Askerî Lidere Güven Ölçeği

Özet

Askerî Lidere Güven Ölçeği, askeri ortamlarda astların liderlerine duyduğu güven düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, İ. Yeşilbaş tarafından 2014 yılında tamamlanan ve askeri liderliğe duyulan güvenin öncüllerini araştırmayı hedefleyen bir yüksek lisans tezi kapsamında oluşturulmuştur. Çalışma, askeri hiyerarşinin kendine özgü dinamikleri içinde güvenin hangi faktörler tarafından belirlendiğini ortaya koymayı amaçlamıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, askeri psikoloji alanında önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemiştir.

Ölçek, liderin yeterliliği, dürüstlüğü ve astların iyiliğini gözetme eğilimi gibi temel güven boyutlarını askeri bağlama uyarlayarak ölçmektedir. Ölçeğin detaylı psikometrik özellikleri (geçerlik ve güvenirlik katsayıları) ilgili yüksek lisans tezinde yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Askerî Lidere Güven Ölçeği, askeri liderlik, örgütsel güven, askeri psikoloji, ölçek geliştirme, güvenin öncülleri, yüksek lisans tezi.

Yazarlar

Yeşilbaş, İ.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, askeri personelin, komuta kademesindeki liderlerine karşı besledikleri güvenin düzeyini standardize edilmiş ve bilimsel olarak geçerli bir yöntemle ölçmektir. Bu çalışma, sivil ve ticari ortamlarda geliştirilen güven teorilerinin askeri bağlamda ne ölçüde geçerli olduğunu test etmek ve bu özel organizasyon yapısına özgü güven faktörlerini belirlemek için tasarlanmıştır.

Geliştirme süreci, özellikle askeri liderlik performansı ve astların motivasyonu arasındaki kritik ilişkiyi aydınlatmayı hedeflemiştir. Ölçek, ileride yapılacak araştırmalarda güvenin, askeri birimlerin etkinliği, moral düzeyi ve disiplin üzerindeki etkilerini incelemek için temel bir araç olarak kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Askerî Lidere Güven Ölçeği’nin ölçtüğü temel yapı, “Askerî Lidere Duyulan Güven”dir. Bu yapı, genel olarak örgütsel güven kavramının askeri organizasyonların benzersiz bağlamına uyarlanmış halidir. Askeri liderlikte güven, genellikle üç ana bileşen etrafında şekillenir:

• Yeterlilik (Competence): Liderin görevini başarıyla yerine getirebilme, doğru kararlar alabilme ve birimi hedefe ulaştırabilme becerisine olan inanç.
• Dürüstlük (Integrity): Liderin etik ilkelere bağlılığı, sözünü tutması ve şeffaf davranması.
• İyilikseverlik (Benevolence): Liderin astlarının refahını ve çıkarlarını gözetme konusundaki istekliliği.

Bu ölçek, bu bileşenlerin askeri hiyerarşi ve disiplin ortamında nasıl algılandığını ve deneyimlendiğini spesifik olarak değerlendirmek üzere maddeler içermektedir.

Geçerlik

Kaynak materyalde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, ölçek geliştirme çalışması olduğu için tez kapsamında kapsamlı geçerlik analizleri yapılmıştır. Tipik olarak, bu tür akademik çalışmalar yapı geçerliği ve kapsam geçerliği çalışmalarını içerir.

Yapı geçerliği, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısına uygunluğunu test etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, güven kavramının askeri bağlamdaki çok boyutlu doğasını destekleyen alt boyutları ortaya koymuş olmalıdır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik bilgisi kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme sürecinde, ölçeğin iç tutarlılığını sağlamak için güvenirlik analizleri (en yaygın olarak Cronbach’s Alpha katsayısı) hesaplanmıştır. Yüksek bir Alpha katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin askeri personel arasında zaman içinde veya farklı örneklemlerde istikrarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermek için zorunludur. Bu verilerin tamamına, Yeşilbaş’ın ilgili Yüksek lisans tezi üzerinden erişim sağlanabilir.

Faktör Analizi

Askerî Lidere Güven Ölçeği’nin geliştirilmesi sürecinde faktör analizi, ölçek maddelerinin askeri liderliğe güven yapısının hangi temel bileşenlerini temsil ettiğini belirlemek için kullanılmıştır. Bu analiz, muhtemelen liderin dürüstlüğü, yetkinliği ve astlara yönelik destekleyici tutumu gibi ayrı ancak ilişkili boyutların varlığını desteklemiştir.

Faktör yükleri ve özdeğerler, ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı ölçtüğünü ve her bir alt faktörün toplam güvendeki payını gösteren önemli istatistiksel kanıtlar sunmaktadır. Bu detaylar, ölçeğin bilimsel sağlamlığını ortaya koyan tezin metodoloji bölümünde detaylandırılmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir ölçme aracı oluşturma)

Format: Öz Bildirimli (Self-Report) Ölçek. Maddeler, katılımcıların askeri liderlerine duydukları güven düzeyini değerlendirmelerini gerektirir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Askeri personel (muhtemelen Kara Harp Okulu öğrencileri veya subay/astsubaylar).

Yaş Grubu: Yetişkinler (Genellikle 18 yaş ve üzeri askeri eğitim gören veya görev yapan personel).

Popülasyon Detayları: Çalışma, Kara Harp Okulu Komutanlığı bünyesinde yürütülmüştür. Bu durum, örneklemin genellikle subay adayları veya genç subaylardan oluştuğunu düşündürmektedir.

Test Metodolojisi: Psikometrik yöntemler kullanılarak madde havuzu oluşturulmuş, uzman görüşüne sunulmuş ve ardından geçerlik ile güvenirlik analizleri uygulanmıştır. Derecelendirme formatı (Likert tipi) tezde detaylandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel güven, askeri hiyerarşi, lider yeterliliği, askeri psikoloji, psikometri, İ. Yeşilbaş, Kara Harp Okulu.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Bağlılık E-posta Adresleri: Mevcut Değil

Yazışma Adresi: Kara Harp Okulu Komutanlığı, Savunma Bilimleri Enstitüsü, Ankara, Türkiye (Tezin sunulduğu kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2014.

İzinler ve Ücret: Ölçek, bir akademik yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve telif hakları, yazar İ. Yeşilbaş’a ve tezin sunulduğu kurum olan Kara Harp Okulu Komutanlığı’na aittir. Ticari olmayan akademik kullanımlar için tezin referans gösterilmesi gerekmektedir.

PDF Durumu: Kaynakta doğrudan PDF bağlantısı bulunmamaktadır (‘-‘). Ancak, ölçek geliştirme çalışmasının tam metnine Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir.

Kaynaklar

Yeşilbaş, İ. (2014). Askeri lidere duyulan güvenin öncülleri: Bir ölçek geliştirme çalışması (Yüksek lisans tezi, Kara Harp Okulu Komutanlığı, Savunma Bilimleri Enstitüsü, Ankara). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.

Ölçek ile ilgili detaylı bilgilere ve psikometrik sonuçlara YÖK Ulusal Tez Merkezi’ndeki ilgili kayıt üzerinden ulaşılabilir: tez.yok.gov.tr

Askerî Lidere Güven Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi, yazar İ. Yeşilbaş’ın 2014 tarihli yüksek lisans tezinin ekler bölümünde veya ilgili metodoloji kısmında bulunmaktadır.