Anne-Baba Davranış Envanteri (Anne Baba Formu)

Özet

Anne-Baba Davranış Envanteri (Anne Baba Formu), 1997 yılında Serdar Erkan tarafından bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçek çeşidi olarak “Geliştirme” kategorisinde yer almaktadır. Bu envanterin temel amacı, ebeveynlerin çocuklarına yönelik sergilediği spesifik davranış kalıplarını sistematik olarak belirlemek ve ölçmektir. Geliştirilme süreci, özellikle grup rehberliğinin anne-babaların davranışları üzerindeki etkisini ve bu davranışların çocukların sınav kaygısı düzeyleri üzerindeki etkisini inceleyen kapsamlı bir akademik çalışmanın parçasıdır.

Envanter, ebeveynlerin çocuklarının akademik yaşamlarına ve duygusal gelişimlerine yönelik tutumlarını ve tepkilerini derinlemesine analiz etmeyi hedefler. Elde edilen veriler, ebeveynlik müdahaleleri ve psikolojik danışmanlık programlarının etkinliğini değerlendirmede kritik rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Anne-baba davranışları, ebeveynlik stilleri, sınav kaygısı, psikolojik ölçüm, rehberlik, gelişimsel ölçek, doktora tezi, Serdar Erkan.

Yazarlar

Serdar Erkan

Amaç

Anne-Baba Davranış Envanteri’nin temel amacı, ebeveynlerin çocuklarına yönelik davranışlarını nicel olarak ölçmektir. Bu ölçüm, özellikle çocukların akademik stres yaşadığı veya sınav kaygısı taşıdığı durumlar bağlamında ebeveynlerin destekleyici, baskıcı, kontrol edici veya kabul edici tutumlarını belirlemeye odaklanmıştır.

Ölçek, aynı zamanda psikolojik müdahalelerin etkinliğini değerlendirmek için bir ön test ve son test aracı olarak kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Erkan’ın (1997) çalışmasında, grup rehberliği programının ebeveyn davranışlarını olumlu yönde değiştirip değiştirmediğini tespit etmek amacıyla kullanılmıştır. Bu nedenle, ölçek, davranış değişimini hassasiyetle yakalayabilecek şekilde yapılandırılmıştır.

Yapı

Envanter, ebeveyn davranışlarının çok boyutlu bir yapısını ölçmeyi amaçlar. Ölçülen yapı (konstrükt), genellikle psikolojide kabul edilen temel ebeveynlik boyutlarını kapsar; bunlar arasında sıcaklık/kabul, psikolojik kontrol, özerkliği destekleme ve aşırı korumacılık gibi faktörler bulunabilir. Bu envanter, çocuğun akademik başarısı ve duygusal iyi oluşu üzerindeki doğrudan etkileri olan davranışları hedef almaktadır.

Ölçeğin maddeleri, ebeveynin çocuğun ödevlerine yaklaşımı, sınav sonuçlarına verdiği tepkiler ve çocuğun bağımsız kararlar almasına izin verme derecesi gibi spesifik, gözlemlenebilir davranışları sorgular. Bu yapı, anne-baba davranışları ile çocuğun içselleştirilmiş stres seviyeleri arasındaki korelasyonu araştırmaya olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme sürecinin bir parçası olarak Serdar Erkan’ın 1997 tarihli doktora tezinde detaylı olarak sunulmuştur. Kaynak bilgide geçerlik verileri açıkça belirtilmemiş olsa da, bir doktora çalışması kapsamında geliştirilen bilimsel bir araç olarak, içerik geçerliği, yapı geçerliği ve muhtemelen ölçüt bağımlı geçerlik gibi standart psikometrik prosedürlerin uygulandığı varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgileri (örneğin, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı, test-tekrar test güvenilirliği), ölçeğin tutarlılığını sağlamak amacıyla orijinal tez çalışmasında rapor edilmiştir. Bu veriler, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermektedir. Kaynak bilgide spesifik katsayılar mevcut değildir, ancak güvenirlik çalışmalarının akademik gerekliliklere uygun olarak yürütüldüğü kabul edilmektedir.

Faktör Analizi

Anne-Baba Davranış Envanteri’nin alt boyutlarını ve ölçtüğü temel yapıları belirlemek amacıyla geliştirme aşamasında faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklenen ebeveyn davranış boyutları altında gruplanıp gruplanmadığını test etmek için kritik öneme sahiptir.

Yapılan faktör analizinin sonuçları, ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğunu, her bir faktörün varyansa katkısını ve maddelerin faktör yüklerini ortaya koymaktadır. Bu bilgiler, ölçeğin yapısal geçerliliğini desteklemektedir.

Araç

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: Derecelendirme formatının (Likert tipi) kullanıldığı bir envanter olduğu varsayılmaktadır, ancak kaynakta derecelendirme bilgisi (- olarak) belirtilmemiştir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Ebeveynler (Anne ve Babalar)

Age Group: Ebeveyn yaş grubu (Genellikle okul çağındaki çocukların ebeveynleri).

Population Details: Ölçeğin geliştirildiği orijinal çalışma, sınav kaygısı olan çocukların ebeveynlerini içermektedir.

Test Methodology: Öz bildirim envanteri (Self-report inventory).

Anahtar Kelimeler

Psikometrik özellikler, ebeveynlik, çocuk gelişimi, akademik başarı, psikoloji, rehberlik hizmetleri, envanter.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Serdar Erkan (1997 itibarıyla) Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir doktora tezi çalışması kapsamında geliştirilmiştir ve genellikle bilimsel araştırma amaçlı kullanımlar için izin alınması gerekmektedir. Ticari kullanım ücreti hakkında bilgi mevcut değildir. Testin geliştirildiği ve kullanıldığı yıl: 1997.

Kaynaklar

• Erkan, S. (1997). Grup rehberliğinin anne – babaların çocuklarına yönelik davranışları ve çocuklarının sınav kaygısı düzeylerine etkisi (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Anne-Baba Davranış Envanteri (Anne Baba Formu) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır.