Alan Bağımsız Bilgi İşlem Düşünme Ölçeği

Özet

Alan Bağımsız Bilgi İşlem Düşünme Ölçeği, özellikle ortaokul 8. sınıf öğrencileri bağlamında, öğrencilerin Bilgi İşlem Düşünme (BİD) becerilerini alana özgü olmayan (domain-general) bir yaklaşımla değerlendirmek amacıyla Türkçeye uyarlama çalışması yapılmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğrencilerin problem çözme süreçlerinde kullandıkları ayrıştırma, soyutlama ve algoritmik düşünme gibi temel BİD bileşenlerini ölçmeyi hedefler. Ölçek, 5’li Likert ölçeği tipinde derecelendirilmiştir ve Karalar ile Alpaslan (2021) tarafından yürütülen araştırmanın bir parçasıdır.

Anahtar Kelimeler

Bilgi İşlem Düşünme, Bilişsel Beceriler, Alan Bağımsız, Ölçek Uyarlama, Algoritmik Düşünme, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Halit Karalar, Mehmet Murat Alpaslan.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, 8. sınıf öğrencilerinin sahip olduğu alan bağımsız Bilgi İşlem Düşünme yeterliliklerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu beceriler, sadece bilgisayar bilimleri alanında değil, genel problem çözme yeteneği açısından da kritik öneme sahiptir.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılara, öğrencilerin BİD gelişim düzeylerini belirleyerek eğitim programlarının etkinliğini değerlendirme ve gerektiğinde müdahale etme imkanı sunmaktadır. Ölçeğin uyarlama süreci, orijinal aracın kültürel ve dilsel bağlama uygunluğunu sağlamayı amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, Bilgi İşlem Düşünme (BİD) yapısını ölçmektedir. BİD, bilgisayar bilimcilerinin temel problem çözme tekniklerini içeren ve günlük hayattaki karmaşık problemleri çözmek için kullanılan bilişsel bir süreçtir. Bu yapı, genellikle Ayrıştırma (Decomposition), Örüntü Tanıma (Pattern Recognition), Soyutlama (Abstraction) ve Algoritmalar (Algorithms) gibi temel bileşenler etrafında şekillenir.

Ölçeğin “alan bağımsız” niteliği, maddelerin spesifik programlama bilgisi yerine, öğrencilerin genel mantıksal ve sistematik düşünme yeteneklerini hedeflediği anlamına gelir. Bu, BİD’nin disiplinler arası bir beceri olarak değerlendirilmesini destekler ve farklı ders içeriklerine transfer edilebilirliğini vurgular.

Geçerlik

Ölçeğin Geçerlik çalışmaları, Karalar ve Alpaslan (2021) tarafından yürütülen uyarlama çalışması kapsamında detaylı olarak raporlanmıştır. Türk kültürüne adaptasyonu sırasında yapı geçerliğini test etmek amacıyla genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) veya açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılmıştır.

Araştırmacılar, ölçeğin orijinal yapısal modelini koruyup korumadığını incelemiş ve maddelerin Bilgi İşlem Düşünme kavramsal çerçevesine uygunluğunu kanıtlamıştır. Yeterli düzeyde geçerlik kanıtı, ölçeğin Türk öğrencilerin BİD becerilerini ölçmede uygun bir araç olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık Güvenirlik katsayıları, adaptasyon çalışmasında hesaplanmıştır. İç tutarlılık analizi için yaygın olarak Cronbach Alfa katsayısı kullanılmıştır. Bu katsayının kabul edilebilir düzeyde yüksek olması, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü işaret etmektedir.

Karalar ve Alpaslan (2021) makalesinde sunulan bulgular, ölçeğin farklı alt boyutları için veya toplam ölçek puanı için yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir, bu da ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı maddelere karşı kararlı olduğunu doğrular.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinde, ölçeğin yapısal uygunluğunu belirlemek amacıyla faktör analizi yöntemlerine başvurulmuştur. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak varsayılan faktör yapısının (yani, BİD’nin bileşenlerinin) Türk örnekleminde de sürdürülüp sürdürülmediğini kontrol etmiştir.

Elde edilen faktör yükleri ve model uyum indeksleri, ölçeğin alan bağımsız Bilgi İşlem Düşünme yapısını çok boyutlu olarak temsil etme yeteneğini desteklemektedir. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğinin psikometrik standartlara uygun olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe

Population Group: Ortaokul Öğrencileri

Age Group: 8. Sınıf Öğrencileri (Yaklaşık 13-14 yaş)

Population Details: Çalışma, Türkiye’deki 8. sınıf öğrencileri örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanılmıştır. Derecelendirme seçenekleri şunlardır:

• 1=Kesinlikle Katılmıyorum
• 2=Katılmıyorum
• 3=Kısmen katılıyorum
• 4=Katılıyorum
• 5=Kesinlikle Katılıyorum

Anahtar Kelimeler

Hesaplamalı Düşünme, Öğrenci Değerlendirmesi, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Karalar ve Alpaslan, Eğitim Teknolojisi, Bilişsel Esneklik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Halit Karalar)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Karalar ve Alpaslan tarafından 2021 yılında yayımlanan makale kapsamında kullanılmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar (Halit Karalar) ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Kaynaklar

Karalar, H., & Alpaslan, M. M. (2021). Assessment of eighth grade students’ domain-general computational thinking skills. International Journal of Computer Science Education in Schools, 5(1), 35–47. DOI: 10.21585/ijcses.v5i1.126.

Makalenin orijinal bağlantısı: ijcses.org

Ölçeğin orijinal PDF dosyaları aşağıdan indirilebilir:

• alan-bagimsiz-bilgi-islem-dusunme-olcegi-toad.pdf
• alan-bagimsiz-bilgi-islem-dusunme-olcegi-toad.pdf

Alan Bağımsız Bilgi İşlem Düşünme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddeler, Karalar ve Alpaslan (2021) tarafından yayımlanan bilimsel makaleden veya sorumlu yazar ile iletişime geçilerek temin edilmelidir. Ölçek, öğrencilerin Bilgi İşlem Düşünme yeteneklerini ölçmeye yönelik ifadeler içermektedir.