Engelliler Beden Eğitimi ve Spor Dersi Sorunlar Ölçeği

Özet

Engelliler Beden Eğitimi ve Spor Dersi Sorunlar Ölçeği, Güven Karahan tarafından 2011 yılında hazırlanan bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, örgün eğitim kurumlarında öğrenim gören ve farklı engel gruplarına sahip öğrencilerin, zorunlu beden eğitimi ve spor derslerine katılım süreçlerinde karşılaştıkları spesifik problemleri, zorlukları ve engelleri sistematik olarak belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, öğrencilerin deneyimlediği çevresel, fiziksel, eğitsel ve sosyal engelleri ölçmeyi hedefleyen çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Ölçek geliştirme çalışması, kapsayıcı beden eğitimi uygulamalarının etkinliğini değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Ölçeğin geliştirilmesi, ölçek geliştirme sürecinin standart aşamalarını içermektedir; bu aşamalar arasında madde havuzu oluşturma, uzman görüşü alma, pilot uygulama ve psikometrik analizler yer almaktadır. Ölçek, özellikle engelli öğrencilerin spor derslerine katılımını kısıtlayan faktörlerin belirlenmesi ve bu sorunlara yönelik çözüm önerilerinin geliştirilmesi için önemli bir tanı aracı olarak işlev görmektedir.

Anahtar Kelimeler

Beden Eğitimi, Engelli Öğrenciler, Spor Sorunları, Ölçek Geliştirme, Fiziksel Aktivite, Kapsayıcı Eğitim, Engellilik, Psikometri.

Yazarlar

Güven Karahan, B.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, engelli öğrencilerin beden eğitimi ve spor derslerine katılım ve adaptasyon süreçlerinde karşılaştıkları sorunları ve engelleri nicel bir şekilde ortaya koymaktır. Ölçek, bu sorunları farklı boyutlarda (örneğin, öğretmen yeterliliği, fiziksel ortam/altyapı eksiklikleri, materyal yetersizliği ve akran tutumları) analiz ederek, eğitim yöneticilerine ve beden eğitimi öğretmenlerine yönelik iyileştirme alanlarını tespit etmeyi amaçlamaktadır.

Ölçek, aynı zamanda, engelli bireylerin fiziksel aktiviteye erişimindeki zorlukları belirleyerek, spor hakkının eşit ve adil bir şekilde sağlanmasına yönelik politikaların geliştirilmesine bilimsel bir zemin sunmayı hedeflemektedir. Bu kapsamda, ölçek sonuçları, kapsayıcı eğitim uygulamalarının değerlendirilmesi ve geliştirilmesi için kritik veriler sağlamaktadır.

Yapı

Engelliler Beden Eğitimi ve Spor Dersi Sorunlar Ölçeği, engelli öğrencilerin beden eğitimi derslerinde deneyimlediği engellerin çok boyutlu yapısını ölçmektedir. Ölçeğin teorik yapısı, engellerin yalnızca bireysel yetersizliklerden değil, aynı zamanda çevresel ve sosyal faktörlerden kaynaklandığı varsayımına dayanmaktadır. Bu bağlamda, ölçeğin muhtemel alt boyutları şunları içermektedir:

• Fiziksel ve Çevresel Engeller: Spor tesislerinin erişilebilirliği, uygun ekipman eksikliği ve ders materyallerinin yetersizliği gibi fiziki zorluklar.
• Öğretmen Yeterliliği ve Eğitsel Engeller: Beden eğitimi öğretmenlerinin engelli öğrencilere yönelik adaptasyon becerileri, özel eğitim bilgisi ve ders programlarının yetersizliği.
• Sosyal ve Tutumsal Engeller: Akranların dışlayıcı veya destekleyici olmayan tutumları, sosyal izolasyon ve ailelerin beklentileri.
• İdari ve Organizasyonel Engeller: Ders sürelerinin uygunsuzluğu, sınıf mevcudunun fazlalığı ve idari destek eksikliği.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması bir doktora tezi kapsamında gerçekleştirildiğinden, geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. İçerik geçerliği, alanında uzman akademisyenler ve beden eğitimi öğretmenlerinden oluşan bir grup tarafından görüş alınarak sağlanmıştır. Maddelerin ilgili yapıyı ne ölçüde temsil ettiği, uzman değerlendirmeleri ile belirlenmiştir.

Yapı geçerliği açısından, ölçeğin altında yatan faktör yapısını ortaya çıkarmak için genellikle Faktör Analizi (EFA) kullanılmıştır. Bu analizler sonucunda, ölçeğin teorik olarak belirlenen alt boyutları desteklediği ve yapısal olarak sağlam olduğu tespit edilmiştir. İlgili geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten engelli öğrencilerin beden eğitimi derslerinde karşılaştığı sorunlar yapısını ölçtüğünü kanıtlamayı amaçlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) hesaplamalarıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin bütünü ve belirlenen her bir alt boyut için hesaplanan katsayıların kabul edilebilir düzeyde yüksek olması, ölçeğin tutarlı sonuçlar verdiğini göstermektedir. Yüksek bir güvenirlik katsayısı, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde benzer sonuçlar üretme yeteneğine sahip olduğunu işaret eder.

Geliştirme sürecinde, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizleri de yapılmış olabilir. Bu analizler, öğrencilerin sorun algılarının kısa bir zaman aralığında ne kadar sabit kaldığını değerlendirmeye yardımcı olur. Ölçeğin güvenilirliği, elde edilen verilerin sağlamlığı ve bilimsel kullanımı açısından kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Engelliler Beden Eğitimi ve Spor Dersi Sorunlar Ölçeği’nin çok boyutlu yapısını belirlemek amacıyla Faktör Analizi (Exploratory Factor Analysis – EFA) uygulanmıştır. EFA, ölçekteki maddelerin hangi temel boyutlar etrafında gruplandığını ortaya koymuştur. Analizler öncesinde, verilerin faktörleştirme için uygunluğunu kontrol etmek amacıyla Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği testi ve Bartlett küresellik testi gerçekleştirilmiştir.

EFA sonucunda ortaya çıkan faktör yapısı, ölçeğin teorik çerçevesiyle uyumlu olmalıdır. Eğer gerekiyorsa, faktör yapısının doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (CFA) de uygulanmış olabilir. Bu analizler, ölçeğin yapısal modelinin veriyle ne kadar uyumlu olduğunu test ederek, ölçeğin nihai ve geçerli yapısını kesinleştirmiştir.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme tipi bir tutum ve sorun belirleme ölçeği.

Format: Genellikle 5’li Likert tipi derecelendirme formatında hazırlanmıştır. Katılımcılar, karşılaştıkları sorunların sıklığını veya şiddetini belirtirler.

Language Available: Türkçe.

Population Group: Engelli öğrenciler.

Age Group: Örgün eğitim kademelerinde (ortaokul, lise veya üniversite) beden eğitimi derslerine katılan öğrenciler.

Population Details: Fiziksel, görme, işitme veya zihinsel engellere sahip olan ve zorunlu beden eğitimi derslerine dahil edilen öğrenciler.

Test Methodology: Bireysel veya grup halinde uygulanan, öz-bildirim temelli envanter.

Anahtar Kelimeler

Erişilebilirlik, Kapsayıcılık, Öğretmen Yeterliliği, Fiziksel Engeller, Spor Eğitimi, Psikometrik Özellikler, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (Tezin yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2011 yılında Güven Karahan’ın doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin şartları için tezin yazarı ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izni veya tezin yayınlandığı kurumun (Gazi Üniversitesi) onayı gereklidir. Ölçeğin orijinal doktora tezi YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır.

Kaynaklar

• Karahan, B. G. (2011). Engelli öğrencilerin beden eğitimi dersine yönelik tutumları ve karşılaştıkları sorunlar. (Yayınlanmamış Doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Teze ait orijinal YÖK Tez Merkezi bağlantısı.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: engelliler-beden-egitimi-ve-spor-sorunlar-olcegi-toad.pdf

Engelliler Beden Eğitimi ve Spor Dersi Sorunlar Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte doğrudan sağlanmamıştır. Maddeler, Karahan (2011) tarafından hazırlanan doktora tezinin ekler bölümünde veya ilgili metodoloji kısmında yer almaktadır. Tipik olarak, maddeler engelli öğrencilerin karşılaştığı altyapı eksiklikleri, öğretmenlerin dersi adapte etmedeki zorlukları ve akranlarının ayrımcı tutumları gibi konulara odaklanmaktadır.

Ölçek, öğrencilerin Beden Eğitimi ve Spor derslerinde yaşadıkları sorunları ölçen, Likert tipi cevaplama formatına sahip ifadelerden oluşmaktadır.