2×2 Başarı Yönelimleri Ölçeği

Özet

2×2 Başarı Yönelimleri Ölçeği (Revize Formu), bireylerin akademik başarı bağlamında benimsedikleri motivasyonel hedefleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş ve Türkçe’ye uyarlanmış bir ölçektir. Ölçek, dört temel alt boyut çerçevesinde, yaklaşma ve kaçınma motivasyonlarını öğrenme ve performans hedefleriyle birleştirerek 2×2 Başarı Yönelimleri Modeli’ni değerlendirir. 12 maddeden oluşan bu revize formun geçerlik ve güvenirlik çalışmaları Serhat Arslan ve A. Akın tarafından yapılmıştır (2015).

Anahtar Kelimeler

Başarı Yönelimleri, 2×2 Model, Öğrenme Yönelimi, Performans Yönelimi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, İç Tutarlılık, Adaptasyon.

Yazarlar

Serhat Arslan, A. Akın.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin başarı hedeflerine yönelik motivasyonel yönelimlerini, dört farklı kategori altında (öğrenme-yaklaşma, öğrenme-kaçınma, performans-yaklaşma ve performans-kaçınma) kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Bu revize form, literatürdeki 2×2 başarı yönelimleri çerçevesine uygun olarak, özellikle eğitim ve psikoloji alanlarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, öğrencilerin bir görevi tamamlama, ustalık kazanma veya akranlarına göre üstünlük sağlama gibi hedeflere ne ölçüde yaklaştığını veya başarısızlığı ne ölçüde kaçındığını belirlemeye yardımcı olur. Bu sayede, motivasyonel profillerin akademik sonuçlar ve psikolojik iyi oluş üzerindeki etkileri incelenebilir.

Yapı

2×2 Başarı Yönelimleri Ölçeği, psikolojideki motivasyon teorilerinden türetilen dört faktörlü bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, hedefin tanımı (öğrenme/ustalık odaklı vs. performans/ego odaklı) ve hedefin değerliği (yaklaşma vs. kaçınma) olmak üzere iki temel boyutu birleştirir.

Ölçek, toplam 12 madde ile aşağıdaki dört alt boyutu değerlendirmektedir:

• Öğrenme-Yaklaşma Yönelimi (Learning-Approach): Bireyin bir görevi tam olarak anlama, ustalık kazanma ve yetkinliğini artırma hedefine yönelmesini ifade eder.
• Öğrenme-Kaçınma Yönelimi (Learning-Avoidance): Bireyin bir görevi yanlış anlama, ustalıkta başarısız olma veya tam olarak öğrenememe durumundan kaçınma hedefini ifade eder.
• Performans-Yaklaşma Yönelimi (Performance-Approach): Bireyin akranlarına göre daha iyi performans gösterme, yetkinliğini kanıtlama ve olumlu değerlendirmeler alma hedefine yönelmesini ifade eder.
• Performans-Kaçınma Yönelimi (Performance-Avoidance): Bireyin akranlarından daha kötü performans göstermeme, yetersiz görünmeme veya olumsuz değerlendirmelerden kaçınma hedefini ifade eder.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Türk örnekleminde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Analizler sonucunda, 12 maddeden oluşan dört boyutlu yapının (öğrenme-yaklaşma, öğrenme-kaçınma, performans-yaklaşma ve performans-kaçınma yönelimi) iyi bir uyum sergilediği tespit edilmiştir.

Elde edilen uyum indeksleri, teorik dört faktörlü modelin ampirik verilerle tutarlı olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, ölçeğin başarı yönelimlerinin 2×2 yapısını doğru bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, alt boyutların iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda elde edilen katsayılar, alt boyutlar için kabul edilebilir sınırlar içinde yer almaktadır.

Alt boyutlara ait iç tutarlılık güvenirlik katsayıları şu şekildedir:

• Öğrenme-Yaklaşma Yönelimi: .72
• Öğrenme-Kaçınma Yönelimi: .68
• Performans-Yaklaşma Yönelimi: .62
• Performans-Kaçınma Yönelimi: .69

Ayrıca, ölçeğin düzeltilmiş madde toplam korelasyon katsayılarının .50 ile .70 arasında sıralanması, maddelerin ilgili oldukları alt boyutları ölçmede yeterli düzeyde tutarlılık gösterdiğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla gerçekleştirilen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), dört boyutlu modelin verilerle uyumunu desteklemiştir. Elde edilen uyum istatistikleri, modelin mükemmel veya iyi uyum gösterdiğini kanıtlamaktadır.

DFA sonuçlarına ilişkin detaylı uyum indeksleri şunlardır:

• Ki-Kare değeri (x²): 172.08
• Serbestlik Derecesi (sd): 48
• Yaklaşık Hata Karekök Ortalaması (RMSEA): .076
• Normlanmamış Uyum İndeksi (NNFI): .97
• Normlanmış Uyum İndeksi (NFI): .98
• Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI): .98
• Artımlı Uyum İndeksi (IFI): .98
• Göreceli Uyum İndeksi (RFI): .96
• İyilik Uyum İndeksi (GFI): .94
• Standartlaştırılmış Kök Ortalama Kalıntı (SRMR): .048

Ölçüm Aracı

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) ve Revize Form

Format: 12 madde, 4 alt boyutlu yapı.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Akademik bağlamda kullanılmaktadır).

Yaş Grubu: Araştırmanın yapıldığı bağlama bağlı olarak genellikle ergenlik dönemi ve sonrası (üniversite öğrencileri) için uygundur.

Popülasyon Detayları: Orijinal uyarlama çalışması Sakarya Üniversitesi Eğitim Dergisi’nde yayınlanmıştır, bu da popülasyonun muhtemelen üniversite öğrencileri olduğunu göstermektedir.

Test Metodolojisi: Bireyin maddelere katılım derecesini belirleyen 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanılmaktadır (1=kesinlikle katılmıyorum – 5=kesinlikle katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Akademik Motivasyon, Başarı Hedefleri, Öğrenme Motivasyonu, Likert Ölçeği, Psikometrik Özellikler, Revize Form, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sakarya Üniversitesi (Yayın referansından çıkarılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Kullanım için izin ve ücret bilgisi net olarak belirtilmemiştir. Sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı (Uyarlama): 2015 (Referans makalenin yayın yılı).

Ek Bilgi: Orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir. The original PDF can be downloaded here: 22-basari-yonelimleri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Arslan, S. ve Akın, A. (2015). 2×2 Başarı Yönelimleri Ölçeği (Revize Formu):geçerlik ve güvenirlik çalışması. Sakarya University Journal of Education, 5(1), 7-15.

Makale Linki: suje.sakarya.edu.tr

2×2 Başarı Yönelimleri Ölçeği Maddeleri

Ölçek 12 madde ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır.

• Öğrenme-Yaklaşma Yönelimi (3 madde): Derste anlatılan konuları tamamen öğrenmeyi amaçlarım.
• Öğrenme-Kaçınma Yönelimi (3 madde): Derste anlatılan konuları tamamen öğrenmeyi amaçlarım.
• Performans-Yaklaşma Yönelimi (3 madde): Sınıfımdaki öğrencilere göre daha iyi performans göstermeyi amaçlarım.
• Performans-Kaçınma Yönelimi (3 madde): Diğer öğrencilerden daha kötü performans göstermemeyi amaçlarım.