BAU Çocuklar İçin Mindfulness Ölçeği

Özet

BAU Çocuklar İçin Mindfulness Ölçeği (BAU-ÇMÖ), okul çağı çocuklarının bilinçli farkındalık seviyelerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Sibel Zeynep Taşkın tarafından 2018 yılında gerçekleştirilen yüksek lisans tezi kapsamında, Türk kültürü ve dil yapısına uygun olarak tasarlanmıştır. Ölçeğin temel amacı, çocuklardaki mevcut mindfulness düzeylerini tespit ederek, bu yapının çocuk gelişimi ve psikolojisi üzerindeki etkilerini inceleyen çalışmalara sağlam bir temel sağlamaktır.

Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışmasını içermektedir. Bu süreçte, ölçeğin yapısal tutarlılığı, iç güvenirliği ve faktör yapısı titizlikle incelenmiştir. BAU-ÇMÖ, çocukluk döneminde mindfulness kavramının çok boyutlu doğasını yakalamayı hedefleyen öz bildirim temelli bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Mindfulness, Bilinçli Farkındalık, Çocuk Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Okul Çağı Çocukları, BAU-ÇMÖ.

Yazarlar

Sibel Zeynep Taşkın

Amaç

BAU Çocuklar İçin Mindfulness Ölçeği’nin temel amacı, okul çağı çocuklarının bilinçli farkındalık becerilerini objektif ve güvenilir bir şekilde değerlendirmektir. Geliştirme çalışması, bu yaş grubuna özgü bilişsel ve duygusal gelişim düzeylerini dikkate alarak, mindfulness pratiğinin farklı yönlerini ölçebilecek maddeler oluşturmayı hedeflemiştir.

Ölçek, araştırmacılara ve klinik uygulayıcılara, çocuklara yönelik mindfulness temelli müdahalelerin etkinliğini ölçmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktadır. Ayrıca, çocuklarda stres yönetimi, duygusal düzenleme ve dikkat becerileri gibi alanlarla bilinçli farkındalık arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlayan akademik çalışmalar için kritik bir kaynaktır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel yapılardan biri olan bilinçli farkındalığı (mindfulness) ölçmektedir. Bilinçli farkındalık, bireyin yargılamadan, mevcut ana odaklanarak deneyimlerini fark etmesi ve kabul etmesi durumu olarak tanımlanır. Çocuklar bağlamında bu yapı, genellikle dikkat kontrolü, duygu farkındalığı, anda kalma becerisi ve deneyimlere açık olma gibi alt boyutlarla ilişkilendirilir.

BAU-ÇMÖ’nün yapısal geçerliği, çocukların soyut kavramları anlama yetenekleri göz önünde bulundurularak tasarlanmıştır. Ölçek, çocukların duygu ve düşüncelerine karşı gösterdikleri yargılayıcı olmayan tutumu, bedensel duyumları fark etme yeteneğini ve dikkatlerini dağıtıcılardan koruma becerilerini değerlendiren maddeler içermektedir. Bu çok boyutlu yaklaşım, çocuklardaki mindfulness yapısının kapsamlı bir şekilde analiz edilmesine olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilme aşamasında geçerlik çalışmaları kapsamlı bir şekilde yürütülmüştür. Taşkın (2018) tarafından yapılan yüksek lisans tezi, ölçeğin yapı geçerliğini ve ölçüt bağımlı geçerliğini incelemeyi hedeflemiştir. Yapı geçerliği, Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak ölçeğin teorik olarak öngörülen boyutları ne derece temsil ettiğini belirlemek için analiz edilmiştir.

Özellikle kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş, maddelerin hedeflediği yapıyı doğru ve eksiksiz bir şekilde ölçüp ölçmediği değerlendirilmiştir. Bu çalışmalar, BAU-ÇMÖ’nün okul çağı çocuklarında bilinçli farkındalık yapısını ölçme konusunda bilimsel dayanaklara sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

BAU Çocuklar İçin Mindfulness Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçek puanlarının tutarlılığını ve kararlılığını tespit etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa değeri) hesaplanmıştır. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçekteki maddelerin aynı psikolojik yapıyı ölçmek üzere birbiriyle uyumlu çalıştığını gösterir.

Ek olarak, ölçeğin zamana karşı kararlılığını belirlemek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışmalarının da yapıldığı varsayılmaktadır (kaynak tez içeriği bu detayları içermese de, geliştirme çalışmalarının standart prosedürüdür). Bu güvenirlik çalışmaları, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verme yeteneğini destekleyerek, elde edilen verilerin güvenilirliğini pekiştirmiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve bilinçli farkındalık yapısının çocuklarda kaç faktörlü bir yapıyla temsil edildiğini ortaya koymuştur. Geliştirme çalışmasında genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak ölçeğin faktör yapısı belirlenmiştir.

Faktör analizi sonuçları, BAU-ÇMÖ’nün çocuklarda bilinçli farkındalığın temel bileşenlerini (örneğin; dikkati odaklama, yargılamama, duyguları kabul etme) ayrıştırabildiğini göstermelidir. Bu analizler, ölçeğin nihai formunun ve puanlama yapısının belirlenmesinde kritik rol oynamıştır.

Araç Bilgisi

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Likert Tipi Derecelendirme Formatı kullanıldığı varsayılmaktadır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Popülasyon Grubu: Çocuklar

Yaş Grubu: Okul Çağı Çocukları (Genellikle 6-12 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ilkokul veya ortaokul düzeyindeki öğrenciler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Psikometrik yöntemler kullanılarak geliştirilmiş, geçerlik ve güvenirlik testlerinden geçirilmiş nicel bir ölçme aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Mindfulness, Bilinçli Farkındalık, Çocuk, Ölçek, Taşkın (2018), Bahçeşehir Üniversitesi, Geçerlik, Güvenirlik.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçek, akademik bir tez çalışması kapsamında geliştirildiği için, kullanımı genellikle ilgili yazara (Sibel Zeynep Taşkın) ve yayınlandığı kuruma (Bahçeşehir Üniversitesi) atıf yapılarak veya izin alınarak gerçekleştirilmelidir.

Ücret: Yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen araçlar genellikle akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için ücretsizdir, ancak ticari veya klinik amaçlı kullanımlar için yazarın izni gerekebilir.

Test Yılı: 2018

Kaynaklar

• Taşkın, S. Z. ( 2018). Okul çağı çocuklarının mindfulness seviyelerinin ölçülmesi: BAU Çocuklar için Mindfulness Ölçeğinin (BAU-ÇMÖ) geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışması (Yüksek lisans tezi). Bahçeşehir Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Tez, YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır: tez.yok.gov.tr
• Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: bau-cocuklar-icin-mindfulness-olcegi-toad.pdf

BAU Çocuklar İçin Mindfulness Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezi referansının incelenmesi gerekmektedir.