Anne Doğum Öncesi Bağlanma Ölçeği

Özet

Anne Doğum Öncesi Bağlanma Ölçeği (ADÖBÖ), gebelik dönemindeki annelerin, henüz doğmamış olan bebekleriyle kurdukları duygusal ve zihinsel bağlanma kalitesini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standart bir psikometrik araçtır. Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması, Golbası, Ucar ve Tugut tarafından 2015 yılında gerçekleştirilmiş ve Türk popülasyonunda geçerlik ile güvenirlik analizleri yapılmıştır. ADÖBÖ, annenin fetüsü bir birey olarak algılaması, onunla etkileşim kurma çabası ve gelecekteki ebeveynlik rolüne duygusal hazırlığı gibi kritik alanları ölçerek, erken dönem anne-bebek ilişkisine dair önemli öngörüler sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Anne Doğum Öncesi Bağlanma Ölçeği, Maternal Antenatal Attachment Scale, ADÖBÖ, doğum öncesi dönem, anne-fetüs ilişkisi, psikometri, uyarlama, gebelik.

Yazarlar

Zehra Gölbaşı, Tuba Uçar, Nevin Tuğut (Türkçe Uyarlama Yazarları).

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, gebelik sürecindeki annelerin, henüz doğmamış olan bebekleriyle kurdukları bağlanma düzeyini ve niteliğini sistematik olarak ölçmektir. Doğum öncesi bağlanma, annenin fetüse karşı geliştirdiği sevgi, koruma ve sahiplenme duygularının yanı sıra, fetüsle kurulan hayali ya da duygusal etkileşimleri de kapsar. Ölçek, annenin duygusal hazırlığını ve psikolojik iyilik halini değerlendirmede klinisyenlere ve araştırmacılara standartlaştırılmış bir yöntem sunar.

Türkçe uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kültürel olarak Türkiye popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilmesini sağlamıştır. Bu uyarlama, özellikle hemşirelik ve psikiyatri alanlarında, yüksek riskli gebeliklerde veya bağlanma zorlukları yaşayan annelerin erken tespiti ve müdahale programlarının etkinliğinin değerlendirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Yapı

ADÖBÖ, psikolojideki temel bağlanma teorisinden türetilmiş olan Doğum Öncesi Anne Bağlanması (Maternal Antenatal Attachment) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, annenin gebelik süresince fetüsle kurduğu duygusal ve bilişsel ilişkinin kalitesini ifade eder. Ölçek, genellikle bağlanmanın beş temel boyutunu değerlendirir:

• Rol Alma (Role Taking): Annenin kendisini gelecekteki ebeveynlik rolünde hayal etme yeteneği.
• Farklılaşma (Differentiation): Annenin fetüsü kendisinden ayrı, bağımsız bir birey olarak algılama derecesi.
• Etkileşim (Interaction): Annenin fetal hareketlere dikkat etmesi ve bunlara duygusal tepkiler vermesi.
• Kişiselleştirme (Gifting/Personalization): Annenin bebeğine isim, cinsiyet veya kişilik özellikleri atfetmesi.
• Kendine Odaklanma (Self-Centering): Annenin kendi ihtiyaçlarından ziyade bebeğin ihtiyaçlarına odaklanma eğilimi.

Geçerlik

Anne Doğum Öncesi Bağlanma Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, Golbası ve arkadaşları (2015) tarafından detaylıca incelenmiştir. Orijinal ölçeğin yapısal bütünlüğünün Türk kültürüne aktarılıp aktarılamadığını belirlemek amacıyla yapı geçerliği analizleri yapılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı (doğum öncesi bağlanma) ne kadar doğru temsil ettiğini ortaya koyar.

Yapılan geçerlik analizleri (muhtemelen faktör analizi kullanılarak), ADÖBÖ’nün Türkçe versiyonunun Türk popülasyonunda doğum öncesi bağlanma yapısını ölçmede yeterli düzeyde geçerli olduğunu göstermiştir. Bu durum, ölçeğin klinik ve akademik araştırmalarda kullanılabilirliğini bilimsel olarak desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, Türkçe uyarlama makalesinde iç tutarlılık katsayıları hesaplanarak sunulmuştur. İç tutarlılık, ölçeği oluşturan maddelerin aynı psikolojik yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir ve genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile rapor edilir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin içsel olarak güvenilir olduğunu ve ölçüm hatasının düşük olduğunu işaret eder.

2015 çalışmasında, Türkçe ADÖBÖ’nün toplam puanı ve alt boyutları için hesaplanan iç tutarlılık katsayılarının kabul edilebilir veya iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar üretebilme yeteneğini destekleyerek, klinik değerlendirmelerde güvenle kullanılabileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Anne Doğum Öncesi Bağlanma Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun yapısal geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Orijinal ölçeğin faktör yapısı, kültürel farklılıklar nedeniyle uyarlama sürecinde değişime uğrayabilir. Bu nedenle, araştırmacılar açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizi uygulayarak, Türkçe versiyonun da orijinal ölçek gibi çok boyutlu bir yapıyı koruyup korumadığını incelemişlerdir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçek maddelerinin, teorik olarak beklenen alt boyutlar altında toplandığını ve bu faktörlerin Türk örnekleminde de anlamlı bir varyansı açıkladığını ortaya koymuştur. Bu durum, ölçeğin doğum öncesi bağlanma yapısının kültürel bağlamda da geçerli bileşenlere sahip olduğunu ve yapısal tutarlılığını koruduğunu doğrulamaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle 5’li Likert Tipi Derecelendirme (Kesin derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak standart MAAS formatı budur.)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Gebeler (Hamile Kadınlar)

Age Group: Yetişkin (18 yaş ve üstü)

Population Details: Gebeliğin genellikle ikinci veya üçüncü trimesterındaki kadınlar üzerinde uygulanmaktadır, çünkü bu dönemde fetal hareketler belirginleşir ve bağlanma yoğunlaşır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Cronbach Alfa, iç tutarlılık, anne sağlığı, gebelik psikolojisi, ebeveynlik, Maternal Antenatal Attachment Scale, psikometrik özellikler.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Yayınlanan makalede belirtilmemiştir.)

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Zehra Gölbaşı)

Correspondence Address: Bilinmiyor (Yayınlanan makaleden çıkarılmamıştır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Anne Doğum Öncesi Bağlanma Ölçeği’nin orijinali Cranley (1981) tarafından geliştirilmiştir. Türkçe uyarlama çalışması ve geçerlik/güvenirlik raporu 2015 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik veya klinik amaçlı kullanımı için gerekli izinlerin ve olası ücretlendirme bilgilerinin, sorumlu yazar Zehra Gölbaşı ile doğrudan iletişime geçilerek öğrenilmesi tavsiye edilmektedir.

Kaynaklar

Golbası, Z., Ucar, T. & Tugut, N.(2015).Validity and reliability of the Turkish version of the Maternal Antenatal Attachment Scale.Japan Journal of Nursing Science, 12, 154–161. doi:10.1111/jjns.12052

Cranley, M. S. (1981). Development of a tool for the measurement of maternal attachment during pregnancy. Nursing Research, 30(5), 281-284. (Orijinal Ölçek Geliştiricisi).

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: maternal-antenatal-attachment-scale-toad.pdf

Anne Doğum Öncesi Bağlanma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçek maddelerine dair bilgi bulunmamaktadır.