Barkin Annelik Fonksiyonu Ölçeği

Özet

Barkin Annelik Fonksiyonu Ölçeği, annelerin doğum sonrası dönemde yaşadıkları anneliğe uyum ve fonksiyonel yeterlilik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçektir. Bu ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması, Ruveyde Aydın tarafından 2016 yılında gerçekleştirilen bir yüksek lisans tezi kapsamında yapılmıştır. Ölçek, 5 alt boyut ve toplam 16 maddeden oluşmakta olup, annelik rolüne ilişkin çeşitli psikososyal ve pratik alanlardaki fonksiyonelliği değerlendirmektedir. Çalışma, ölçeğin Türkçe kültürüne uygunluğunu ve psikometrik özelliklerinin yeterliliğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Annelik Fonksiyonu, Anneliğe Uyum, Doğum Sonrası Dönem, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Anne Psikolojisi

Yazarlar

Ruveyde Aydın (Uyarlayan)

Amaç

Ölçeğin temel amacı, annelerin annelik rollerini yerine getirme süreçlerinde karşılaştıkları zorlukları, duygusal durumlarını, bebek bakımı yeterliliklerini, sosyal destek algılarını ve genel anneliğe uyum düzeylerini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin Türk popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilmesini sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Barkin Annelik Fonksiyonu Ölçeği, annelik fonksiyonelliğini kapsamlı bir şekilde ele alan 5 farklı alt boyuttan meydana gelmektedir. Ölçek, toplam 16 maddeden oluşmaktadır.

Ölçeğin alt boyutları ve madde sayıları şunlardır:

• Öz Bakım Boyutu: 3 madde.
• Anne Psikolojisi Alt Boyutu: 2 madde.
• Bebek Bakımı Alt Boyutu: 4 madde.
• Sosyal Destek Alt Boyutu: 3 madde.
• Anneliğe Uyum Alt Boyutu: 4 madde.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal 5 faktörlü yapısının Türkçe örneklemde de doğrulandığını göstermiştir. Elde edilen uyum indeksleri, modelin veri ile mükemmel bir uyum sergilediğini kanıtlamaktadır.

Uyum indeksleri değerleri aşağıda sunulmuştur:

• Ki-kare (x²) İyilik Uyumu: x²(94) = 159.93 (p=0.000)
• Oran (x²/sd): 1.70
• Yaklaşık Hataların Ortalama Karakökü (RMSEA): 0.05
• Normlaştırılmamış Uyum İndeksi (NNFI): 0.94
• Karşılaştırılmalı Uyum İndeksi (CFI): 0.96
• Standartize Edilmiş Artık Ortalamaların Karakökü (SRMR): 0.06
• İyilik Uyum İndeksi (GFI): 0.91

Bu değerler, özellikle 0.05 RMSEA ve 0.96 CFI değerleri, modelin kabul edilebilir sınırlarda hatta iyi düzeyde uyum sağladığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach alfa güvenirlik katsayısı hesaplanarak değerlendirilmiştir. Ölçeğin genel güvenirlik katsayısı 0.73 olarak belirlenmiştir, bu da ölçeğin kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Alt boyutlara ait Cronbach alfa değerleri ise şöyledir:

• Öz Bakım Boyutu: 0.66
• Anne Psikolojisi Alt Boyutu: 0.71
• Bebek Bakımı Alt Boyutu: 0.62
• Sosyal Destek Alt Boyutu: 0.69
• Anneliğe Uyum Alt Boyutu: 0.50

Anneliğe Uyum Alt Boyutu’nun güvenirlik katsayısı (0.50) diğer alt boyutlara göre daha düşük olsa da, genel ölçek güvenilirliği (0.73) klinik ve araştırma amaçlı kullanım için yeterli kabul edilmiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını incelemek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin kuramsal olarak öngörülen 5 faktörlü yapısının, Türkiye örneklemindeki verilerle ne ölçüde tutarlı olduğunu test etmeyi amaçlamıştır. DFA sonuçları, modelin istatistiksel olarak anlamlı ve iyi uyum gösterdiğini kanıtlayarak, ölçeğin çok boyutlu yapısının korunduğunu doğrulamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama ve Psikometrik İnceleme

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Anneler

Yaş Grubu: Yetişkin (Doğum sonrası dönemdeki anneler)

Popülasyon Detayları: Doğum sonrası annelik fonksiyonlarını değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: 7 dereceli Likert Ölçeği kullanılmıştır. Puanlama 0 (Kesinlikle Katılmıyorum) ile 6 (Tamamen Katılıyorum) arasında değişmektedir.

Anahtar Kelimeler

Cronbach Alfa, Annelik, Doğrulayıcı Faktör Analizi, DFA, Likert, Öz Bakım, Sosyal Destek, Anne Psikolojisi

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Antalya (Tez dönemi itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2016

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Ruveyde Aydın ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine buradan ulaşılabilir: barkin-annelik-fonksiyonu-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Aydın, R. (2016). Barkin Annelik Fonksiyonu Ölçeğinin uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Antalya.

Barkin Annelik Fonksiyonu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• 5 alt boyut ve 16 madde
• Öz Bakım (3 m)
• Anne Psikolojisi ( 2 m)
• Bebek Bakım (4 m)
• Sosyal Destek (3 m)
• Anneliğe Uyum (4 m)

Derecelendirme: 7’li Likert (0= Kesinlikle Katılmıyorum – 6= Tamamen Katılıyorum)