Annelik Rolü Algıları Ölçeği

Özet

Annelik Rolü Algıları Ölçeği (ARÖAÖ), Zümrüt Bilgin ve Şule Ecevit-Alpar tarafından 2020 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, kadınların annelik rolüne dair sahip oldukları karmaşık ve çok boyutlu algıları, inançları ve beklentileri ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, hem yapısının sağlamlığını hem de ölçüm tutarlılığını kanıtlamak için gerekli olan tüm Psikometrik Özellikler testlerinden başarıyla geçmiştir. Toplam 28 maddeden oluşan ARÖAÖ, 5 dereceli Likert tipinde bir derecelendirme sistemi kullanmaktadır.

Ölçeğin geliştirilmesi, literatürdeki boşluğu doldurarak, özellikle Türk kültür bağlamında annelik deneyiminin ve rol algılarının bilimsel olarak incelenmesine olanak sağlamaktadır. Çalışma, annelik rolünün algılanış biçiminin, annenin psikolojik sağlığı ve çocuk yetiştirme davranışları üzerindeki potansiyel etkilerini araştırmada önemli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Annelik, annelik rolü algıları, ölçek geliştirme, psikometrik özellikler, geçerlik, güvenirlik, ebeveynlik.

Yazarlar

Zümrüt Bilgin, Şule Ecevit-Alpar

Amaç

Annelik Rolü Algıları Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin Annelik Rolü ile ilgili düşüncelerini, duygularını ve davranışsal eğilimlerini sistematik olarak değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı oluşturmaktır. Ölçek, anneliğin getirdiği sorumluluklar, kişisel değişimler ve toplumsal beklentiler gibi farklı boyutlardaki algı farklılıklarını tespit etmeyi hedefler.

Bu araç, özellikle hemşirelik ve psikoloji alanlarında çalışan araştırmacılara, annelerin ruh sağlığı ve adaptasyon süreçleri üzerine yapılan çalışmalarda nicel veri toplama imkanı sunmak üzere geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı, annelik geçiş dönemindeki kadınların desteklenmesi gereken alanların belirlenmesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, annelik rolünün psikososyal yapısını ölçmektedir. Bu yapı; annenin kendine biçtiği rolün ağırlığı, annelikten duyulan memnuniyet, annelik görevlerine ilişkin yeterlilik inancı (öz-yeterlik) ve anneliğin bireysel yaşam üzerindeki etkisine yönelik algıları kapsar.

ARÖAÖ, annelik rolünün sadece biyolojik bir durum olmaktan öte, kültürel ve sosyal olarak inşa edilmiş karmaşık bir kimlik olduğunu varsayarak geliştirilmiştir. Bu nedenle ölçek, annelerin bu role adaptasyon düzeylerini ve rol çatışması yaşama potansiyellerini yansıtan alt boyutlara sahip olabilir (detaylı faktör yapısı için orijinal çalışmaya bakılmalıdır).

Geçerlik

Ölçeğin Geçerlik çalışmaları, geliştirme sürecinde titizlikle yürütülmüştür. Yapılan analizler, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen annelik rolü algısı yapısını amaca uygun ve doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir.

Yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmış ve maddelerin teorik olarak öngörülen faktörlere yüklendiği doğrulanmıştır. Bu, ölçeğin kavramsal bütünlüğünün ve ölçüm amacına uygunluğunun kanıtlandığı anlamına gelmektedir.

Güvenirlik

Annelik Rolü Algıları Ölçeği’nin iç tutarlılık Güvenirlik katsayıları hesaplanmış ve kabul edilebilir düzeyde yüksek bulunmuştur. Yüksek güvenirlik, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle uygulandığında tutarlı sonuçlar üreteceği anlamına gelir.

Güvenirlik analizlerinin, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında stabil ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini desteklediği belirtilmiştir. Bu durum, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir zemin üzerine inşa edildiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşamasında, Annelik Rolü Algıları Yapısı’nın boyutlarını ortaya çıkarmak için kapsamlı Faktör Analizi çalışmaları yapılmıştır. Bu analizler, 28 maddelik nihai yapının hangi alt boyutlardan oluştuğunu ve bu boyutların annelik rolü algısını ne şekilde temsil ettiğini belirlemiştir.

Faktör yapısının belirlenmesi, araştırmacıların ölçekten elde edilen puanları yorumlarken sadece genel bir toplam puan yerine, annelik rolüne dair algının spesifik yönlerini (örneğin, öz-yeterlik, yük algısı, memnuniyet) ayrı ayrı değerlendirmesine olanak tanır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Özgün Geliştirilmiş Öz Bildirim Ölçeği)

Format: 28 madde. 5 dereceli Likert tipi derecelendirme sistemi kullanır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Anneler (Kadınlar)

Age Group: Belirtilmemiştir, ancak annelik rolünü deneyimleyen yetişkin kadın popülasyonu hedeflenmiştir.

Population Details: Ölçek, annelik rolünü üstlenmiş bireylerin algılarını ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Methodology: Kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan öz bildirim anketi metodolojisi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Annelik, annelik rolü algıları, öz-yeterlik, adaptasyon, psikometri, 28 madde, Likert ölçeği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar Zümrüt Bilgin için: [email protected]

Correspondence Address: Orijinal kaynakta tam adres bilgisi verilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazar Zümrüt Bilgin ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir. Kullanım koşulları ve potansiyel ücretlendirme (varsa) için yazarların güncel politikaları esas alınmalıdır.

Kaynaklar

Bilgin, Z., & Ecevit-Alpar, Ş. (2020). Scale for maternity role perceptions. Health Care for Women International, 1-18. https://doi.org/10.1080/07399332.2020.1815748

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: annelik-rolu-algilari-olcegi-toad.pdf

Annelik Rolü Algıları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal 28 maddesi kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ancak ölçeğin derecelendirme yapısı aşağıda belirtilmiştir.

Madde Sayısı: 28

Derecelendirme (Likert Tipi Ölçek):

1. Hiç katılmıyorum
2. Katılmıyorum
3. Kararsızım
4. Katılıyorum
5. Kesinlikle katılıyorum