Annelik Bekçiliği Ölçeği

Özet

Annelik Bekçiliği Ölçeği (ABÖ), ebeveynlik rollerinin dağılımı ve özellikle annelerin, babaların çocuk bakımına katılımını ne ölçüde düzenlediği veya kısıtladığı psikolojik yapıyı ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir aracın Türkçe adaptasyonudur. Karabulut ve Şendil (2017) tarafından gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin Türk kültürü bağlamında geçerlik ve güvenirlik standartlarını karşılayıp karşılamadığını belirlemeyi amaçlamıştır. Bu adaptasyon, aile araştırmalarında ve klinik psikolojide annelik bekçiliği düzeylerinin belirlenmesine olanak tanır.

Ölçek, annelerin çocuk yetiştirme süreçlerindeki kontrol düzeylerini, babanın katılımına yönelik tutumlarını ve bu tutumların aile içi dinamikler üzerindeki etkilerini değerlendirmek için kritik bir araç sunmaktadır. Çalışma, ölçeğin psikometrik yapısının Türk örnekleminde de tutarlı olduğunu göstermeyi hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Annelik Bekçiliği, Ebeveynlik, Uyarlama Çalışması, Psikometri, Aile Dinamikleri, Çocuk Gelişimi, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Karabulut, H., Şendil, G.

[quads id=5]

Amaç

Annelik Bekçiliği Ölçeği’nin temel amacı, uluslararası alanda kabul görmüş olan bu psikolojik aracı Türkçeye kazandırmak ve Türkçe konuşan popülasyonlarda güvenilir ve geçerli bir şekilde kullanılabilirliğini sağlamaktır. Bu adaptasyon, özellikle babaların çocuk yetiştirme rollerine katılımını etkileyen anne tutumlarını bilimsel olarak incelemeye olanak sağlamıştır.

Ölçek, araştırmacılara ve klinisyenlere annelik bekçiliğinin düzeyini nicel olarak ölçme imkanı sunarak, bu yapının evlilik doyumu, baba katılımı ve çocukların psikososyal gelişimi gibi değişkenlerle ilişkisini incelemeleri için sağlam bir temel oluşturur.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, “Annelik Bekçiliği” (Maternal Gatekeeping) kavramıdır. Bu yapı, annenin, babanın çocuk bakımı ve yetiştirilmesiyle ilgili süreçlere katılımını teşvik etme veya kısıtlama eğilimini ifade eder. Yüksek annelik bekçiliği, annenin çocukla ilgili kararları ve uygulamaları tekeline alma, babanın yetkinliğini sorgulama veya babanın katılımını aktif olarak engelleme davranışlarını içerir.

Annelik bekçiliği, genellikle annenin hem koruyucu hem de kontrol edici rolünü yansıtır. Ölçek, bu karmaşık yapıyı oluşturan alt boyutları (örneğin, babanın yetkinliğine duyulan güven, babanın katılımına karşı direnç, babanın katılımını teşvik etme) ölçerek, ebeveynler arasındaki işbirliği düzeyini anlamaya yardımcı olur.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgileri detaylı olarak yer almamakla birlikte, Karabulut ve Şendil (2017) tarafından yürütülen bir uyarlama çalışmasının temel gerekliliklerinden biri, ölçeğin yapı geçerliğini kanıtlamaktır. Bu genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak orijinal ölçek yapısının Türk kültüründe de korunduğunu göstermeyi içerir.

Ek olarak, psikometrik açıdan sağlam bir adaptasyon çalışmasında, ölçeğin diğer ilgili yapılarla (örneğin, evlilik kalitesi, baba katılımı ölçekleri) ilişkisini inceleyen ölçüt bağımlı geçerlik ve yakınsak/ayrışan geçerlik kanıtlarının da sunulması beklenir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik değerleri belirtilmemiştir. Ancak, uyarlama çalışmasında güvenirlik (tutarlılık) kanıtları sunulmuş olmalıdır. Bu kanıtlar tipik olarak iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ile sağlanır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ayrıca, ölçeğin zaman içinde kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği de incelenmiş olabilir. Bu, ölçeğin aynı bireylere farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar üretme yeteneğini gösterir ve ölçeğin kararlı bir ölçüm aracı olduğunu teyit eder.

Faktör Analizi

Annelik Bekçiliği Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması sürecinde, faktör yapısının incelenmesi merkezi bir rol oynamıştır. Araştırmacılar, ölçeğin maddelerinin Türk örnekleminde kaç faktör altında toplandığını ve bu faktörlerin orijinal ölçekteki teorik yapıyı ne ölçüde yansıttığını belirlemek için faktör analizi tekniklerini kullanmışlardır.

Özellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının (eğer varsa) Türk verileriyle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek için kullanılır. Başarılı bir DFA, uyarlama çalışmasının ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruduğunu gösterir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: Derecelendirme Ölçeği (Orijinal ölçeğin formatına bağlı olarak Likert tipi büyük olasılıkla kullanılmıştır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ebeveynler (özellikle anneler)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çocuk sahibi olan anneler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan, çocuk sahibi olan ve çalışmaya katılan annelerden oluşan örneklem.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama ölçeği. Katılımcılar, ebeveynlik rollerine ve babanın çocuk bakımına katılımına dair kendi tutumlarını ve davranışlarını belirten maddeleri değerlendirirler.

Anahtar Kelimeler

Anne Tutumları, Baba Katılımı, Ebeveynlik Rolleri, Psikolojik Ölçek, Sosyal Bilimler Dergisi, Karabulut, Şendil.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Çalışmanın orijinal referansında belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Çalışmanın orijinal referansında belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Karabulut ve Şendil’in ilgili akademik kurum adresleri (Orijinal kaynakta detaylı olarak yer almamaktadır).

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Annelik Bekçiliği Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle yazarın iznine tabidir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için yazarlarla doğrudan iletişime geçilmesi önerilir.

Bu uyarlama çalışmasının tam metnine ve detaylı psikometrik verilerine Dergipark üzerinden erişim sağlanabilmektedir. Yayınlanan makalenin bağlantısı aşağıda sunulmuştur.

Kaynaklar

• Karabulut, H. ve Şendil, G. (2017). Annelik Bekçiliği Ölçeği’nin (ABÖ) Türkçe’ye uyarlanması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 16(61), 686-699.

• Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

• Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: annelik-bekciligi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Annelik Bekçiliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Annelik Bekçiliği Ölçeği’nin maddeleri bu kaynak snippet’inde yer almamaktadır. Detaylı maddeler için Karabulut ve Şendil (2017) tarafından yayımlanan makaleye başvurulması gerekmektedir.