Beden Eğitimi Öğretmenliği Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Beden Eğitimi Öğretmenliği Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği (BEÖYTÖ), bireylerin beden eğitimi öğretmenliği mesleğine karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş tutum ölçeğidir. Hüseyin Ünlü tarafından 2011 yılında geliştirilen bu araç, 23 maddeden ve iki temel alt boyuttan oluşmaktadır: Mesleğe Yönelik Sevgi ve Mesleğe Yönelik Kaygı. Ölçek, özellikle öğretmen adaylarının veya mevcut öğretmenlerin mesleki bağlılıklarını ve olası mesleki streslerini değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

BEÖYTÖ, 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır ve psikometrik özellikleri (geçerlik ve güvenirlik) yüksek düzeyde rapor edilmiştir, bu da ölçeğin alandaki araştırmalar için uygunluğunu kanıtlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Beden Eğitimi Öğretmenliği, Mesleki Tutum, Ölçek Geliştirme, Psikometri, BEÖYTÖ, Öğretmen Adayları.

Yazarlar

Hüseyin Ünlü

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, beden eğitimi öğretmenliği mesleğine yönelik bireylerin sahip olduğu genel tutumu, geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Ölçek, mesleğe olan pozitif duygusal bağlılıkları (sevgi) ve mesleğin zorluklarına veya geleceğine dair endişeleri (kaygı) bağımsız alt boyutlar aracılığıyla ölçerek, tutumun çok boyutlu yapısını ortaya koymayı hedeflemiştir.

Ölçek, özellikle eğitim fakültelerindeki beden eğitimi ve spor öğretmenliği bölümlerinde okuyan öğrencilerin meslek seçimlerindeki motivasyonlarını, mesleğe uyum süreçlerini ve potansiyel mesleki tatmin düzeylerini anlamlandırmak için kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Bu sayede eğitim programlarının geliştirilmesine ve öğrenci rehberliğine katkıda bulunulması amaçlanmıştır.

Yapı

Beden Eğitimi Öğretmenliği Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği (BEÖYTÖ), mesleki tutumu iki ana faktör üzerinden ele alan iki boyutlu bir yapıya sahiptir. Bu faktörler, tutumun hem olumlu hem de olumsuz yönlerini temsil etmektedir. Ölçeğin toplamda 23 maddesi bulunmaktadır.

• Mesleğe Yönelik Sevgi (13 madde): Bu alt boyut, bireyin beden eğitimi öğretmenliği mesleğine karşı duyduğu pozitif hisleri, bağlılığı, mesleği icra etmekten aldığı hazzı ve mesleki idealleri ölçmektedir. Yüksek puanlar, mesleğe olan güçlü bir pozitif tutumu işaret eder.
• Mesleğe Yönelik Kaygı (10 madde): Bu alt boyut, mesleğin zorlukları, geleceği, sosyal statüsü veya mesleği seçmekten duyulan pişmanlık gibi olumsuz algıları ve endişeleri ölçmektedir. Yüksek puanlar, mesleğe karşı geliştirilen olumsuz veya endişeli bir tutumu gösterir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. AFA sonuçlarına göre, ölçek iki faktörlü bir yapı sergilemiştir.

Birinci faktör (Mesleğe Yönelik Sevgi), toplam varyansın %30,77’sini açıklarken; ikinci faktör (Mesleğe Yönelik Kaygı), toplam varyansın %23,30’unu açıklamıştır. İki alt faktör, birlikte toplam varyansın önemli bir kısmı olan %54,08’ini açıklamaktadır. DFA sonuçları ise, elde edilen yüksek uyum değerleri sayesinde, ölçeğin teorik olarak varsayılan 2 faktörlü yapısının ampirik olarak doğrulandığını göstermiştir. Bu sonuçlar, BEÖYTÖ’nün ölçmek istediği mesleki tutum yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

BEÖYTÖ’nün iç tutarlık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

• Ölçeğin tamamı için iç tutarlık katsayısı: 0,88
• Birinci alt faktör (Mesleğe Yönelik Sevgi) için iç tutarlık katsayısı: 0,90
• İkinci alt faktör (Mesleğe Yönelik Kaygı) için iç tutarlık katsayısı: 0,86

Bu değerler, özellikle sosyal bilimler alanında kabul edilen güvenirlik eşiklerinin oldukça üzerindedir ve ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşamasında yapılan Faktör Analizi çalışmaları, BEÖYTÖ’nün mesleki tutumu iki farklı boyutta ele alması gerektiğini netleştirmiştir. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ortaya çıkan bu iki faktörlü yapı, toplam varyansın yarısından fazlasını açıklamıştır (%54,08).

Daha sonra uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), bu yapının teorik modelle uyumlu olduğunu ispatlamıştır. Yüksek uyum indeksleri, BEÖYTÖ’nün Mesleğe Yönelik Sevgi ve Mesleğe Yönelik Kaygı adını taşıyan iki bağımsız ancak ilişkili alt boyuttan oluştuğunu kesin olarak doğrulamıştır. Bu analizler, ölçeğin yapısal sağlamlığını göstermektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Tutum Ölçeği)

Format: Kağıt/Kalem veya Dijital Uygulama

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları ve Beden Eğitimi Öğretmenleri

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri (genellikle 18-25 yaş) ve yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bölümü öğrencileri veya bu alanda görev yapan profesyoneller.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1=kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum). Yüksek puanlar, ilgili alt boyutta (Sevgi veya Kaygı) güçlü bir tutumu ifade eder.

Anahtar Kelimeler

Öğretmenlik Mesleği, Tutum Ölçeği, Beden Eğitimi, Psikometrik Özellikler, Likert Tipi Ölçek, Mesleki Bağlılık.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2011 (Ölçeğin geliştirildiği ve yayınlandığı yıl).

İzinler ve Ücret: Ölçek akademik bir dergide yayımlanmıştır ve genellikle akademik araştırmalarda yazarın izni alınarak veya kaynak gösterilerek ücretsiz kullanılabilir. Ticari kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Yazar ile iletişim e-posta adresi: [email protected].

Ölçeğin orijinal makalesi ve detayları, Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri dergisinde yayımlanmıştır. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: beden-egitimi-ogretmenligi-meslegine-yonelik-tutum-olcegi-beoyto-toad.pdf

Kaynaklar

Ünlü, H. (2011). Beden Eğitimi Öğretmenliği Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği (BEÖYTÖ) geliştirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(4), 2005-2020.

Makalenin orijinal linki: kuyeb.com

Beden Eğitimi Öğretmenliği Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

Ölçek 2 alt boyut ve 23 maddeden oluşmaktadır:

• Mesleğe Yönelik Sevgi (13 m): Beden eğitimi öğretmenliği mesleğini sporun içinden geldiğim için seviyorum.
• Mesleğe Yönelik Kaygı (10 m): Mümkün olsa beden eğitimi öğretmenliği yerine başka bir mesleği seçerdim.