Basınç Ülserlerini Önlemeye Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Basınç Ülserlerini Önlemeye Yönelik Tutum Ölçeği, sağlık profesyonellerinin ve öğrencilerinin Basınç Ülserleri (Basınç Yaraları) konusundaki tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, orijinal bir aracın Türkçe’ye uyarlanması çalışması olup, 2013 yılında Yasemin Üstün tarafından yüksek lisans tezi kapsamında geçerlik ve güvenirliği incelenerek kullanıma sunulmuştur. Ölçek, önleme davranışlarına yönelik yeterlilik, sorumluluk ve önlemenin etkinliğine dair inançları değerlendiren beş alt faktörden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Basınç ülseri, önleme, tutum ölçeği, hemşirelik, sağlık bakımı, psikometri, Faktör Analizi, Cronbach Alpha

Yazarlar

Yasemin Üstün

Amaç

Ölçeğin temel amacı, sağlık profesyonellerinin ve bu alanda eğitim gören öğrencilerin basınç ülserlerini önlemeye yönelik mevcut tutumlarını sistematik ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu tutumların belirlenmesi, eğitim ihtiyaçlarının saptanması ve önleyici bakım kalitesinin artırılması için kritik öneme sahiptir.

Ölçek, özellikle yatan hasta popülasyonunda sıkça karşılaşılan basınç ülserlerinin önlenmesine yönelik tutumların değerlendirilmesi yoluyla, sağlık çalışanlarının bilgi ve becerilerini davranışa dönüştürme eğilimlerini ortaya koymayı hedefler.

Yapı

Basınç Ülserlerini Önlemeye Yönelik Tutum Ölçeği, 13 maddeden ve bu maddeleri gruplandıran beş farklı faktörden oluşmaktadır. Bu faktörler, bireyin önleme davranışına yönelik genel psikolojik eğilimlerini temsil eder.

Beş faktörlü yapı, tutumun farklı yönlerini yansıtmaktadır: Bireyin kendi yetkinliğine olan inancı, önleme faaliyetlerine verilen önem, ülserlerin hasta üzerindeki etkisi algısı, profesyonel sorumluluk hissi ve genel olarak önleme stratejilerinin etkinliğine dair inanç.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Türkçe adaptasyonu sırasında gerçekleştirilen istatistiksel analizlerle desteklenmiştir. Uygulanan Faktör Analizi, ölçeğin teorik yapısına uygun olarak beş faktörlü bir yapının varlığını doğrulamıştır.

Faktör analizi sonuçları, elde edilen beş faktörün toplam varyansın önemli bir kısmını (%66.523) açıkladığını göstermektedir. Bu yüksek açıklanan varyans oranı, ölçeğin ilgili yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü ve güçlü bir yapı geçerliğine sahip olduğunu ifade etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, güvenirlik analizleri ile belirlenmiştir. Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alpha değeri 0.79 olarak tespit edilmiştir ki bu değer, sosyal bilimlerde kabul edilebilir düzeyde iyi bir güvenirliğe işaret eder.

Ölçeğin alt boyutlarının iç tutarlılık değerleri ise 0.70 ile 0.90 arasında değişmektedir. Alt boyutlardaki bu güvenirlik aralığı, faktörlerin her birinin kendi içinde yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ve ölçtükleri yapıyı güvenilir bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Basınç Ülserlerini Önlemeye Yönelik Tutum Ölçeği’nin psikometrik değerlendirmesi kapsamında gerçekleştirilen açıklayıcı faktör analizi, ölçeğin 5 alt boyuttan oluştuğunu ortaya koymuştur. Bu beş faktör, ölçülen tutum yapısındaki değişkenliğin %66.523’ünü açıklamaktadır.

Bu faktörler, ölçek maddelerinin hangi kavramsal kümeler altında toplandığını göstermekte olup, ölçeğin teorik temellerini güçlendirmektedir. Elde edilen faktör yapısı, ölçeğin çok boyutlu tutum kavramını başarılı bir şekilde ayrıştırdığını kanıtlamaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Yazılı Anket

Language Available: Türkçe

Population Group: Sağlık Profesyonelleri ve Öğrencileri (Hemşireler, Hekimler, İlgili Sağlık Personeli)

Age Group: Yetişkin

Population Details: Basınç ülseri önleme konusunda bilgi ve deneyime sahip olan veya bu eğitimi alan bireyler.

Test Methodology: 4’lü Likert Ölçeği (1= kesinlikle katılmıyorum – 4= kesinlikle katılıyorum). Ölçekteki toplam 13 madde, katılımcıların tutum düzeylerini belirlemek üzere puanlanır.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçümü, adaptasyon çalışması, sağlık bilimleri, hemşirelik araştırmaları, psikometrik özellikler

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü (Yüksek Lisans Tezi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2013 (Türkçe Uyarlama Çalışması)

İletişim: Ölçeğin kullanımı veya izinler hakkında bilgi almak için sorumlu yazar Yasemin Üstün ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilebilir.

PDF Erişimi: Ölçeğin tam metnine ve detaylı uyarlama çalışmasına ait orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:
basinc-ulserlerini-onlemeye-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Üstün, Y. (2013). Basınç Ülserlerini Önlemeye Yönelik Tutum Ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması, geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Basınç Ülserlerini Önlemeye Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

Ölçek 13 madde ve beş faktörden oluşmaktadır.

• Yeterlilik (3m): Basınç ülserlerini önlemeye yönelik becerilerime güveniyorum.
• Öncelik (3m): Basınç ülserlerini önlemek çok fazla dikkat gerektirir.
• Etki (3m): Basınç ülseri hastaya neredeyse hiç rahatsızlık vermez.
• Sorumluluk (2m): Hastamda basınç ülseri gelişirse kendimi sorumlu hissetmem.
• Önlemenin etkinliği (2m): Yüksek riskli hastalarda basınç ülserleri önlenebilir.