Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Zihinsel Engelli Çocuklara Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Zihinsel Engelli Çocuklara Yönelik Tutum Ölçeği, 2012 yılında B. Süngü tarafından bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, beden eğitimi ve spor alanında görev yapmaya hazırlanan öğretmen adaylarının, zihinsel engelli bireylere yönelik sahip oldukları tutumları bilimsel yöntemlerle belirlemek ve bu tutumların düzeyini ölçmektir.

Ölçek, öğretmen adaylarının tutum yapısının bilişsel, duygusal ve davranışsal boyutlarını ele alarak, adayların engelli çocuklarla çalışma konusundaki istekliliklerini ve yeterlilik algılarını değerlendirmeye odaklanmıştır. Bu çalışma, özel gereksinimli bireylerin eğitime katılımı (inclusion) bağlamında öğretmen yetiştirme programlarının etkinliğini değerlendirmek açısından kritik bir öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Beden eğitimi, spor öğretmen adayları, zihinsel engelli çocuklar, tutum ölçeği, ölçek geliştirme, özel eğitim, beden eğitimi.

Yazarlar

Süngü, B.

Amaç

Bu ölçeğin birincil amacı, öğretmen adaylarının zihinsel engelli çocuklara yönelik tutumlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebilecek, standardize edilmiş bir psikometrik araç oluşturmaktır. Ölçek, özellikle beden eğitimi ve spor alanında engelli bireylerle çalışacak olan gelecekteki öğretmenlerin hazırlık düzeylerini ve önyargılarını tespit etmeye yardımcı olmayı hedeflemiştir.

Geliştirme çalışması, elde edilen veriler ışığında, öğretmen yetiştirme müfredatlarında özel eğitim ve kapsayıcılık konularına daha fazla ağırlık verilip verilmemesi gerektiği konusunda eğitim politikalarına yol göstermeyi amaçlamaktadır. Ölçek, hem akademik araştırmalarda hem de eğitim programlarının geliştirilmesinde temel bir değerlendirme aracı olarak kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçek, öğretmen adaylarının zihinsel engelli çocuklarla spor ve beden eğitimi etkinliklerini yürütme konusundaki genel eğilimlerini ölçen çok boyutlu bir psikolojik yapı üzerine kurulmuştur. Genellikle tutum ölçeklerinde olduğu gibi, bu yapı üç temel bileşeni içermektedir:

• Bilişsel Bileşen: Zihinsel engelli çocukların spor yapma yetenekleri ve potansiyelleri hakkındaki inançlar ve düşünceler.
• Duygusal Bileşen: Zihinsel engelli çocuklarla etkileşim kurarken hissedilen rahatlık, kaygı veya empati gibi duygusal tepkiler.
• Davranışsal Eğilim Bileşeni: Engelli çocukları derslere dahil etme, onlarla aktif olarak çalışma veya bu tür görevlerden kaçınma yönündeki niyetler ve eğilimler.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nde yürütülen bir yüksek lisans tezi olduğundan, ölçeğin geçerlik çalışmaları tez kapsamında detaylıca incelenmiştir. Her ne kadar kaynakta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, akademik bir ölçek geliştirme sürecinin gereği olarak yapı geçerliği ve içerik geçerliği analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır.

İçerik geçerliği, uzman görüşleri alınarak maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne derece temsil ettiğinin belirlenmesiyle sağlanmıştır. Yapı geçerliği ise genellikle Faktör Analizi (açımlayıcı ve/veya doğrulayıcı) yöntemleriyle test edilerek, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumu incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin tutum yapısını uygun alt boyutlarla ölçtüğünü göstermelidir.

Güvenirlik

Kaynakta güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, ölçek geliştirme sürecinin zorunlu bir adımı olarak iç tutarlılık analizlerinin yapıldığı kabul edilmektedir. Ölçeğin güvenirliği, maddeler arasındaki tutarlılığı gösteren Cronbach Alfa (iç tutarlılık katsayısı) değeri ile belirlenmiştir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda tutarlı olduğunu işaret eder.

Ek olarak, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışması da uygulanmış olabilir. Bu prosedürler, ölçeğin farklı zamanlarda benzer sonuçlar verme yeteneğini doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Yüksek lisans tezi çalışmasında öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin temel faktörleri ve alt boyutları belirlenmiştir. Bu analiz, zihinsel engelli çocuklara yönelik tutumun kaç farklı boyuttan oluştuğunu (örneğin; kabul, kaygı, yeterlilik algısı) ortaya koyar.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin nihai madde sayısını ve her bir maddenin hangi alt boyuta ait olduğunu kesinleştirmiştir. Bu işlemler, ölçeğin psikometrik özelliklerinin sağlamlığını kanıtlamada merkezi bir rol oynamaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Yüksek ihtimalle Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Örneğin: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a uzanan 5’li veya 7’li dereceleme).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri / Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Genellikle 18-25 yaş aralığı (Lisans öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerin Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği bölümlerinde öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Envanteri (Self-report inventory). Katılımcılar, kendilerine sunulan ifadelere ne derece katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Özel gereksinimli bireyler, kapsayıcı eğitim, beden eğitimi ve spor, tutum, öğretmen eğitimi, psikometri, ölçek.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Yüksek lisans tezi kaynağında belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Yüksek lisans tezi kaynağında belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü (Tez savunma adresi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2012 yılında geliştirilmiştir. Ölçek, akademik bir tez çalışması kapsamında geliştirildiğinden, ticari bir ücret talep edilmemektedir. Kullanım izinleri için genellikle tezin yazarı (B. Süngü) ve ilgili üniversite (Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Süngü, B. (2012). Beden eğitimi ve spor öğretmen adaylarının zihinsel engelli çocuklara yönelik tutumlarıyla ilgili bir ölçek geliştirme çalışması (Yüksek Lisans Tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.

Bu teze YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir. Erişim adresi: tez.yok.gov.tr

Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Zihinsel Engelli Çocuklara Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak materyalde açıkça belirtilmemiştir. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezinin orijinal metnine başvurulması gerekmektedir.