Lider Etkinliği Ölçeği

Özet

Lider Etkinliği Ölçeği, yöneticilerin (amirlerin) liderlik rollerini uygun bir şekilde yerine getirme düzeylerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, başlangıçta beş madde olarak analiz edilmiş, ancak psikometrik özelliklerinin iyileştirilmesi amacıyla bir maddenin çıkarılmasıyla birlikte nihai olarak dört madde ve tek boyuttan oluşan bir yapıya kavuşmuştur. Ölçeğin güvenirlik katsayısı oldukça yüksek bulunmuştur, bu da aracın tutarlılığını desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

Liderlik, Lider Etkinliği, Örgütsel Davranış, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Tolga Yılmaz, Güvenirlik, Geçerlik

Yazarlar

Tolga Yılmaz

Amaç

Lider Etkinliği Ölçeği, çalışanların kendi yöneticileri veya amirleri hakkındaki algılarını temel alarak, söz konusu liderlerin örgütsel liderlik rollerini ne ölçüde başarılı ve uygun bir şekilde yerine getirdiklerini değerlendirmeyi amaçlar. Bu ölçek, özellikle örgütsel psikoloji ve yönetim bilimleri alanlarında liderlik performansının değerlendirilmesi için tasarlanmıştır.

Ölçeğin temel amacı, liderlik etkinliğinin tek boyutlu yapısını sağlam ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test etmek ve geçerli bir ölçüm aracı sunmak üzere gerçekleştirilmiştir.

Yapı

Ölçek, Lider Etkinliği adı verilen tek bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, bir yöneticinin temel liderlik sorumluluklarını (yetki kullanımı, yönlendirme, motivasyon sağlama vb.) çalışanların bakış açısıyla ne kadar etkili ve yerinde gerçekleştirdiğini ifade eder.

Ölçek, yöneticinin davranışlarının etkinliğine odaklanmakta olup, liderlik tarzından ziyade liderlik sonuçlarını ve rollerin yerine getirilme kalitesini değerlendirmektedir. Nihai yapısı dört maddeden oluşmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, hem Keşfedici Faktör Analizi (KFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. KFA sonuçlarına göre, maddelerin öz değeri 1’den büyük olan tek bir faktörde toplandığı ve bu tek faktörün toplam varyansın %84,17’sini açıkladığı tespit edilmiştir. Bu durum, ölçeğin güçlü bir tek boyutlu yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

DFA sonucunda ise ilk analizlerde ölçeğin uyum iyiliği değerleri kabul edilebilir seviyede ve anlamlı bulunamamıştır. Bu durumun, ölçeğin dördüncü maddesinin psikometrik özellikleri nedeniyle modelin uyumunu bozmasından kaynaklandığı değerlendirilmiştir. Dördüncü madde ölçekten çıkarılarak analiz tekrarlandığında, dört maddeden oluşan nihai modele ilişkin uyum iyiliği değerlerinin iyi uyum özelliklerine sahip olduğu ve kabul edilebilir seviyede anlamlı olduğu görülmüştür. Bu düzenleme, ölçeğin yapısal geçerliğini güçlendirmiştir.

Güvenirlik

Lider Etkinliği Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmıştır. Dördüncü maddenin çıkarılmasıyla elde edilen dört maddelik nihai yapı için güvenirlik katsayısı 0,94 olarak bulunmuştur.

Genel kabul gören standartlara göre, 0,90 üzerindeki güvenirlik katsayıları, ölçeğin mükemmel derecede güvenilir olduğunu gösterir. Bu yüksek değer, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini ortaya koymaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, uyarlama çalışması kapsamında detaylı olarak incelenmiştir.

• Keşfedici Faktör Analizi (KFA): KFA, ölçeğin tek faktörlü yapıda olduğunu doğrulamıştır. Bu faktör, varyansın %84,17 gibi oldukça yüksek bir oranını açıklamaktadır.
• Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA): Başlangıçta beş madde ile yapılan DFA, uyum iyiliği değerlerinde sorunlar göstermiştir. Faktör yüklerinin sırasıyla 0,930; 0,923; 0,933; 0,889 ve 0,912 olduğu tespit edilmiştir; ancak dördüncü madde model uyumunu bozmuştur.
• Yapısal Değişiklik: Dördüncü madde modelden çıkarıldıktan sonra yapılan tekrarlı analizde, dört maddelik modelin mükemmel uyum iyiliği değerlerine ulaştığı ve bu haliyle ölçeğin tek faktörlü yapısının doğrulandığı kanıtlanmıştır.

Araç Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Dört (4) madde ve tek (1) boyuttan oluşmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Derecelendirme: 5’li Likert Ölçeği (1= hiçbir zaman – 5= her zaman)

Popülasyon Grubu: Örgütsel bağlamdaki çalışanlar veya yöneticilerle etkileşimde bulunan bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan popülasyonu).

Popülasyon Detayları: Çalışanların yöneticilerini değerlendirmesi esasına dayanır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama, Likert tipi derecelendirme.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2014 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için yazarın akademik izinlerinin alınması önerilir. Telif ve kullanım ücretleri hakkında kesin bilgi için sorumlu yazar ile iletişime geçilmelidir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

lider-etkinligi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Yılmaz, T. (2014). Lider Etkinliği Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması çalışması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 1-24.

Lider Etkinliği Ölçeği Maddeleri

Ölçek dört madde ve tek boyuttan oluşmaktadır.

• Yöneticim (amirim) liderlik rollerini uygun bir şekilde yerine getirir.
• [Diğer üç madde, kaynak içerikte açıkça belirtilmemiştir.]