Anneden Algılanan Narsisistik Özellikler Ölçeği

Özet

Anneden Algılanan Narsisistik Özellikler Ölçeği (AANÖÖ), 2020 yılında Emre Han Alpay tarafından geliştirilmiş bir psikolojik ölçüm aracıdır. Bu ölçek, bireylerin annelerinin sergilediğini düşündükleri narsisistik özelliklerin şiddetini ve yaygınlığını değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilme amacı, algılanan maternal narsisizmin, bireylerde görülen psikopatoloji düzeyleri ile olan ilişkisini incelemek ve bu ilişkide kendini eleştirinin aracı (arabulucu) rolünü belirlemektir. Ölçek, özellikle klinik psikoloji ve gelişimsel psikopatoloji alanlarında, ebeveyn-çocuk ilişkilerinin uzun dönemli etkilerini araştırmaya yönelik önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Narsisizm, anne, algılanan narsisizm, psikopatoloji, kendini eleştiri, ebeveynlik, ölçek geliştirme, narsistik kişilik.

Yazarlar

Emre Han Alpay

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yetişkin bireylerin annelerinde algıladıkları narsisistik davranış kalıplarını standardize edilmiş bir yöntemle nicel olarak ölçmektir. Bu araç, özellikle klinik araştırmalarda ve psikoterapi bağlamlarında, bireyin erken dönem anne deneyimlerinin yetişkinlikteki ruh sağlığı üzerindeki etkilerini sistematik olarak incelemek üzere geliştirilmiştir. Araştırma, algılanan maternal narsisizmin, bireyin kendi benlik algısı ve duygusal düzenleme yeteneği üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerini anlamayı hedeflemiştir.

Ölçek, Alpay’ın doktora tezi kapsamında, algılanan narsisistik özelliklerin psikopatolojik sonuçlarla ilişkisini derinlemesine analiz etmek için birincil ölçüm aracı olarak kullanılmıştır. Bu bağlamda, ölçek spesifik olarak narsistik özelliklerin (örneğin, grandiyözite, empati eksikliği, hayranlık ihtiyacı) anneler tarafından ne ölçüde sergilendiğini, ancak bu özelliklerin yetişkin çocuk tarafından nasıl yorumlandığını ve içselleştirildiğini ölçmektedir.

Yapı

Anneden Algılanan Narsisistik Özellikler Ölçeği (AANÖÖ), ölçtüğü temel yapı itibarıyla ilişkisel narsisizmin algılanan boyutuna odaklanmaktadır. Ölçek, annenin bireysel narsisistik kişilik bozukluğunu teşhis etmekten ziyade, çocuğun bu özelliklere maruz kalma deneyimini ve bunun öznel etkisini kaydetmektedir.

Ölçeğin dayandığı teorik çerçeve, ebeveynlik tarzları ve kişilik özelliklerinin, çocuktaki bilişsel şemaların ve duygusal tepkilerin gelişimindeki kritik rolüne işaret eder. Özellikle, narsistik ebeveynlerin çocuklarında sıklıkla görülen yüksek kendini eleştiri seviyelerinin, algılanan narsisizmin psikopatolojiye yol açan aracı mekanizma olduğu varsayılmıştır. Bu nedenle AANÖÖ, bu karmaşık ebeveyn-çocuk etkileşiminin algısal temelini oluşturur.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirildiği orijinal kaynakta (Alpay, 2020 Doktora tezi), spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, yapı geçerliği, ölçüt geçerliği) özet olarak belirtilmemiştir. Ancak, bir ölçek geliştirme çalışması olduğu için, ölçeğin yapı geçerliğinin sağlanması amacıyla genellikle açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır.

Bu tür bir psikometrik araçta, geçerliğin sağlanması, maddelerin gerçekten anneden algılanan narsisistik özellikleri ölçtüğünü ve başka yapılarla (örneğin, genel ebeveynlik stili, depresyon) uygun şekilde ayrıştığını göstermeyi gerektirir. Detaylı geçerlik analizleri, tezin tam metninde mevcuttur.

Güvenirlik

Orijinal kaynak özetinde güvenirlik bilgileri de (örneğin, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı, test-tekrar test güvenilirliği) doğrudan listelenmemiştir. Bir geliştirme ölçeği olarak, AANÖÖ’nün iç tutarlılığının yüksek olması beklenir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren temel bir güvenirlik göstergesidir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle yapılan ölçümlerde tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini doğrulamak için kritik öneme sahiptir. Kullanıcıların, bu verilerin tamamına erişmek için Alpay’ın Mersin Üniversitesi‘nde savunulan doktora tezine başvurmaları gerekmektedir.

Faktör Analizi

Anneden Algılanan Narsisistik Özellikler Ölçeği’nin geliştirilme aşamasında, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Narsisizm yapısının karmaşıklığı göz önüne alındığında, bu analizler muhtemelen algılanan maternal narsisizmin farklı boyutlarını (örneğin, istismarcı narsisizm, grandiyöz narsisizm, kırılgan narsisizm) yansıtan alt faktörleri ortaya çıkarmıştır.

Faktör yapısının belirlenmesi, hem ölçeğin teorik temellerini destekler hem de skorlamanın hangi alt boyutlar üzerinden yapılması gerektiğini belirler. Ölçek maddelerinin faktör yükleri ve faktörler arasındaki korelasyonlar, tezin metodoloji bölümünde detaylıca açıklanmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir yapıya özgü olarak Türkçe literatüre kazandırılmıştır)

Format: Derecelendirme formatında çok maddeli bir öz bildirim ölçeği olduğu varsayılmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler (Annelerinden algıladıkları özellikleri değerlendiren yetişkin çocuklar).

Yaş Grubu: Ergenlik sonrası ve yetişkinlik.

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışma, genellikle üniversite öğrencileri veya genel yetişkin popülasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireylerin annelerinin davranışlarını ve tutumlarını belirli bir derecelendirme ölçeği (örneğin, Likert tipi) üzerinde değerlendirmesi istenmektedir. Ölçek, bireyin geçmiş ve mevcut anne-çocuk ilişkisi deneyimlerine dayanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Maternal narsisizm, ebeveyn etkisi, kişilik psikolojisi, klinik psikoloji, öz eleştiri, ruh sağlığı, psikolojik savunma mekanizmaları.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: ORCID bilgisi kaynakta mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Emre Han Alpay (Tezin yapıldığı kurum: Mersin Üniversitesi, 2020).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020 (Ölçeğin ilk kez geliştirildiği ve kullanıldığı doktora tezi tarihi).

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir tezin parçası olarak geliştirildiği için, kullanımı genellikle yazarın iznine tabidir. Ticari kullanım için ücretlendirme bilgisi mevcut değildir. Akademik araştırmalarda kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

1. Alpay, E. (2020). Anneden algılanan narsisistik özellikler ile psikopatoloji arasındaki ilişkide kendini eleştirinin aracı rolü incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi). Mersin Üniversitesi, Mersin.

2. Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: anneden-algilanan-narsisistik-ozellikler-olcegi-toad.pdf

Anneden Algılanan Narsisistik Özellikler Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Bu nedenle maddeler bu bölümde sunulamamaktadır. Detaylı bilgi için yazarın doktora tezine başvurulması gerekmektedir.