3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Tanılama Ölçeği

Özet

3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Tanılama Ölçeği, cerrahi girişimler sırasında hastalarda oluşabilecek basınç yarası riskini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, Özlem Soyer ve Tülay Özbayır tarafından 2018 yılında Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılarak hemşirelik alanına kazandırılmıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin ameliyathane ortamındaki hastaların risk düzeyini güvenilir ve geçerli bir şekilde belirleyebileceğini göstermeyi amaçlamıştır. 9 maddeden oluşan bu ölçek, dörtlü Likert tipi derecelendirme yapısına sahiptir ve özellikle ameliyat sonrası komplikasyon riskini azaltmaya yönelik proaktif hemşirelik bakımı planlamasında kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Basınç Yarası, Ameliyathane, Risk Tanılama, Hemşirelik, 3S Ölçeği, Cerrahi Bakım, Risk Değerlendirmesi.

Yazarlar

Soyer Ö. (Özlem Soyer), Özbayır T. (Tülay Özbayır).

Amaç

Ölçeğin temel amacı, cerrahi süreçte olan hastaların ameliyathane ortamında basınç yarası geliştirme riskini sistematik ve standart bir yöntemle erkenden tanılanmasıdır. Soyer ve Özbayır (2018) tarafından yürütülen bu çalışma, orijinal 3S Ölçeği’nin Türkçe konuşan popülasyonda kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, ölçeğin psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) değerlendirmeyi hedeflemiştir. Bu sayede, hemşirelik uygulamalarında kanıta dayalı risk yönetimine olanak sağlanmıştır.

Ölçek, özellikle uzun süren operasyonlar ve spesifik pozisyon gerektiren cerrahi işlemler sırasında yüksek risk altında bulunan hastaların belirlenmesinde klinisyenlere yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Elde edilen risk puanları, önleyici müdahalelerin uygulanması için temel teşkil eder.

Yapı

3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Tanılama Ölçeği, ameliyathane koşullarında basınç yarası gelişimine katkıda bulunan çeşitli risk faktörlerini ölçen tek boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Ölçek, hastanın fiziksel durumu, operasyon süresi ve ameliyathane ortamına özgü diğer çevresel ve fizyolojik değişkenler gibi bileşenleri değerlendirir.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, cerrahi hastanın operasyon sırasındaki kırılganlığı ve doku bütünlüğünün bozulma ihtimalidir. Risk tanılama araçları arasında yer alan 3S Ölçeği, ameliyathane hemşirelerinin risk faktörlerini hızlıca değerlendirmesini ve uygun önlemleri almasını destekler.

Geçerlik

3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Tanılama Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, dil geçerliği ve kapsam geçerliği ile başlamıştır. Dil geçerliği sağlandıktan sonra, kapsam geçerliği on uzmanın görüşü alınarak değerlendirilmiştir. Uzman heyeti sekiz öğretim üyesi ve en az beş yıllık deneyime sahip iki hemşireden oluşmaktaydı.

Uzman görüşleri neticesinde hesaplanan Kapsam Geçerlik İndeksi (KGİ), ölçek maddeleri arasında 0.80 ile 1.00 arasında değişirken, ölçeğin genel KGİ değeri 0.80 olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlar, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermektedir.

Yapı geçerliği ise Alıcı İşlem Karakteristik Eğrileri (ROC) çizilerek incelenmiştir. 3S Ölçeği’nin yapı geçerliği değerlendirmesinde elde edilen kesme noktası (>23) baz alındığında, duyarlılık %50.0, özgüllük %100.0, pozitif tahmin etme değeri %100.0 ve negatif tahmin etme değeri %95.8 olarak bulunmuştur. Karşılaştırma amacıyla kullanılan Braden Basınç Yarası Risk Tanılama Ölçeği (kesme noktası ≤21) ise sırasıyla %100.0, %50.0, %14.8 ve %100.0 değerlerini vermiştir. 3S Ölçeği’nin yüksek özgüllük değeri (%100.0), risk taşımayan hastaları doğru bir şekilde dışlama yeteneğinin son derece yüksek olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. İç tutarlılık kapsamında hesaplanan Cronbach Alfa güvenilirlik katsayısı 0.68 olarak rapor edilmiştir. Bu değer, sosyal bilimler ve sağlık bilimleri alanında kabul edilebilir düzeyde bir iç tutarlılığa işaret etmektedir.

Ayrıca, ölçeği oluşturan maddelerin ölçeğin bütünü ile ne derecede ilişkili olduğunu gösteren madde-toplam puan korelasyonları incelenmiştir. Tüm maddelerin korelasyon katsayıları 0.38 ile 0.67 arasında ve istatistiksel olarak anlamlı (p < 0.001) bulunmuştur. Bu yüksek korelasyon değerleri, ölçek maddelerinin homojen olduğunu ve ölçülen yapının tutarlı bir şekilde değerlendirilmesine katkıda bulunduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Verilen kaynak içerikte Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçlarına dair doğrudan bir bilgi bulunmamakla birlikte, yapı geçerliği değerlendirmesi Alıcı İşlem Karakteristik Eğrileri (ROC) analizi ile sağlanmıştır. Bu analiz, ölçeğin yapısal geçerliğini değerlendirirken, basınç yarası gelişimi riskini tahmin etme yeteneğine odaklanmıştır.

Madde-toplam puan korelasyonlarının yüksek olması ve Cronbach Alfa değerinin kabul edilebilir sınırlarda olması, ölçeğin tek bir temel yapıyı (ameliyathane basınç yarası riski) tutarlı bir şekilde ölçtüğünü dolaylı olarak desteklemektedir. İleriki psikometri çalışmalarında ölçeğin faktör yapısının detaylıca incelenmesi önerilebilir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 9 maddeden oluşan, dörtlü Likert türü bir ölçektir. Maddeler bir (1) ile dört (4) puan arasında değişmektedir.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanmıştır)

Popülasyon Grubu: Ameliyathane ortamında cerrahi işlem gören hastalar.

Yaş Grubu: Yetişkin cerrahi hastaları (Spesifik bir yaş aralığı belirtilmemiştir).

Popülasyon Detayları: Ameliyat sırasında basınç yarası riski taşıyan bireyler.

Test Metodolojisi: Gözlem ve hasta kayıtlarına dayalı risk puanlaması.

Anahtar Kelimeler

İç Tutarlılık, Cronbach Alfa, Kapsam Geçerliği, Cerrahi Bakım, Braden Ölçeği, ROC Analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected] (Sorumlu Yazar: Özlem SOYER)

Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması 2018 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin kullanımına ilişkin izin ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Özlem Soyer ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Çalışmanın orijinal makalesi aşağıdaki link üzerinden erişilebilir: khsdergisi.com.

Çalışmanın orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: 3s-ameliyathane-basınç-yarası-risk-tanılama-ölçeği-toad.pdf.

Kaynaklar

1. Soyer Ö, Özbayır T. (2018). 3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Tanılama Ölçeği’nin Türkçe’ye Uyarlanması. Uluslararası Hakemli Hemşirelik Araştırmaları Dergisi, 13, 46-64. DOI: 10.17371/UHD.2018.2.9

3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Tanılama Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte açıkça listelenmemiştir. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen akademik referansın incelenmesi gerekmektedir. Ölçek toplamda 9 maddeden oluşmaktadır.