3-6 Yaş Çocuklar İçin Psikososyal Durum Değerlendirme Ölçeği-Ebeveyn Formu

Öz

3-6 Yaş Çocuklar İçin Psikososyal Durum Değerlendirme Ölçeği-Ebeveyn Formu, 2021 yılında Emine Güneş Şan ve N. Altay tarafından geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle 3 ila 6 yaş arasındaki okul öncesi dönem çocuklarının psikososyal durum ve uyum düzeylerini ebeveyn raporları aracılığıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirilme süreci, kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışmasını içermektedir. Bu araç, erken çocukluk döneminde ortaya çıkabilecek duygusal, sosyal ve davranışsal zorlukların erken teşhisinde önemli bir rol oynamaktadır.

Ölçek, profesyonellere (ruh sağlığı uzmanları, hemşireler ve eğitimciler) çocukların gelişim alanlarındaki riskleri belirleme konusunda standartlaştırılmış bir yöntem sunar. Geliştirme çalışması, Türkiye’deki çocuk popülasyonuna özgü kültürel adaptasyonu ve psikometrik uygunluğu sağlamıştır. Bu ölçeğin temel amacı, çocuğun genel uyumunu ve psikolojik iyilik halini çok boyutlu bir yaklaşımla saptamaktır.

Anahtar Kelimeler

Psikososyal durum, okul öncesi çocuklar, ebeveyn formu, gelişimsel ölçek, geçerlik, güvenirlik, davranış sorunları, erken çocukluk.

Yazarlar

Emine Güneş Şan, N. Altay

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, 3 ila 6 yaş arasındaki çocukların psikososyal gelişimlerini ve durumlarını sistematik bir şekilde değerlendirebilecek, kültürel olarak uygun, geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Erken çocukluk dönemi, sosyal ve duygusal becerilerin temellerinin atıldığı kritik bir aşama olduğundan, bu ölçek ebeveynlerin gözlemleri üzerinden çocuğun uyum düzeyini ölçmeye odaklanır.

Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, çocukların ruh sağlığı uzmanları tarafından ihtiyaç duyulan destek veya müdahale türünü belirlemede rehberlik eder. Aynı zamanda, ebeveynlere çocuklarının psikososyal gelişimi hakkında objektif geri bildirim sağlamayı da hedefler.

Yapı

3-6 Yaş Çocuklar İçin Psikososyal Durum Değerlendirme Ölçeği-Ebeveyn Formu, çocuğun genel psikososyal durumunu yansıtan çeşitli alt boyutlardan oluşmaktadır. Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, çocuğun duygusal düzenleme yeteneği, akran ilişkileri, sosyal yeterlilik ve davranışsal uyum düzeylerini kapsamaktadır. Bu yapı, çocuğun ev ve okul ortamındaki işlevselliğini doğrudan ebeveynin algısı üzerinden değerlendirir.

Ölçeğin çok boyutlu yapısı, yalnızca sorunlu davranışları değil, aynı zamanda çocuğun güçlü yönlerini ve pozitif uyum becerilerini de tespit etmeye olanak tanır. Böylece, psikososyal durumu bütüncül bir perspektiften ele alarak kapsamlı bir değerlendirme sunar.

Geçerlik

Ölçek, bir geliştirme çalışması olduğu için, Şan ve Altay (2021) tarafından yürütülen çalışmada kapsamlı geçerlik analizleri yapılmıştır. Çalışmanın başlığı, geçerlik çalışmalarının ölçeğin geliştirilmesinin merkezinde yer aldığını göstermektedir. Bu çalışmalar genellikle içerik geçerliği (uzman görüşleri ile madde havuzunun uygunluğunun değerlendirilmesi) ve yapı geçerliği (faktör analizi ile ölçek maddelerinin kuramsal yapıyı ne ölçüde temsil ettiğinin incelenmesi) analizlerini içermektedir.

Yapı geçerliği bulguları, ölçeğin teorik olarak belirlenen psikososyal durumu ölçme amacına uygun alt boyutlara sahip olduğunu doğrulamaktadır. Bu, ölçeğin gerçekten de 3-6 yaş aralığındaki çocukların psikososyal uyumunu ölçtüğünü göstermesi açısından kritik öneme sahiptir.

Güvenirlik

Ölçeğin geliştirme çalışması, yüksek düzeyde güvenirlik göstergeleri elde etmeyi amaçlamıştır. Güvenirlik analizleri genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test yöntemlerini içerir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar homojen bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle uygulandığında tutarlı sonuçlar üreteceğini garanti eder. Bu, ölçeğin hem klinik uygulamada hem de araştırmalarda kullanılabilirliğini artıran temel bir psikometrik özelliktir.

Faktör Analizi

Yeni bir ölçek geliştirilirken, yapı geçerliğini desteklemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılır. Şan ve Altay (2021) çalışmasında, 3-6 Yaş Çocuklar İçin Psikososyal Durum Değerlendirme Ölçeği’nin temel bileşenlerini ve alt boyutlarını belirlemek üzere muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Bu analizler sonucunda, ölçek maddelerinin hangi psikososyal boyutlar altında toplandığı belirlenmiş ve ölçeğin nihai yapısı bu bulgulara göre şekillendirilmiştir. Faktör yapısının netliği, ölçeğin skorlarının yorumlanabilirliğini ve yapısal geçerliğini güçlendirmektedir.

Araç

Test Türü:

Geliştirme (Developmental Scale)

Format:

Kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilir, Ebeveyn Formu olarak tasarlanmıştır.

Mevcut Dil:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Çocuklar (Ebeveyn raporu ile)

Yaş Grubu:

3-6 yaş arası çocuklar

Popülasyon Detayları:

Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden veya etmeyen, tipik gelişim gösteren çocuklar ile risk grubundaki çocukların ebeveynleri.

Test Metodolojisi:

• Derecelendirme: 5’li Likert ölçeği tipinde derecelendirme kullanılmaktadır.
• Seçenekler: 0-“hiçbir zaman”, 1- “nadiren”, 2- “bazen”, 3-“sıklıkla”, 4-“her zaman”.
• Uygulayıcı: Ebeveynler veya birincil bakıcılar tarafından doldurulur.

Anahtar Kelimeler

Psikososyal uyum, erken çocukluk gelişimi, Likert ölçeği, davranış değerlendirmesi, psikometri, ebeveyn formu, Türkçe ölçek.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı:

Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri:

[email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi:

Emine Güneş Şan (Detaylı adres bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

2021 (Yayın Yılı)

İzinler:

Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı için sorumlu yazar Emine Güneş Şan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Yayın, açık erişim dergide yayımlanmıştır, bu da akademik kullanım için erişimin kolay olduğunu düşündürmektedir.

Ücret:

Ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynaklar

1. Şan, E.G, Altay, N. (2021). Psychosocial status assessment scale for children aged 3–6 years–parent-form development: Validity and reliability study. Journal of Psychiatric Nursing, 12(2), 132-139. doi:10.14744/phd.2021.70037
2. Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: jag.journalagent.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: 3-6-yas-cocuklar-icin-psikososyal-durum-degerlendirme-olcegi-ebeveyn-formu-toad.pdf

3-6 Yaş Çocuklar İçin Psikososyal Durum Değerlendirme Ölçeği-Ebeveyn Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ölçek maddelerine erişim için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi veya referans olarak verilen akademik makalenin incelenmesi gerekmektedir.