Doğum Öncesi Baba Bağlanma Ölçeği

Özet

Doğum Öncesi Baba Bağlanma Ölçeği (DÖBBÖ), babaların gebelik sürecinde gelişmekte olan bebekleriyle kurdukları duygusal ve bilişsel bağı ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması Tuğba Enise Benli tarafından 2019 yılında İnönü Üniversitesi’nde gerçekleştirilmiştir. Ölçek, babaların prenatal dönemdeki bağlanma düzeylerini, bebekle ilgili düşünme sıklığını, duygusal yoğunluğu ve bilgi edinme isteğini değerlendiren 16 maddeden oluşmaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültüründe psikometrik açıdan sağlam ve geçerli bir araç olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Doğum Öncesi Baba Bağlanma Ölçeği, DÖBBÖ, prenatal bağlanma, baba-bebek ilişkisi, geçerlik, güvenirlik, psikometri.

Yazarlar

Tuğba Enise Benli

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, hamilelik döneminde babaların henüz doğmamış olan bebekleriyle kurdukları psikolojik ve duygusal bağın gücünü ve niteliğini sistematik olarak ölçmektir. Bu bağ, literatürde genellikle “prenatal paternal bağlanma” olarak adlandırılmaktadır ve babalık rolüne geçişin önemli bir göstergesidir. Ölçek, bu erken dönemdeki bağlanma düzeylerinin belirlenmesiyle, potansiyel risk faktörlerinin veya destekleyici müdahale ihtiyaçlarının saptanmasına olanak tanır.

Türkçe uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürü bağlamında da korunup korunmadığını test etmeyi amaçlamıştır. Bu amaçla, ölçeğin yapısal geçerliği Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiş ve iç tutarlılık güvenilirliği değerlendirilmiştir.

Yapı

Doğum Öncesi Baba Bağlanma Ölçeği, babanın fetüsle olan ilişkisine odaklanan duygusal ve bilişsel bileşenleri ölçer. Bu psikolojik yapı, babanın bebeği hakkındaki düşüncelerinin sıklığını (meşguliyet), bebeğe yönelik hissettiği duygusal yakınlığı ve bu konudaki bilgi edinme motivasyonunu kapsamaktadır. Ölçek, babanın gelecekteki ebeveynlik rolüne adaptasyon sürecini gösteren kritik bir yapıyı temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, geliştirilen ölçme aracından elde edilen veriler ile mevcut bulunan yapının doğrulanıp doğrulanmadığını test etmeye çalışan güçlü bir istatistiksel yöntemdir. DFA, aynı zamanda uyarlanan ölçüm aracının uyumu ile temel modelin uyumunu karşılaştırmaktadır.

Bu karşılaştırmada sıklıkla kullanılan uyum indeksleri şunlardır: X2/Sd (ki-kare/serbestlik derecesi oranı), GFI (Goodness of Fit Index), AGFI (Adjusted Goodness of Fit Index), CFI (Comparative Fit Index), RMSEA (Root Mean Square Error of Approximation) ve SRMR (Standardized Root Mean Square Residual). Bu indeksler, ölçeğin Türk popülasyonunda da orijinal yapıya uygun ve geçerli olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Bir ölçeğin iç tutarlığını gösteren Cronbach’s alpha değeri bir güvenirlik indeks değeridir ve ölçeğin içerdiği maddelerin birbiri ile ne kadar tutarlı olduğu ve arka plandaki saklı değişkeni ne derece temsil ettiği ile ilgili bilgi verir. Ölçeğin güvenilir olması için Cronbach’s alpha iç tutarlık katsayı değerinin sıfır ile bir aralığında ve olabildiğince 1’e yakın olması istenmektedir.

Değerlendirme ölçütüne göre; 0.00≤α≤0.40 ölçek güvenilir değildir; 0.40≤α≤0.60 ölçek düşük güvenirliktedir; 0.60≤α≤0.80 ölçek oldukça güvenilirdir; 0.80≤α≤1.00 ise ölçek yüksek derecede güvenilirdir şeklinde bir sınıflama yapılmaktadır. DÖBBÖ’nün 16 maddelik ölçeğin madde-toplam puan korelasyon katsayılarına bakıldığında (r=0.324-0.669 arasında değiştiği ve kabul edilebilir düzeyde olduğu görüldü. Her bir madde ile toplam puan arasındaki korelasyonun istatistiksel açıdan önemli olduğu saptanmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliliğinin incelenmesi kapsamında uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), ölçeğin 16 maddelik yapısının Türk kültürüne uyarlanması sırasında orijinal teorik modeli ne ölçüde koruduğunu göstermiştir. Yapılan analizler sonucunda, kullanılan uyum indeksleri (X2/Sd, GFI, AGFI, CFI, RMSEA ve SRMR) modelin kabul edilebilir veya iyi uyum düzeyinde olduğunu teyit etmiştir. Bu durum, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı prenatal baba bağlanma yapısının istatistiksel olarak doğrulandığını ifade etmektedir.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Yazılı Anket (Self-report questionnaire)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Baba adayları (Expectant Fathers)

Age Group: Belirtilmemiştir (Genellikle yetişkin erkek popülasyonu)

Population Details: Ölçek, lisansüstü tez çalışması kapsamında Türk baba adayları üzerinde uygulanmıştır. Madde-toplam korelasyon katsayılarının incelendiği bölümde örneklem büyüklüğüne dair bir referans (s=580) bulunmaktadır.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır. Cevap seçenekleri şunlardır: (1) “kesinlikle katılmıyorum”, (2) “katılmıyorum”, (3) “kararsızım”, (4) “katılıyorum” ve (5) “kesinlikle katılıyorum”.

Anahtar Kelimeler

Baba bağlanması, prenatal dönem, psikolojik bağ, DFA, Cronbach’s alpha, psikometrik özellikler.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İnönü Üniversitesi, Malatya (Tez çalışmasının yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2019 yılında (Yüksek Lisans Tezi) tamamlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgisi için sorumlu yazar Tuğba Enise Benli ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Tezin tamamına Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: dogum-oncesi-baba-baglanma-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Benli, T.E. (2019). Doğum öncesi baba bağlanma ölçeği’nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İnönü Üniversitesi, Malatya.

[quads id=5]

Doğum Öncesi Baba Bağlanma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• Son iki haftadır gelişmekte olan bebeği düşünme ya da aklımın onunla meşgul olması sıklığı
• Son iki haftadır gelişmekte olan bebekle ilgili konuştuğumda ya da onu düşündüğümde duygularım
• Son iki haftadır gelişmekte olan bebekle ilgili duygularım
• Son iki haftadır gelişmekte olan bebekle ilgili okuma ya da bilgi edinme isteğim