Askeri Bağlamda Liderin Etkinliği Ölçeği

Özet

Askeri Liderlik bağlamında etkinliğin ölçülmesine yönelik geliştirilmiş bir araç olan Askeri Bağlamda Liderin Etkinliği Ölçeği, 2014 yılında Nuri Künter ve Sertaç Gürbüz tarafından yapılan bir ölçek geliştirme çalışmasının ürünüdür. Bu ölçek, askeri ortamlarda liderlerin astları üzerindeki etkilerini, etik yaklaşımlarını, güven ilişkilerini ve gelişim odaklı davranışlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Geliştirme sürecinde yüksek düzeyde iç tutarlılık (Cronbach Alfa: 0,94) ve kabul edilebilir benzeşim geçerliliği sonuçları elde edilmiştir. Ölçek, askeri liderlik kavramının operasyonel düzeyde ölçülmesine önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Liderlik, Askeri Liderlik, Lider Etkinliği, Ölçek Geliştirme, Örgütsel Davranış, Askeri Bağlam, Güvenirlik.

Yazarlar

Nuri Künter, Sertaç Gürbüz.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, askeri örgütlerde görev yapan liderlerin sergilediği davranışların etkinliğini ve başarısını bilimsel yöntemlerle ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu çalışma, sadece liderlik etkinliğini ölçmekle kalmayıp, aynı zamanda askeri liderlik kavramının kuramsal çerçevesini derinleştirmeye yönelik kavramlaştırma çabalarına da destek olmayı hedeflemiştir.

Askeri bağlam, sivil örgütlerden farklı olarak yüksek risk ve hiyerarşi gerektiren kendine özgü dinamiklere sahiptir. Bu nedenle, genel liderlik ölçeklerinin askeri ortamdaki etkinliği ölçmekte yetersiz kalabileceği düşünülmüş ve bu özel bağlama uygun bir ölçüm aracı geliştirilmiştir.

Yapı

Askeri Bağlamda Liderin Etkinliği Ölçeği, askeri liderin astları tarafından nasıl algılandığını ve ne ölçüde etkili olduğunu değerlendiren temel bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, liderin etik sorumlulukları, astlarına duyduğu güveni yansıtma biçimi, astlarının gelişimine yatırım yapması ve performans değerlendirmelerinde tarafsızlık göstermesi gibi kritik boyutları içermektedir.

Ölçek, liderlik etkinliğini tek bir bütüncül yapı altında ele almaktadır. Maddelerin odak noktası, liderin sadece görev başarısına değil, aynı zamanda insani ve etik sorumluluklarına ne kadar bağlı olduğunu belirlemektir. Bu, modern askeri liderlik anlayışının temelini oluşturan dürüstlük ve ast yetiştirme sorumluluklarını yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, maddeler arası ilişkilerin incelenmesi yoluyla gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, ölçeği oluşturan maddeler arasındaki en düşük korelasyon değerinin r=0,41 olduğu tespit edilmiştir. Bu değer, maddeler arasında orta düzeyde bir ilişkinin bulunduğunu göstermektedir.

Elde edilen bu korelasyon sonuçları, Kline ve Şencan tarafından belirlenen benzeşim geçerliliği (convergence validity) kriterlerini karşıladığı için, ölçeğin ölçtüğü yapıyı tutarlı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir. Bu bulgu, ölçeğin askeri lider etkinliği yapısını ölçme konusunda yeterli düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri üzerinden raporlanmıştır. Çalışmada hesaplanan Cronbach Alfa güvenilirlik katsayısı 0,94 olarak bulunmuştur.

Genel psikometrik standartlara göre 0,90 ve üzeri Cronbach Alfa değeri, ölçeğin mükemmel düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle yapılan ölçümlerde tutarlı sonuçlar vereceğini işaret etmektedir. Bu yüksek güvenilirlik katsayısı, ölçeğin askeri bağlamda kullanıma uygunluğunu güçlendirmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışmasının detayları, maddeler arasındaki güçlü ve orta düzeyli korelasyon değerleri (en düşük r=0,41) üzerinden bir yapının varlığını göstermektedir. Güvenirlik analizinde elde edilen yüksek iç tutarlılık katsayısı (0,94), ölçeğin tek boyutlu ya da baskın bir ana faktör etrafında toplandığını düşündürmektedir.

Her ne kadar kaynak içerikte detaylı Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçları (örneğin, faktör yükleri veya açıklanan varyans yüzdesi) belirtilmese de, yüksek iç tutarlılık ve başarılı benzeşim geçerliliği sonuçları, ölçeğin askeri lider etkinliğini ölçen güçlü ve homojen bir yapıya sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek, yeni bir kavramlaştırmaya dayalı olarak geliştirilmiştir.)

Format: 7’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği.

Derecelendirme: 1=askeri liderde bu özellik hiç bulunmamalı, 7=askeri liderde bu özellik tamamen bulunmalı.

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Askeri personel. (Astlar tarafından lideri değerlendirme amaçlı kullanılmıştır.)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Askeri personel).

Popülasyon Detayları: Askeri örgütlerde görev yapan çeşitli rütbe ve kademelerdeki personel.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim veya gözlemci tarafından liderin davranışlarının değerlendirilmesi.

Anahtar Kelimeler

Askeri Liderlik, Etkinlik, Korelasyon, Benzeşim Geçerliliği, Liderlik Davranışları, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilinmiyor

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Nuri Künter ([email protected])

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2014.

Kullanım İzinleri ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Sorumlu yazar ile iletişim kurmak için kullanılan e-posta adresi: [email protected].

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal çalışmasına ait PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: askeri-baglamda-liderin-etkinligi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Künter, N. ve Gürbüz, S. (2014). Askeri Liderlik: Kavramlaştırma ve AskeriLiderin Etkinliğinin Ölçümüne İlişkin Bir Ölçek Geliştirme Denemesi. 2. Örgütsel Davranış Kongresi Bildiriler Kitabı, 457-466, 07-08 Kasım 2014, Kayseri.

Askeri Bağlamda Liderin Etkinliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

1. Astlarını gösterdikleri performansa göre tarafsız biçimde değerlendirir.
2. Verdiği kararların ahlaki ve etik sonuçlarını göz önünde bulundurur.
3. Astlarına güvendiğini hissettirir.
4. Astının önceliklerine karşı duyarlıdır
5. Astını yetiştirmeye zaman ayırır.