İlköğretim Beden Eğitimi Dersi Tutum Ölçeği

Öz

İlköğretim Beden Eğitimi Dersi Tutum Ölçeği (İBEDTÖ), ilköğretim kademesindeki öğrencilerin Beden Eğitimi dersine yönelik sahip oldukları tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, yabancı dildeki orijinal bir aracın Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygun hale getirilmesi amacıyla Kalemoğlu-Varol, Ünlü, Erbaş ve Sünbül (2016) tarafından uyarlama çalışması ile kullanıma sunulmuştur. Bu uyarlama çalışması, Beden Eğitimi dersinin eğitim sürecindeki önemini vurgulamakta ve öğrencilerin bu derse karşı olan duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimlerini nicel olarak değerlendirmeye olanak sağlamaktadır. Çalışmanın temel amacı, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunarak alandaki araştırmacılara ve eğitimcilere destek olmaktır.

Anahtar Kelimeler

İlköğretim, Beden Eğitimi, Tutum, Ölçek Uyarlaması, Psikometrik Özellikler, Eğitim Psikolojisi

Yazarlar

Yaprak Kalemoğlu-Varol, Hakan Ünlü, Mehmet Kürşat Erbaş, Adem Metin Sünbül

[quads id=5]

Amaç

İlköğretim Beden Eğitimi Dersi Tutum Ölçeği’nin temel amacı, ilköğretim öğrencileri arasında Beden Eğitimi dersine yönelik olumlu veya olumsuz tutum düzeylerini belirlemektir. Bu ölçüm, öğrencilerin derse katılım motivasyonlarını, spor yapmaya yönelik inançlarını ve dersin önemine dair algılarını anlamlandırmak için kritik öneme sahiptir.

Ölçek, aynı zamanda eğitim programlarının etkinliğini değerlendirme ve Beden Eğitimi öğretmenlerinin pedagojik yaklaşımlarını geliştirmeye yönelik ihtiyaçları tespit etme konusunda da araştırmacılara değerli veriler sunmaktadır. Orijinal ölçeğin Türkçe kültürüne uyarlama sürecinde, dilsel ve kültürel eşdeğerliliğin sağlanması hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, bireylerin belirli bir nesneye (bu durumda Beden Eğitimi dersi) karşı geliştirdiği değerlendirici tepkileri ifade eden “Tutum”dur. Tutum, genellikle üç bileşenli olarak kavramsallaştırılır:

• Bilişsel Bileşen: Beden Eğitimi dersi hakkındaki inançlar ve düşünceler.
• Duygusal (Affektif) Bileşen: Derse yönelik sevgi, ilgi, sıkılma gibi duygusal tepkiler.
• Davranışsal Bileşen: Derse katılma, ödevleri yapma veya ders dışı spor faaliyetlerine yönelme eğilimi.

İBEDTÖ’nün faktör yapısı, orijinal ölçeğin boyutlarını koruyarak veya Türkiye bağlamında yeni boyutlar ortaya çıkararak bu çok boyutlu tutum yapısını temsil etmeyi amaçlamıştır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında geçerlik analizleri, ölçeğin gerçekten ölçmek istediği yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü göstermek için gerçekleştirilmiştir. Yapılan geçerlik çalışmaları genellikle yapı geçerliği üzerine odaklanır.

Yapı geçerliğini test etmek amacıyla, ölçeğin teorik yapısının Türk örnekleminde de doğrulanıp doğrulanmadığını incelemek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analizler, maddelerin beklenen faktörler altında toplandığını ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ortaya koyarak ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçüm aracının tutarlı ve kararlı sonuçlar verip vermediğini belirlemek için yapılmıştır. İBEDTÖ’nün iç tutarlılığı, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı ile incelenmiştir.

Uyarlama çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değerlerinin, genel ölçek ve alt boyutlar için yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir (genellikle 0.70 ve üzeri). Bu sonuçlar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, orijinal ölçeğin yapısını teyit etmek ve Türkçe formunun yapısal geçerliğini sağlamak amacıyla incelenmiştir. Bu süreç, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile başlar, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile tamamlanır.

DFA sonuçları, Türkçe formun orijinal ölçekteki faktör yapısını büyük ölçüde koruduğunu veya kültürel farklılıklar nedeniyle küçük modifikasyonlarla kabul edilebilir bir uyum sağladığını göstermiştir. Faktör yüklerinin yeterli düzeyde olması, maddelerin ilgili alt boyutları temsil etme yeteneğinin güçlü olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptation)

Format: Genellikle 5’li Likert tipi dereceleme (Örneğin: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a).

Mevcut Diller: Türkçe (Türkçeye uyarlanmıştır).

Popülasyon Grubu: İlköğretim öğrencileri.

Yaş Grubu: İlköğretim kademesindeki öğrenciler (genellikle 9-14 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli ilköğretim okullarında öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan kağıt-kalem veya dijital anket formu.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Tutumu, Faktör Analizi, İç Tutarlılık, Beden Eğitimi Dersi, Psikoloji Ölçeği

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Yaprak KALEMOĞLU VARO

Yazar ORCID Tanımlayıcı: ORCID bilgisi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

İletişim Adresi: İlgili akademik kurumlar üzerinden sağlanmaktadır (Detay verilmemiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayınlandığı yıl 2016‘dır. Ölçek, akademik araştırmalarda kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Ticari kullanım ve telif hakları için sorumlu yazar Yaprak Kalemoğlu Varo ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal çalışmasına ait PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:
ilkogretim-beden-egitimi-dersi-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Kalemoğlu-Varol, Y., Ünlü, H., Erbaş, M.K., ve Sünbül, A.M.(2016). İlköğretim Beden Eğitimi Dersi Tutum Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Spor Bilimleri Dergisi, 27(1), 16-26.

[quads id=5]

İlköğretim Beden Eğitimi Dersi Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.

Ölçek maddeleri bu kaynakta mevcut değildir. Maddeler için yayımlanan makaleye başvurulması gerekmektedir.