Bağımsız Kendini Düzenleme Ölçeği

Özet

Bağımsız Kendini Düzenleme Ölçeği, bir doktora tezi kapsamında kendini düzenleme yapısının özerk (bağımsız) boyutunu ölçmek amacıyla Türkçe’ye uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle ergenlik dönemindeki bireylerin motivasyonel süreçlerini ve davranışlarını içsel olarak ne derece kontrol ettiklerini değerlendirmeye odaklanmaktadır. Bu uyarlama çalışması, ergenlikte özerkliğin, kimlik biçimlenmesinin ve öznel iyi oluşun karşılıklı ilişkisini inceleyen daha büyük bir araştırmanın parçası olarak kullanılmıştır.

Ölçeğin adaptasyonu, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü‘nde Ümit Morsünbül tarafından gerçekleştirilen doktora tezi sırasında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, psikolojik araştırmalarda bireylerin bağımsız motivasyon kaynaklarını tespit etmek için değerli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bağımsız Kendini Düzenleme, Özerklik, Kimlik Biçimlenmesi, Öznel İyi Oluş, Ergenlik, Psikometrik Uyarlama, Öz Belirleme Kuramı.

Yazarlar

Ümit Morsünbül (Sorumlu Yazar/Uyarlayıcı).

[quads id=5]

Amaç

Bağımsız Kendini Düzenleme Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kendi davranışlarını ve hedeflerini içsel süreçler ve kişisel değerler doğrultusunda ne ölçüde düzenleyebildiklerini saptamaktır. Bu bağımsızlık boyutu, bireyin eylemlerini dış baskılar veya zorunluluklar yerine, kendi özgür iradesi ve ilgisiyle gerçekleştirmesi anlamına gelir.

Ölçek, adaptasyon çalışmasında (Morsünbül, 2011), ergenlerin özerklik düzeyleri ile genel yaşam tatminleri ve psikolojik iyi oluşları arasındaki korelasyonları ölçmek için kullanılmıştır. Böylece, bağımsız motivasyonun gelişimsel sonuçları üzerine ampirik veriler sağlanmıştır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel motivasyon teorilerinden biri olan Öz Belirleme Kuramı (Self-Determination Theory – SDT) çerçevesinde ele alınan kendini düzenleme yapısının bağımsız veya özerk formunu ölçer. Bağımsız kendini düzenleme, bireyin bir aktiviteyi içsel motivasyon veya bütünleşmiş dışsal motivasyon yoluyla gerçekleştirmesi durumunu ifade eder.

Bu yapı, kontrol edilen (dışsal baskıya dayalı) kendini düzenlemeden ayrılır. Yüksek bağımsız kendini düzenleme puanı alan bireylerin, hedeflerine ulaşmada daha kararlı, daha yüksek öz-saygıya sahip ve daha az tükenmişlik yaşadıkları varsayılmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal uyarlama çalışması, kapsamlı geçerlik analizlerini içermelidir. Ancak, sağlanan özet verilerde geçerlik katsayıları açıkça belirtilmemiştir. Bir uyarlama çalışmasında genellikle yapı geçerliği (doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizi yoluyla), ölçüt bağımlı geçerlik ve benzer ölçek geçerliği (yakınsak ve ıraksak geçerlik) incelenir.

Araştırmacıların, Bağımsız Kendini Düzenleme Ölçeği’nin Türk kültürüne uygunluğunu gösteren detaylı geçerlik bulgularına ulaşmak için Morsünbül’ün (2011) doktora tezine başvurması gerekmektedir.

Güvenirlik

Sağlanan özet verilerde güvenirlik analizlerine dair spesifik katsayılar (örneğin, Cronbach Alfa değeri) bulunmamaktadır. Uyarlama sürecinde, ölçeğin iç tutarlılığını (güvenilirliğini) belirlemek amacıyla genellikle Cronbach Alfa katsayısı hesaplanır.

Ayrıca, ölçeğin zaman içinde kararlılığını test etmek için test-tekrar test yönteminin kullanılmış olması muhtemeldir. Bu güvenirlik verileri, Morsünbül’ün doktora tezinin metodoloji ve bulgular bölümlerinde yer almaktadır.

Faktör Analizi

Bağımsız Kendini Düzenleme Ölçeği’nin uyarlaması sırasında, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını kontrol etmek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Uyarlamacının, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu ve bağımsız kendini düzenleme maddelerinin beklenen faktöre yüklenip yüklenmediğini belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulamış olması beklenir. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğinin temelini oluşturur.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz bildirim ölçeği, genellikle Likert tipi derecelendirme formatındadır. (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Ergenler

Age Group: Genellikle 12-18 yaş aralığı ve genç yetişkinlik (üniversite öğrencileri) örneklemi.

Population Details: Türkiye’deki ortaöğretim ve yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrenciler.

Test Methodology: Kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan öz bildirim yöntemi.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Adaptasyon, Öznel İyi Oluş, Ölçme Aracı, Motivasyon, İçsel Düzenleme, Doktora Tezi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Aksaray Üniversitesi (Uyarlama sonrası kurum bilgisi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2011 (Uyarlamanın yapıldığı doktora tezinin tamamlanma yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgisi için sorumlu yazar Ümit Morsünbül ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

PDF Erişimi: Ölçeğe ait orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: bagimsiz-kendini-duzenleme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Morsünbül, Ü. (2011). Ergenlikte özerkliğin ve kimlik biçimlenmesinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisi (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Tez erişim linki: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

Bağımsız Kendini Düzenleme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

(Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.)