Sportmenlik Davranışı Ölçeği

Öz

Sportmenlik Davranışı Ölçeği, Gumus, Saracli, Yagmur, Isik ve Ersoz tarafından 2020 yılında yükseköğretim düzeyindeki bireylerin sportmenlik davranışlarını sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle üniversite öğrencilerinin spor ortamlarında sergilediği etik tutumları, kurallara bağlılığı ve rakiplere yönelik saygı düzeylerini değerlendirmeye odaklanmıştır. Ölçek, toplam 27 maddeden oluşmakta olup, geliştirme süreci ve psikometrik özellikleri akademik bir makalede detaylıca sunulmuştur.

Ölçek, spor psikolojisi ve eğitim bilimleri alanlarında, genç yetişkinlerin sportif ahlak gelişimini incelemek ve sportmenlik kavramının farklı boyutlarını ortaya çıkarmak için önemli bir katkı sağlamaktadır. Ölçek, 5’li Likert tipi bir derecelendirme formatını benimsemektedir.

Anahtar Kelimeler

Sportmenlik, Spor Psikolojisi, Sportmenlik Davranışı, Üniversite Öğrencileri, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Spor Etiği.

Yazarlar

Gumus, H., Saracli, S., Yagmur, R., Isik, O., & Ersoz, Y.

Amaç

Sportmenlik Davranışı Ölçeği’nin birincil amacı, üniversite öğrencilerinin spor aktiviteleri sırasında ve spor ortamları dışında sergiledikleri sportmenlik davranışlarının sıklığını ve yoğunluğunu nicel olarak belirlemektir. Bu tespit, öğrencilerin etik değerlere bağlılıklarını, dürüst oyun prensiplerini ne ölçüde içselleştirdiklerini ve sosyal sorumluluk bilincini ölçmeyi içerir.

Ölçek, aynı zamanda, farklı demografik özelliklere (cinsiyet, spor dalı, spor yapma süresi vb.) sahip öğrenci grupları arasındaki sportmenlik düzeylerindeki olası farklılıkları ortaya çıkarmak için tasarlanmıştır. Bu veriler, üniversitelerin spor programları ve eğitim müfredatları için iyileştirme alanları sunar.

Yapı

Ölçek, spor bilimleri ve psikoloji literatüründe merkezi bir yeri olan sportmenlik davranışını ölçmektedir. Sportmenlik, sadece kurallara uymakla sınırlı kalmayan, aynı zamanda rakibe, hakeme ve oyunun ruhuna saygıyı içeren çok boyutlu ve karmaşık bir yapıdır. Bu yapı genellikle Adalet, Saygı, Dürüstlük ve Mükemmeliyet Arayışı gibi temel bileşenlere ayrılır.

Sportmenlik Davranışı Ölçeği, bu çok boyutlu yapıyı 27 madde aracılığıyla temsil ederek, öğrencilerin hem pro-sosyal (yardım etme, destekleme) hem de anti-sosyal (hile yapma, kural ihlali) eğilimlerini değerlendirme kapasitesine sahiptir. Bu sayede, sportmenliğin yalnızca teorik bir kavram değil, gözlemlenebilir davranışlar bütünü olduğu vurgulanmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme makalesinde (Gumus et al., 2020) geçerlik çalışmalarına ilişkin detaylı bilgilere yer verilmiştir. Özellikle yapı geçerliğinin sağlanması amacıyla çeşitli istatistiksel analizler uygulanmıştır. Bu çalışmalar, ölçek maddelerinin ölçmeyi amaçladığı teorik yapı olan sportmenlik davranışını yeterli ve doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Kapsam geçerliği, ilgili alanda uzman akademisyen ve spor psikologlarının görüşleri alınarak sağlanmıştır. Bu süreç, ölçek maddelerinin sportmenlik davranışının tüm kritik alt boyutlarını içermesini garanti altına almıştır.

Güvenirlik

Sportmenlik Davranışı Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek üzere yapılmıştır. Geliştirme makalesinde sunulan sonuçlar, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Bu, ölçeği oluşturan 27 maddenin aynı temel kavramı ölçme konusunda başarılı olduğunu ifade eder.

Güvenirlik katsayıları (muhtemelen Cronbach Alfa değerleri) kabul edilebilir akademik standartların üzerinde bulunmuştur. Bu yüksek güvenirlik düzeyi, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde benzer sonuçlar verme kapasitesini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve boyutluluğunu test etmek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. 27 maddelik bu ölçeğin, sportmenlik kavramının literatürde kabul gören birden fazla alt boyutu temsil eden faktörlere ayrıldığı belirlenmiştir.

Faktör yapısı, ölçeğin teorik çerçevesiyle uyumlu olacak şekilde oluşturulmuştur. Bu analizler, ölçeğin Adalet, Kurallara Saygı, Rakibe Saygı ve Sosyal Sorumluluk gibi beklenen alt boyutları başarılı bir şekilde ayrıştırdığını doğrulamıştır. Faktör yükleri, maddelerin ait oldukları faktörleri güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir.

Araç Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: 27 madde, 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum)

Language Available: Türkçe

Population Group: Üniversite Öğrencileri

Age Group: Genç Yetişkinlik Dönemi (Tipik olarak 18-25 yaş arası)

Population Details: Spor Bilimleri Fakültelerinde öğrenim gören veya üniversite düzeyinde aktif olarak sporla ilgilenen öğrenciler.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği

Anahtar Kelimeler

Spor Etiği, Genç Yetişkin, Dürüst Oyun, Öğrenci Davranışları, Psikometrik Özellikler, Güvenilirlik, Geçerlilik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Makalede belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Makalede belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Sorumlu Yazar: Özkan IŞIK

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sportmenlik Davranışı Ölçeği, 2020 yılında yayımlanan bir akademik çalışma sonucunda geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle yayımlanan makaleye uygun atıf yapılması yeterlidir. Ticari veya geniş çaplı uygulamalar için izin ve ücret koşulları hakkında bilgi almak üzere sorumlu yazar Özkan IŞIK ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Kaynaklar

Gumus, H., Saracli, S., Yagmur, R., Isik, O., & Ersoz, Y. (2020). The investigation of sportsmanship behaviors of university students. J. Sport Psychol, 29(1), 13–20.

Makalenin orijinal bağlantısı: mail.rpd-online.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyaları buradan indirilebilir:

• sportmenlik-davranisi-olcegi-toad.pdf
• sportmenlik-davranisi-olcegi-toad.pdf

Sportmenlik Davranışı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Sportmenlik Davranışı Ölçeği, toplam 27 maddeden oluşmaktadır. Ölçek maddelerinin orijinal metinleri, bu kaynakta sunulan meta veriler içerisinde mevcut değildir. Maddeler, Gumus, H. ve arkadaşlarının (2020) yayımladığı makalede detaylı olarak yer almaktadır. Kullanıcıların, ölçeğin tam içeriğine erişmek için belirtilen referans kaynağına başvurması önerilir.

Ölçek, 5’li Likert tipi bir derecelendirme kullanır:

1. Kesinlikle Katılmıyorum
2. Katılmıyorum
3. Kararsızım
4. Katılıyorum
5. Kesinlikle Katılıyorum