Üniversite Öğrencilerinin Çevre Bilinci ve Çevresel Duyarlılık Ölçeği

Özet

Üniversite Öğrencilerinin Çevre Bilinci ve Çevresel Duyarlılık Ölçeği, 2019 yılında İsmet Akbaş ve E. N. Kırımlı tarafından geliştirilen, genç yetişkinlerin çevresel duyarlılık düzeylerini ölçmeyi amaçlayan bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören bireylerin çevreye yönelik tutumlarını, bilgilerini ve davranışsal eğilimlerini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Bu ölçek geliştirme çalışması, üniversite öğrencilerinin çevre bilinci seviyelerinin belirlenmesi ve bu bilincin eğitim programları aracılığıyla nasıl artırılabileceğine dair önemli veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çevre bilinci, çevresel duyarlılık, üniversite öğrencileri, ölçek geliştirme, psikometri, çevre eğitimi.

Yazarlar

İsmet Akbaş, E. N. Kırımlı.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, üniversite öğrencilerinin çevreye yönelik bilişsel, duyuşsal ve davranışsal boyutlardaki duyarlılık ve bilinç düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Geliştiriciler, bu aracın yükseköğretim kurumlarında çevre odaklı eğitim politikalarının ve müfredatın planlanması için güncel ve kapsamlı bir veri kaynağı oluşturmasını hedeflemişlerdir.

Ölçek, bireylerin çevre sorunlarına karşı ne kadar farkında olduğunu ve bu sorunlara çözüm üretme konusunda ne kadar istekli olduğunu belirlemeye yardımcı olur. Elde edilen veriler, genç yetişkinlerin çevresel sorumluluk ve eylem eğilimlerini anlamada kritik rol oynamaktadır.

Yapı

Ölçek, bireylerin çevreye karşı sahip oldukları tutumları ve bilgileri kapsayan geniş bir psikolojik yapı olan çevresel duyarlılık ve çevre bilinci kavramlarını ölçmektedir. Bu yapı genellikle çok boyutlu olarak ele alınır ve ölçek maddeleri de bu boyutları temsil edecek şekilde oluşturulmuştur.

Ölçülen yapı, genellikle üç ana bileşenden oluşur: Bilişsel Boyut (Çevre sorunları hakkındaki bilgi düzeyi), Duyuşsal Boyut (Çevreye karşı hissedilen duygular, endişe ve sorumluluk) ve Davranışsal Eğilim Boyutu (Çevreyi korumaya yönelik eylemlerde bulunma isteği ve niyeti). Ölçeğin nihai faktör yapısı, bu karmaşık yapıyı temsil edecek şekilde tasarlanmıştır.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgileri spesifik istatistiksel sonuçlarla belirtilmemiş olsa da, Akbaş ve Kırımlı’nın (2019) akademik makalesi, yapı geçerliğini sağlamak için yapılan analizleri detaylıca içermektedir. Tipik bir ölçek geliştirme sürecinde, içerik geçerliği uzman görüşleri ile desteklenmiş ve yapı geçerliği ise Faktör Analizi yöntemleriyle incelenmiştir.

Yapılan analizler, ölçek maddelerinin, teorik olarak hedeflenen çevresel duyarlılık ve çevre bilinci yapılarını yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermektedir. Detaylı geçerlik katsayıları ve analiz sonuçları, yayımlanan orijinal makalede mevcuttur.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik bilgileri özetlenmemiş olsa da, ölçeğin iç tutarlılığını test etmek amacıyla standart psikometrik prosedürler uygulanmıştır. Ölçeğin güvenilirliği, genellikle Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanarak belirlenir.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir olduğunu gösterir. Ölçeğin güvenilirliğine dair kesin istatistiksel veriler ve kullanılan yöntemler (örneğin test-tekrar test güvenirliği), Akbaş ve Kırımlı’nın 2019 tarihli makalesinde ayrıntılı olarak sunulmuştur.

Faktör Analizi

Üniversite Öğrencilerinin Çevre Bilinci ve Çevresel Duyarlılık Ölçeği’nin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin kaç faktör altında toplandığını ve bu faktörlerin çevresel duyarlılığın hangi alt boyutlarını temsil ettiğini ortaya koyar.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin yapısal olarak sağlam olduğunu ve çevresel bilincin farklı yönlerini ölçen ayrık alt boyutlara sahip olduğunu doğrular. Bu sonuçlar, ölçeğin teorik çerçevesini desteklemekte ve araştırmacılara çevresel duyarlılığı daha derinlemesine inceleme imkanı sunmaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Özgün Geliştirme)

Format: Kaynakta belirtilmese de, bu tür tutum ölçekleri tipik olarak 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme formatını kullanmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Üniversite öğrencileri (Yükseköğretim seviyesi)

Age Group: Genç Yetişkinlik (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Population Details: Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrenciler örneklem grubunu oluşturmuştur.

Test Methodology: Öz Bildirimli Ölçek (Self-Report Scale), kağıt veya dijital ortamda uygulanabilir.

Anahtar Kelimeler

Çevre, duyarlılık, çevresel tutum, yükseköğretim, psikometrik özellikler, faktör analizi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: İsmet Akbaş (Sorumlu Yazar): [email protected]

Correspondence Address: İletişim e-posta adresi üzerinden sağlanabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik ve eğitim amaçlı araştırmalarda kullanım için genellikle yazarlar referans gösterilerek serbestçe kullanılabilir. Ticari veya geniş çaplı uygulamalar için sorumlu yazar İsmet Akbaş ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

PDF Kaynağı: Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: universite-ogrencilerinin-cevre-bilinci-duyarlilik-duzeyi-arastirmasi-toad.pdf

Kaynaklar

Akbaş, İ. ve Kırımlı, E. N. (2019). Üniversite Öğrencilerinin Çevre Duyarlılığı: Ölçek geliştirme çalışması. Kastamonu Education Journal, 27(3), 1245-1256. doi: 10.24106/kefdergi.2973. Makaleye erişim linki: dergipark.org.tr

Üniversite Öğrencilerinin Çevre Bilinci ve Çevresel Duyarlılık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynakta bu formatta sunulmadığı için buraya eklenememiştir. Maddelerin tamamına, Akbaş ve Kırımlı (2019) tarafından yayımlanan hakemli makale aracılığıyla erişilebilir.