Beğenilme Arzusu Ölçeği

Özet

Beğenilme Arzusu Ölçeği (BAÖ), Kaşıkara ve Doğan tarafından geliştirilmiş bir psikolojik ölçüm aracıdır. Bu ölçek, bireylerin sosyal çevrelerinden onay alma, kabul görme ve olumlu değerlendirilme ihtiyacının yoğunluğunu ölçmeyi amaçlamaktadır. Geliştirme çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda geçerliğini ve güvenilirliğini sağlamaya odaklanmıştır. Bu çalışma, psikolojide önemli bir yapı olan Beğenilme Arzusu kavramının ampirik olarak değerlendirilmesine olanak tanımaktadır.

Ölçek geliştirme süreci, kapsamlı madde havuzu oluşturma, pilot uygulamalar ve ileri düzey istatistiksel analizleri içermektedir. Elde edilen sonuçlar, BAÖ’nün yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu ve ölçmek istediği psikolojik yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Beğenilme Arzusu, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Güvenirlik, Geçerlik, Sosyal Onay İhtiyacı.

Yazarlar

Gülizar Kaşıkara, Uğur Doğan

Amaç

Beğenilme Arzusu Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin başkaları tarafından kabul görme, takdir edilme ve onaylanma yönündeki sürekli ve yoğun ihtiyacını sistematik olarak belirleyebilecek, kültürel olarak uygun, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmaktır. Bu ölçek geliştirme çalışması, bu ihtiyacın yüksek düzeyde olmasının bireyin davranışları, karar verme süreçleri ve genel ruh sağlığı üzerindeki etkilerini incelemek için sağlam bir zemin hazırlamaktadır.

Ölçek, özellikle eğitim ve klinik psikoloji alanlarında, sosyal kaygı, benlik saygısı ve sosyal uyum gibi konularla ilişkili olarak beğenilme arzusunun rolünü araştırmada kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, Beğenilme Arzusu (Desire for Approval) veya sosyal kabul görme ihtiyacıdır. Bu yapı, psikolojik literatürde genellikle bireyin, olumsuz değerlendirilmekten kaçınmak ve sosyal ortamlarda pozitif bir imaj sergilemek için gösterdiği eğilim olarak tanımlanır. Yüksek beğenilme arzusu, bireyin özgün duygularını veya düşüncelerini bastırarak sosyal normlara aşırı uyum göstermesiyle ilişkilidir.

Yapı, sosyal etkileşimlerdeki kaygıyı, başkalarının beklentilerine aşırı duyarlılığı ve sosyal geri bildirimlere bağımlılığı içeren çok boyutlu bir özellik olarak kavramsallaştırılmıştır. Ölçek, bu yapının çeşitli yönlerini kapsayacak şekilde maddeler içermektedir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında, Beğenilme Arzusu Ölçeği’nin yapısal ve ölçüt geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Yapı geçerliği için, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen psikolojik yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediği incelenmiştir. Bu kapsamda, Exploratory Factor Analysis (Açımlayıcı Faktör Analizi) ve muhtemelen Confirmatory Factor Analysis (Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılarak ölçeğin faktör yapısı belirlenmiştir.

Ayrıca, ölçeğin diğer teorik olarak ilişkili yapılarla (örneğin, sosyal kaygı veya benlik saygısı) olan korelasyonları incelenerek ölçüt geçerliği desteklenmiştir. Çalışmanın başlığında açıkça belirtildiği üzere, ölçeğin sağlam bir geçerlik temeline oturtulması için titiz bir metodoloji izlenmiştir.

Güvenirlik

Beğenilme Arzusu Ölçeği’nin güvenilirlik analizleri, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verip vermediğini ve iç tutarlılığının ne düzeyde olduğunu belirlemek amacıyla yapılmıştır. İç tutarlılık güvenilirliği, genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Geliştirme makalesinde bildirilen güvenirlik katsayıları, ölçeğin psikometrik açıdan güvenilir bir araç olduğunu doğrulamaktadır. Ek olarak, test-tekrar test güvenilirliği (farklı zamanlarda yapılan uygulamalarda sonuçların tutarlılığı) de çalışmanın bir parçası olarak incelenmiş olabilir, bu da ölçeğin zamana karşı istikrarını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu ve maddelerin hangi boyutlar altında toplandığını belirlemek için kullanılmıştır. Bu analiz, Beğenilme Arzusu yapısının tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu ortaya koymuştur.

Faktör yüklerinin yüksek olması ve maddelerin teorik beklentilere uygun gruplanması, ölçeğin yapısal olarak sağlam olduğunu göstermektedir. Nihai ölçek yapısı, ölçülen yapının en sade ve en açıklayıcı şekilde temsil edilmesini sağlamak için faktör analizinden elde edilen sonuçlara göre finalize edilmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Özgün Ölçek)

Format: Yazar tarafından belirtilmemiştir, ancak psikometrik ölçek geliştirme standartları gereği, büyük olasılıkla 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatı kullanılmıştır (Örn: “Hiç Katılmıyorum” – “Tamamen Katılıyorum”).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon veya Üniversite Öğrencileri (Eğitim Fakültesi Dergisi bağlamı nedeniyle öğrenci popülasyonu olasıdır).

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler ve Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Geliştirme çalışması, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nde yayınlandığı için, uygulamanın Türkiye’deki üniversite öğrencileri veya benzer demografik özelliklere sahip örneklem üzerinde yapıldığı varsayılmaktadır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-Report) ölçeğidir. Katılımcılar, maddeleri okuyarak kendi beğenilme arzusu düzeylerine uygun seçeneği işaretlerler.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Psikoloji, Öz Bildirim Ölçeği, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Psikometrik, Cronbach Alfa, Beğenilme Arzusu, Faktör Analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi (Sorumlu Yazar İletişim): [email protected] (Gülizar Kaşıkara)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanımı için telif hakları ve izinler, sorumlu yazar Gülizar Kaşıkara ile iletişime geçilerek belirlenmelidir. Bu ölçek bir akademik yayın içerisinde sunulduğu için, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar genellikle ücretsizdir, ancak ticari kullanım için izin gerekebilir.

Test Yılı: Yayınlandığı dergi cildi ve sayısı dikkate alındığında, geliştirme çalışmasının 2017 veya öncesinde tamamlandığı varsayılmaktadır (Makale: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2)).

Kaynaklar

1. Kaşıkara, G. ve Doğan, U. Beğenilme arzusu: Ölçek geliştirme, güvenirlik ve geçerlik çalışması. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 51-60. doi: 10.21666/muefd.345573.
2. Makalenin Dergipark üzerinden erişim linki: dergipark.gov.tr
3. Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: begenilme-arzusu-olcegi-toad.pdf

Beğenilme Arzusu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal dili korunarak ve herhangi bir değişiklik yapılmadan aşağıya eklenmiştir. Maddelerin tam içeriği, kaynak makaleden elde edilmelidir. (Orijinal kaynakta maddeler sağlanmadığı için, yalnızca metodolojik bilgi verilmektedir.)

Bu akademik girişte, orijinal kaynak materyallerde ölçek maddeleri listelenmediği için, maddelerin tam içeriği yerine, okuyucuların maddelere ulaşabileceği referanslar ve linkler vurgulanmıştır. Kullanıcıların, makalenin tam metnine (DOI veya Dergipark linki) başvurması gerekmektedir.