Beden Eğitimi Dersi Yatkınlık Ölçeği

Özet

Beden Eğitimi Dersi Yatkınlık Ölçeği, öğrencilerin okul ortamında verilen beden eğitimi derslerine yönelik gösterdikleri eğilim, ilgi ve tutum düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, orijinal formunun Türk kültürüne uyarlanması sonucu ortaya çıkmıştır. Bu uyarlama çalışması, 2015 yılında Mustafa Kayıhan Erbaş, Halil Ünlü ve Yeşim Kalemoğlu-Varol tarafından gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik analizleri bu çalışma ile sağlanmıştır. Ölçek, öğrencilerin fiziksel aktiviteye yönelik motivasyonel durumlarını ve derse katılım istekliliklerini değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Bu araç, eğitim bilimleri ve spor psikolojisi alanlarında, beden eğitimi programlarının etkinliğini değerlendirmek ve öğrencilerin derse karşı geliştirdikleri olumlu veya olumsuz yaklaşımları tespit etmek için kullanılmaktadır. Ölçeğin uyarlama çalışması, Türk örnekleminde ölçeğin orijinal yapısını koruduğunu ve yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Beden Eğitimi, Yatkınlık, Öğrenci Tutumu, Psikometri, Ölçek Uyarlaması, Fiziksel Aktivite, Eğitim Bilimleri.

Yazarlar

Mustafa Kayıhan Erbaş, Halil Ünlü, Yeşim Kalemoğlu-Varol.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaokul ve lise düzeyindeki öğrencilerin beden eğitimi derslerine karşı sahip oldukları yatkınlık düzeylerini, yani derse yönelik genel eğilim, motivasyon ve tutumlarını nicel olarak ölçmektir. Bu ölçüm, öğrencilerin derse ne kadar istekli katıldıklarını, ders içeriğine ne kadar değer verdiklerini ve fiziksel aktiviteyi yaşamlarının bir parçası olarak ne ölçüde benimsediklerini belirlemeyi hedefler.

Elde edilen veriler, beden eğitimi öğretmenlerine ve eğitim yöneticilerine, dersin içeriğini ve pedagojik yaklaşımları öğrencilerin ihtiyaçlarına ve tutumlarına göre ayarlama konusunda rehberlik eder. Ölçek, eğitim ortamlarında öğrenci motivasyonunu artırmaya yönelik stratejiler geliştirmek için bir temel veri kaynağı sunar.

Yapı

Beden Eğitimi Dersi Yatkınlık Ölçeği, genellikle öğrencinin beden eğitimi dersine karşı geliştirdiği bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri içeren çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, öğrencinin derse karşı algılanan değerini, derse katılma isteğini ve fiziksel aktiviteye yönelik genel tutumunu temsil eden alt boyutlardan oluşur. Ölçek, öğrencilerin beden eğitimi dersine karşı gösterdikleri predispoziyonun derecesini belirleyerek, spor ve sağlıkla ilgili davranışlarının temelini anlamaya yardımcı olur.

Ölçeğin orijinal yapısı, uyarlama çalışması sırasında Türk kültürüne özgü farklılıklar göz önünde bulundurularak test edilmiş ve doğrulanmıştır. Bu yapı, öğrencilerin derse olan içsel motivasyonunu ve dersin faydalarına olan inançlarını kapsayan temel psikolojik faktörleri içerir.

Geçerlik

Beden Eğitimi Dersi Yatkınlık Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, Erbaş ve arkadaşları (2015) tarafından detaylı olarak incelenmiştir. Geçerlik çalışmalarında ağırlıklı olarak yapı geçerliği üzerinde durulmuştur.

• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen psikolojik yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de tutarlı olduğunu göstermiştir.
• Kriter Geçerliği: İlgili değişkenlerle olan korelasyonlar incelenerek ölçeğin kriter geçerliği de desteklenmiştir. Bu analizler, ölçeğin beden eğitimi dersine yönelik tutumları güvenilir bir şekilde ayırt edebilme kapasitesini teyit etmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı koşullara karşı ne kadar tutarlı olduğunu göstermektedir. Erbaş ve arkadaşları (2015) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, iç tutarlılık güvenilirliği öncelikli olarak değerlendirilmiştir.

• İç Tutarlılık: Ölçeğin genel güvenilirliği, maddeler arasındaki korelasyonu gösteren Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmıştır. Uyarlama çalışmasında elde edilen yüksek alfa değerleri, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamıştır.
• Kararlılık (Test-Tekrar Test): Ölçeğin zaman içinde kararlılığını ölçmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizleri de yapılmış olabilir, ancak bu bilgi orijinal kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Genel olarak, elde edilen yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanıma uygun olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Beden Eğitimi Dersi Yatkınlık Ölçeği’nin psikometrik uygunluğunu test etmek amacıyla hem Açımlayıcı hem de Doğrulayıcı Faktör Analizleri uygulanmıştır. Uyarlama sürecinde, ölçeğin Türkçe versiyonunun orijinal ölçeğin faktör yapısıyla örtüşüp örtüşmediği kritik bir öneme sahiptir.

Öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde yükleri ve faktör yapısı incelenmiş, ardından elde edilen yapının teorik modelle uyumu Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. DFA sonuçları, model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ve ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk kültüründe de geçerli olduğunu desteklemiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme formatı orijinal çalışmada belirtilmemiştir, ancak tutum ölçekleri tipik olarak 5’li veya 7’li Likert tipi format kullanır.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Eğitim çağındaki öğrenciler.

Age Group: Ortaokul ve lise öğrencileri (Genellikle 12-18 yaş aralığı).

Population Details: Türkiye’deki çeşitli eğitim kademelerinde öğrenim gören öğrenciler.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) yöntemiyle uygulanan anket formu.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Spor Eğitimi, Öğrenci Motivasyonu, Likert Ölçeği, Geçerlik, Güvenirlik, Türk Uyarlaması.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut Değil

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Mustafa Kayıhan Erbaş)

Correspondence Address: Mustafa Kayıhan Erbaş (Aksaray Üniversitesi, Spor Bilimleri Fakültesi, Aksaray, Türkiye – Çalışma dönemi bilgisine dayanarak tahmini)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Türkçe Uyarlama): 2015

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Mustafa Kayıhan Erbaş ile iletişim kurulması önerilir. İletişim e-posta adresi: [email protected]. Ticari kullanım için izinler ayrıca görüşülmelidir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: beden-egitimi-dersi-yatkinlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Erbaş, M. K., Ünlü, H. ve Kalemoğlu-Varol, Y. (2015). Turkish Conformation of the Physical Education Predisposition Scale: A validity and reliability study. Journal of Educational Sciences Research, 5(1), 115-126.

Beden Eğitimi Dersi Yatkınlık Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte doğrudan bulunmamaktadır. Maddeler, yukarıda belirtilen referans makalesinde veya sağlanan PDF dosyasında yer almaktadır.