Beden Eğitimi Dersi Tutum Ölçeği

Öz

Bu ölçek, Nur Tuba Özyalvaç tarafından 2010 yılında ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutum düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, Özyalvaç’ın yüksek lisans tez çalışması kapsamında, öğrencilerin tutumları ile akademik başarı motivasyonları arasındaki ilişkiyi incelemek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, iç tutarlılık (Cronbach Alfa = 0,94) ve test-tekrar test korelasyonu (r = 0,80) gibi yöntemlerle yüksek düzeyde güvenilirlik kanıtları sunmaktadır. Toplam 10 maddeden oluşan araç, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılarak uygulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Beden Eğitimi, Tutum Ölçeği, Ortaöğretim, Geçerlilik, Güvenilirlik, Likert, Spor Eğitimi.

Yazarlar

Nur Tuba Özyalvaç

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaöğretim düzeyindeki öğrencilerin Beden Eğitimi dersine yönelik sahip oldukları duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri, yani tutumlarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu ölçüm, öğrencilerin derse karşı motivasyon düzeylerini ve dersin faydasına olan inançlarını belirlemeyi hedefler.

Bu ölçek, Özyalvaç’ın (2010) yüksek lisans tezinin bir parçası olarak, özellikle Konya Anadolu Liseleri örneğinde, öğrencilerin beden eğitimi dersine yönelik tutumları ile akademik başarı motivasyonları arasındaki korelasyonu incelemek üzere tasarlanmış önemli bir araçtır.

Yapı

Beden Eğitimi Dersi Tutum Ölçeği, öğrencilerin Beden Eğitimi dersine karşı geliştirdikleri genel tutumu ölçen psikolojik bir yapıyı temsil etmektedir. Bu yapı, genellikle derse duyulan ilgi ve beklentiyi (madde 1, 2), dersin gerekliliğine dair inancı (madde 3), derste kazanılan fiziksel ve sosyal becerilere verilen değeri (madde 4, 8, 10) ve sağlık/teorik bilgilere yönelik ilgiyi (madde 5, 7, 9) içeren alt boyutları barındırır.

Ölçekteki maddeler, öğrencilerin yalnızca fiziksel aktiviteye değil, aynı zamanda dersin sosyal, bilişsel ve sağlıkla ilgili yönlerine karşı geliştirdikleri pozitif veya negatif eğilimleri yansıtacak şekilde formüle edilmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlilik çalışmaları, kapsam geçerliliği ve yapı geçerliliği üzerine odaklanmıştır. Kapsam geçerliliği, ölçekteki her bir maddenin ölçülmek istenen maksada ne derece hizmet ettiğini (Tekin 2004) belirlemek amacıyla sağlanmıştır.

Kapsam geçerliliğini sağlamak için, ölçek taslağı alanında uzman kişilerin görüşlerine sunulmuştur. Uzman heyeti, 6 Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulu öğretim üyesi, 1 Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü öğretim üyesi ve 1 Eğitim Bilimleri bölümü öğretim üyesi olmak üzere toplam 8 akademisyenden oluşmuştur. Uzman görüşleri doğrultusunda gerekli düzenlemeler yapılmış, ayrıca Türkçe öğretmenleri tarafından imla ve ifade hataları kontrol edilerek ölçek ön uygulamaya hazır hale getirilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirlik değerlendirmesi, iç tutarlılık ve zamana karşı tutarlılık yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık katsayısı olarak Cronbach Alfa değeri, 600 kişilik bir örneklem üzerinde yapılan uygulama sonucunda 0,94 olarak hesaplanmıştır. Uzmanlara göre alfa katsayısının 0,80 ile 1,00 arasında olması, ölçeğin yüksek güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir (Tavşancıl 2002, Alpar 2001).

Ayrıca, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını ölçmek amacıyla 55 ortaöğretim öğrencisine 45 gün arayla “test-tekrar test” tekniği uygulanmıştır. Bu uygulamanın sonucunda Pearson Momentler Çarpım korelasyon katsayısı 0,80 bulunmuştur. Bir ölçeğin güvenilir sayılabilmesi için bu katsayının en az 0,70 olması gerektiği göz önüne alındığında (Tavşancıl 2002), Beden Eğitimi Dersi Tutum Ölçeği’nin güvenilir olduğu sonucuna varılmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme sürecinde yapı geçerliliğinin incelendiği belirtilmiştir. Yapı geçerliliği, ölçeğin ölçtüğü kavramsal yapıyı ne derece doğru temsil ettiğini ortaya koyar. Genellikle bu tür tutum ölçeklerinde yapı geçerliliğini incelemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) teknikleri kullanılır.

Özyalvaç (2010) çalışmasında, uzman görüşleri ile kapsam geçerliliği desteklenmiş ve yüksek iç tutarlılık değerleri elde edilmiştir. Ancak, madde sayısının azlığı (10 madde) göz önüne alındığında, faktör yapısının tek boyutlu olup olmadığına dair detaylı istatistiksel sonuçlar kaynak metinde açıkça belirtilmemiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: 5’li Likert Tipi Ölçek

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ortaöğretim Öğrencileri

Yaş Grubu: Ortaokul ve lise düzeyindeki öğrenciler (Tipik olarak 14-18 yaş)

Popülasyon Detayları: Ortaöğretim öğrencileri (Konya Anadolu Liseleri Örneği)

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Tutum Ölçeği

Anahtar Kelimeler

Beden Eğitimi, Tutum, Ortaöğretim, Cronbach Alfa, Test-Tekrar Test, Spor, Eğitim.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2010 (Yüksek Lisans Tezi yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve izinleri hakkında spesifik bilgi mevcut değildir. Genellikle tez kapsamında geliştirilen ölçekler, akademik çalışmalarda kaynak gösterilerek kullanılabilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: beden-egitimi-dersi-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Özyalavaç, N. T. (2010). Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumları ile akademik başarı motivasyonlarının incelenmesi (Konya Anadolu Liseleri Örneği). (Yüksek Lisans tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.
2. Alpar, R. (2001). Uygulamalı çok değişkenli istatistiksel yöntemler. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
3. Balcı, A. (2005). Sosyal bilimlerde araştırma yöntem, teknik ve ilkeler. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
4. Çetin, H. (2006). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. Ankara: Anı Yayıncılık.
5. Gökçe, O. (1999). Sosyal bilimlerde araştırma. Ankara: Siyasal Kitabevi.
6. Karasar, N. (1998). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
7. Tavşancıl, E. (2002). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
8. Tekin, H. (2004). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. Ankara: Yargı Yayınevi.

Beden Eğitimi Dersi Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• 1. Beden eğitimi derslerini sabırsızlıkla beklerim.
• 2. Beden eğitimi derslerinde kendimi zinde hissederim
• 3. Beden eğitimi dersini gereksiz bir ders olarak görüyorum.
• 4. Beden eğitimi ders aktivitelerinde iyi duruş alışkanlığı kazanıyorum.
• 5. Beden eğitimi derslerinde karsılaştığımız spor dallarının (voleybol, futbol vs.) saha ölçüleri, araç ve gereçleri ile ilgili bilgiler ilgimi çekiyor.
• 6. Beden eğitimi dersinde karsılaştığımız spor dalları ile ilgili temel becerileri (parmak pas, vs) öğrenmekten zevk alıyorum.
• 7. Beden eğitimi dersleri sayesinde sporun sağlığa ne kadar yararlı olduğunu anlıyorum.
• 8. Beden eğitimi derslerinde öğrendiğim becerileri okul dışı aktivitelerde de uyguluyorum.
• 9. Beden eğitimi derslerinde temel sağlık kuralları ile ilgili bilgilerim artıyor.
• 10. Beden eğitimi ders etkinlikleri az iletişim kurduğum sınıf arkadaşlarımla iletişimimizi artırıyor.