarlılık: Ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösteren Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek bir alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçmede homojen olduğunu gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirlemek amacıyla, aynı örneklem grubuna farklı zamanlarda tekrar uygulanması ve sonuçların korelasyonunun incelenmesi yöntemi kullanılmış olabilir.

Faktör Analizi

Engelliler Beden Eğitimi ve Spor Dersi Tutum Ölçeği’nin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. İlk aşamada, ölçeğin boyutlarını keşfetmek için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, tutum yapısının kaç farklı alt boyuttan (faktörden) oluştuğunu ortaya çıkarmıştır (örneğin, “Dersten Keyif Alma,” “Algılanan Yeterlilik,” “Dersin Önemi” gibi).

Daha sonra, elde edilen faktör yapısının farklı bir örneklemde doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmış olması muhtemeldir. Bu, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle ne kadar uyumlu olduğunu gösteren güçlü bir psikometri kanıtıdır. Ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı ölçtüğü varsayılmaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir ölçek) / Tutum Ölçeği

Format: Derecelendirme (Likert Tipi Ölçek olduğu varsayılmaktadır)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Engelli öğrenciler (Farklı engel türlerini içerebilir)

Yaş Grubu: Doktora tezinin kapsamına bağlı olarak genellikle ortaokul veya lise çağındaki öğrenciler.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli engel türlerine (fiziksel, zihinsel vb.) sahip, örgün eğitim kurumlarında öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim (Self-Report) Anket Metodu. Katılımcılar, beden eğitimi dersine yönelik ifadeleri kendilerine en uygun gelen dereceye göre puanlarlar.

Anahtar Kelimeler

Beden eğitimi tutumu, engellilik, spor, adaptasyon, psikometri, nicel araştırma, faktör analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Sağlanmamıştır.

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (Tez yazıldığı dönemdeki bağlılık).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2011 yılında Güven Karahan, B.‘nin doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçek genellikle akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için ücretsiz erişilebilir durumdadır, ancak ticari kullanım veya büyük ölçekli uygulamalar için yazar veya kurum izni gerekebilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: engelliler-beden-egitimi-ve-spor-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Karahan, B. G. (2011). Engelli öğrencilerin beden eğitimi dersine yönelik tutumları ve karşılaştıkları sorunlar. (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
2. Tez kaydına Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Engelliler Beden Eğitimi ve Spor Dersi Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddeler için yazarın doktora tezine başvurulması gerekmektedir.