Anne-Bebek Bağlanma Ölçeği

Özet

Anne-Bebek Bağlanma Ölçeği, ebeveynlerin (anne ve baba) yenidoğan bebekleriyle kurdukları bağlanma düzeyini ve niteliğini ölçmek amacıyla Türkçe’ye uyarlama yoluyla kazandırılmış 8 maddelik bir araçtır. Ölçek, özellikle doğum sonrası erken dönemdeki ebeveyn-bebek ilişkisinin duygusal boyutlarını değerlendirmeyi hedefler.

Orijinal ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamak için 2009 yılında Hatice Aydemir Karakulak tarafından geniş kapsamlı bir uyarlama çalışması gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin anneler ve babalar için ayrı ayrı güvenirlik ve geçerlik analizlerini sunarak, erken ebeveynlik dönemindeki bağlanma kalitesinin takibine olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Anne-Bebek Bağlanması, Ebeveynlik, Postnatal Dönem, Likert Ölçeği, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Hatice Aydemir Karakulak.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ebeveynlerin (anne ve baba) yenidoğan bebekleriyle kurdukları duygusal bağlanma düzeyini standardize edilmiş ve psikometrik özellikleri test edilmiş bir araçla belirlemektir. Bu uyarlama çalışması, özellikle Aydın örneğinde Türk toplumundaki anne-bebek bağlanma dinamiklerini incelemeye olanak tanımıştır.

Ölçek, doğumdan hemen sonraki ilk gün ile 8-12 hafta arasındaki kritik erken bağlanma süreçlerini takip etmek ve değerlendirmek için tasarlanmıştır. Bu sayede, bağlanma kalitesindeki olası farklılıklar ve riskli durumlar tespit edilebilir, böylece erken müdahale programlarının geliştirilmesine zemin hazırlanır.

Yapı

Anne-Bebek Bağlanma Ölçeği, ebeveynin bebeğe yönelik algıladığı duygusal tutumları ve bağlanma davranışlarını ölçen tek boyutlu bir yapıya sahiptir. Ölçek, sevgi, koruyuculuk ve nötr/duygusuzluk gibi bağlanmanın temel bileşenlerini temsil eden 8 maddeden oluşur.

Ölçek, ebeveynin bebeğe karşı hissettiği yakınlık, ilgi ve koruma isteği gibi duygusal yatırımı yansıtan maddeler üzerinden değerlendirme yapar. Ölçeğin derecelendirme sistemi, bu duygusal tepkilerin yoğunluğunu belirlemeyi ve nicelleştirmeyi amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliği, madde-toplam korelasyon katsayıları ve iç tutarlılık analizleri ile incelenmiştir. Bulgular, ölçeğin anne ve baba popülasyonlarında farklı psikometrik özellikler sergilediğini göstermiştir.

• Anneler Grubu: Anneler grubunda, madde-toplam korelasyon katsayıları r=.21 ile .54 arasında değişmektedir. Bu değerler, ölçeğin iç tutarlığının görece düşük olduğunu, ancak tüm maddelerin ölçeğin genel yapısına katkı sağladığını göstermiştir. Madde silindiğinde Cronbach Alpha katsayıları .62 ile .69 arasında kalmıştır.

• Babalar Grubu: Babalar grubunda, madde-toplam korelasyon katsayıları r=.08 ile .80 arasında daha geniş bir dağılım göstermiştir. İç tutarlılık daha yüksek bulunsa da, katsayısı .08 olan bazı maddelerin ölçeğin güvenilirliğine yeterince katkı sağlamadığı saptanmıştır. Madde silindiğinde Cronbach Alpha katsayıları .66 ile .85 arasında değişmiştir.

Güvenirlik

Anne-Bebek Bağlanma Ölçeği’nin güvenilirliği, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alpha değeri kullanılarak, doğum sonrası iki farklı zaman diliminde değerlendirilmiştir. Bu analizler, ölçeğin zamansal tutarlılığını sağlamlaştırmaktadır.

• Anne Güvenirlik Değerleri: Anneye ait Cronbach Alpha katsayısı, doğumdan sonraki bir gün içinde 0.695 olarak; doğumdan sonraki 8-12 hafta içinde ise 0.683 olarak bulunmuştur.

• Baba Güvenirlik Değerleri: Babaya ait Cronbach Alpha katsayısı, doğumdan sonraki bir gün içinde 0.798 olarak; doğumdan sonraki 8-12 hafta içinde ise 0.718 olarak rapor edilmiştir.

Faktör Analizi

Kaynak materyalde ayrıntılı Faktör Analizi sonuçlarına doğrudan yer verilmemiştir. Ancak, ölçeğin 8 maddelik yapısı, genellikle ebeveynin bebeğe yönelik bağlanma algısını ölçen tek boyutlu bir yapıyı desteklemektedir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını test etmek için muhtemelen Keşfedici veya Doğrulayıcı Faktör Analizi yöntemlerini kullanmıştır. Geçerlik bölümünde belirtilen madde-toplam korelasyonları, maddelerin tek bir temel faktöre hizmet ettiğini dolaylı olarak işaret etmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: 8 maddeden oluşan, 4’lü Likert tipi derecelendirme ölçeğidir. Derecelendirme formatı: 1= hiç – 4= çok fazla.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yeni doğum yapmış ebeveynler (Anne ve Baba)

Yaş Grubu: Yetişkin ebeveynler ve 0-3 aylık bebekler.

Popülasyon Detayları: Çalışma, Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde yürütülen bir Yüksek Lisans Tezi kapsamında, Aydın ilindeki ebeveynler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, ebeveynlerin duygusal durumlarını ve bağlanma algılarını ölçen öz bildirim yöntemiyle uygulanır. Ölçümler, ebeveyn-bebek bağlanmasının zamansal değişimini incelemek üzere iki farklı zamanda (doğumdan sonraki ilk gün ve 8-12 hafta sonra) yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Anne-Bebek Bağlanması, Postpartum Dönem, Psikometri, Cronbach Alpha, Ölçek Uyarlama, Ebeveyn-Bebek İlişkisi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Yok

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yok

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2009 yılında tamamlanmıştır. Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ve telif hakları konusunda yazarın izinleri esas alınmalıdır.

Kaynaklar

• Aydemir-Karakulak, H. (2009). Anne-Bebek Bağlanma Ölçeğinin Türk toplumuna uyarlanması (Aydın örneği). (Yüksek lisans tezi). Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sivas.

• Yüksek Lisans Tezine erişim için YÖK Ulusal Tez Merkezi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı buradan indirilebilir: anne-bebek-baglanma-olcegi-toad.pdf

Anne-Bebek Bağlanma Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek 8 maddeden oluşmaktadır. Bazı örnek maddeler şunlardır:

• Sevgi dolu (1. madde)

• Nötr / hiçbir şey hissetmeme (3. madde)

• Koruyucu (6. madde)