Anne Duyarlılık Ölçeği

Özet

Anne Duyarlılık Ölçeği, annelerin çocuklarının sinyallerine karşı gösterdikleri duyarlılık düzeyini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlama çalışması yapılmış psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, özellikle anne-çocuk etkileşim kalitesini ve erken çocukluk dönemindeki bağlanma süreçlerini inceleyen araştırmacılar için tasarlanmıştır. Ölçeğin uyarlama çalışması, Berument ve arkadaşları (2018) tarafından gerçekleştirilmiş olup, Türk örnekleminde ölçeğin geçerlik ve güvenirlik özelliklerini detaylı bir şekilde incelemiştir.

Ölçek, annenin çocuğunun ihtiyaçlarına yönelik doğru ve hızlı tepki verme yeteneğini değerlendirerek, gelişimsel psikoloji alanındaki temel yapı taşlarından biri olan maternal duyarlılığı nicelleştirmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Anne duyarlılığı, psikolojik ölçek, uyarlama, geçerlik, güvenirlik, anne-çocuk etkileşimi, bağlanma.

Yazarlar

S. K. Berument, Şükran Okur, B. Bahtiyar-Saygan, Y. Yavaşlar-Doğru, T. Bakır-Demir, Ö. Aran.

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, annelerin bebeklerinin veya küçük çocuklarının duygusal, fiziksel ve sosyal ihtiyaçlarına ne kadar uygun, hızlı ve tutarlı yanıt verdiğini değerlendirmektir. Bu yanıtlar, anne duyarlılığı yapısının temel bileşenlerini oluşturur. Ölçek, özellikle Türkiye’deki anne-çocuk çiftlerinin etkileşim kalitesini bilimsel olarak incelemek üzere uyarlanmıştır.

Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında annelik becerilerinin ve erken dönem çocuk gelişim sonuçlarının tahmin edilmesinde kritik bir rol oynayan duyarlılık düzeyini standart bir araçla ölçme ihtiyacına cevap vermektedir.

Yapı

Anne Duyarlılık Ölçeği, bağlanma teorisi çerçevesinde merkezi bir rol oynayan maternal duyarlılık (Maternal Sensitivity) kavramını ölçmektedir. Bu yapı, Mary Ainsworth’un çalışmalarından türetilmiştir ve annenin dört temel davranışsal bileşenini içerir: çocuğun sinyallerini fark etme, bu sinyalleri doğru yorumlama, uygun bir tepki seçme ve bu tepkiyi zamanında gerçekleştirme.

Ölçek, bu davranışsal bileşenlerin anneler tarafından ne ölçüde sergilendiğini değerlendirerek, anne-bebek ilişkisinin kalitesini yansıtan temel bir psikolojik yapıyı temsil eder. Yüksek duyarlılık, genellikle güvenli bağlanmanın gelişimiyle doğrudan ilişkilidir.

Geçerlik

Anne Duyarlılık Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, orijinal ölçeğin teorik yapısını koruyarak Türk kültürüne uygunluğunu araştırmıştır. Berument ve arkadaşları (2018) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin yapı geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir.

DFA sonuçları, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklendiği gibi yapıya yüklendiğini göstermiştir. Ayrıca, ölçeğin ölçüt geçerliği kapsamında, duyarlılık ile ilişkili diğer psikolojik yapılarla beklenen yönde ilişkiler gösterdiği rapor edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin Türk kültüründe amaçladığı yapıyı geçerli bir şekilde ölçebildiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu rapor edilmiştir, bu da ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Yüksek güvenirlik katsayıları, Anne Duyarlılık Ölçeği’nin ölçmek istediği yapıyı istikrarlı bir şekilde ölçebildiğini ve araştırmacılara elde ettikleri verilerin tutarlılığı hakkında güvence verdiğini belirtmektedir. Test-tekrar test güvenirliği gibi diğer istikrar ölçümleri de adaptasyon sürecinin bir parçası olarak incelenmiş olabilir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırmacılar, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulamışlardır.

DFA sonuçları, model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstererek, ölçeğin maddelerinin tek bir genel duyarlılık faktörü altında veya birden fazla alt boyutta (eğer orijinal ölçek çok boyutluysa) gruplanmasının teorik modelle uyumlu olduğunu doğrulamıştır. Bu analizler, ölçeğin yapısal bütünlüğünü sağlamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Kesin bilgi için orijinal makaleye bakılmalıdır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Anneler

Age Group: Bebek veya küçük çocuk sahibi anneler (Çocukların yaş aralığı orijinal çalışmada belirtilmiştir).

Population Details: Türkiye örnekleminde gerçekleştirilen psikometrik çalışmalar.

Test Methodology: Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları kesitsel araştırma deseni kullanılarak yürütülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Maternal duyarlılık, Cronbach Alfa, psikometri, anne-bebek bağlanması, gelişimsel psikoloji.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Şükran Okur

Author ORCID Identifier: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected]

Correspondence Address: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması 2018 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı, özellikle ticari veya büyük ölçekli araştırmalar için, sorumlu yazar Şükran Okur ile doğrudan iletişime geçilerek izin alınmasını gerektirebilir. Kullanım koşulları ve ücret bilgileri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Kaynaklar

Berument, S. K., Okur, Ş., Bahtiyar-Saygan, B., Yavaşlar-Doğru, Y., Bakır-Demir, T. ve Aran, Ö. (2018). Anne Duyarlılık Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Türk Psikoloji Yazıları, 21(42), 17-34. doi:10.31828/tpy.13019961.2018.42.02.02

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: anne-duyarlilik-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Anne Duyarlılık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içeriğinde listelenmemiştir. Maddelere ulaşmak için Berument ve arkadaşlarının (2018) yayınladığı makaleye başvurulması veya sorumlu yazar Şükran Okur ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.