Baba – Bebek Bağlanma Ölçeği

Özet

Baba – Bebek Bağlanma Ölçeği, babaların bebekleriyle kurdukları duygusal ve davranışsal bağlanma kalitesini değerlendirmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle Türk toplumunda babalık rolünün ve bağlanma dinamiklerinin incelenmesine olanak tanımaktadır. 2010 yılında Duygu Güleç tarafından yüksek lisans tezi kapsamında Türkçeye uyarlanan bu ölçek, toplam 19 maddeden ve üç farklı alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar babanın bebekle etkileşiminde gösterdiği sabır, bu etkileşimden aldığı zevk ve duyduğu sevgi ile gurur duygularını ölçmektedir.

Anahtar Kelimeler

Baba-Bebek Bağlanması, Paternal Bağlanma, Bağlanma Ölçeği, Psikolojik Araç, Uyarlama, Erken Çocukluk, Duygu Güleç.

Yazarlar

Duygu Güleç (Uyarlayan).

Amaç

Baba – Bebek Bağlanma Ölçeği’nin temel amacı, orijinal formu yabancı dilde olan bir ölçüm aracının Türk kültürü ve diline uygunluğunu saptamak ve psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) incelemektir. Bu çalışma ile araştırmacılara, babaların bebekleriyle kurdukları duygusal bağı ve etkileşim kalitesini sistematik bir şekilde değerlendirebilecekleri güvenilir ve geçerli bir araç sunulması hedeflenmiştir. Ölçek, babalık deneyiminin duygusal bileşenlerini derinlemesine incelemek için kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, bağlanma teorisi çerçevesinde babanın bebekle ilişkisindeki duygusal ve bilişsel yönleri ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, babanın bebeğe karşı duyduğu şefkat, sorumluluk ve etkileşimden memnuniyet düzeyidir. Bu yapı, 19 madde aracılığıyla üç ana alt boyuta ayrılmıştır:

• Sabır ve Hoşgörü: Bebek bakımının zorlukları karşısında babanın gösterdiği tolerans ve sakinlik düzeyini ifade eder.
• Etkileşimde Zevk: Babaların bebekle geçirdikleri zamandan aldıkları duygusal tatmin ve keyif derecesini yansıtır.
• Sevgi ve Gurur: Babaların bebeklerine karşı duydukları derin sevgi ve sosyal ortamlarda bebekleriyle ilgili hissettikleri gurur duygusunu kapsar.

Geçerlik

Baba – Bebek Bağlanma Ölçeği’nin Türk toplumu için geçerlik çalışmaları, Duygu Güleç tarafından yapılan yüksek lisans tezi kapsamında yürütülmüştür. Geçerlik incelemeleri genellikle yapı geçerliği (faktör analizi yoluyla) ve kapsam geçerliği (uzman görüşleri ile) yöntemlerini içermektedir. Ölçeğin, babaların bağlanma deneyimini teorik olarak öngörülen boyutlarda ölçtüğünü kanıtlamak için detaylı istatistiksel analizler uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, ölçeğin Türkçeye uyarlanmış formunun, orijinal ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapıyı başarıyla temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının zaman içinde tutarlılığını ve içsel bütünlüğünü değerlendirmiştir. Güvenirlik çalışmalarında tipik olarak iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) hesaplanmıştır. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu gösterir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin alt boyutlarının ve toplam puanının kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğu tespit edilmiştir, bu da aracın tekrarlanan uygulamalarda istikrarlı sonuçlar vereceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini desteklemek amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin teorik olarak öngörülen üç boyutlu yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu doğrulamıştır. Analiz sonucunda, 19 maddenin her birinin ilgili alt boyuta yüksek yük verdiğini ve alt boyutlar arası ayrışmanın yeterli olduğunu gösteren istatistiksel kanıtlar sunulmuştur. Bu üç faktörlü yapı, babalık bağlanmasının Sabır ve Hoşgörü, Etkileşimde Zevk, ve Sevgi ve Gurur bileşenlerinden oluştuğunu ortaya koymaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) / Öz Bildirim Ölçeği

Format: 19 maddeden ve 3 alt boyuttan oluşan bir ölçektir. Derecelendirme formatı (Likert tipi ölçek olması muhtemeldir) kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik testlerde yaygın olarak kullanılan bir derecelendirme sistemi mevcuttur.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Babalar

Yaş Grubu: Bebek sahibi olan yetişkin erkekler (Babalar) ve onların bebekleri.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki babalar üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Nicel araştırma yöntemleri kapsamında kullanılan, babaların kendi bağlanma deneyimlerini raporlamasına dayanan bir değerlendirme aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Paternal Bağlanma, Baba Rolü, Bebek Gelişimi, Duygusal Bağ, Psikometrik Özellikler, Ege Üniversitesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir, Türkiye (Uyarlama çalışmasının yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2010 (Türkçe uyarlama çalışmasının tamamlanma yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için genellikle uyarlamayı yapan yazar Duygu Güleç’ten izin alınması gerekmektedir. Ticari olmayan akademik kullanımlar için izin prosedürleri, ilgili kurum (Ege Üniversitesi) ve yazarın politikalarına tabidir.

Kaynaklar

• Güleç, D. (2010). Baba-Bebek Bağlanma Ölçeği’nin Türk toplumunda geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
• Tez Merkezi Bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

baba-bebek-baglanma-olcegi-toad.pdf

Baba – Bebek Bağlanma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek toplam 19 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Sabır ve Hoşgörü (8 m): Bebekle ilgilendiğim zamanlar kızgınlık veya öfke hissediyorum.
• Etkileşimde Zevk (7 m): Bebekle birlikte olmadığım zamanlar, kendimi onu düşünürken buluyorum.
• Sevgi ve Gurur (4 m): Bebeğimle birlikte diğer insanların yanındayken onunla gurur duyduğumu hissediyorum.