Doğum Öncesi Bağlanma Envanteri

Özet

Doğum Öncesi Bağlanma Envanteri (DÖBE), anne adaylarının henüz doğmamış bebekleriyle kurdukları duygusal ve psikolojik bağı ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması, Duyan, Gül Kapısız ve Yakut (2013) tarafından bir grup gebe üzerinde gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışması, envanterin Türk kültüründe de geçerli ve güvenilir sonuçlar verdiğini göstermeyi amaçlamıştır. Envanter, gebelik süresince annenin bebeği hayal etme, onunla iletişim kurma ve ona karşı geliştirdiği koruyucu tutumları değerlendirerek, doğum öncesi bağlanma düzeyini tek bir faktör altında toplamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doğum Öncesi Bağlanma, Gebelik, Anne Adayı, Psikometri, Ölçek Uyarlaması, Bağlanma, Veli Duyan

Yazarlar

Veli Duyan, Gül Kapısız, H. İbrahim Yakut

Amaç

Doğum Öncesi Bağlanma Envanteri’nin temel amacı, gebelik dönemindeki anne adaylarının fetüs ile kurdukları duygusal ve zihinsel etkileşimin kalitesini ve yoğunluğunu nicel olarak ölçmektir. Bu bağ, bebeğin gelişimini ve doğum sonrası anne-bebek ilişkisini etkilemesi açısından kritik öneme sahiptir. Türkçe uyarlama çalışmasının amacı ise, orijinal envanterin psikometrik özelliklerini Türk popülasyonu üzerinde test ederek, envanterin kültürel geçerliliğini ve güvenilirliğini sağlamaktır.

Yapı

Envanter, psikolojideki temel kavramlardan biri olan bağlanma teorisi çerçevesinde, spesifik olarak Doğum Öncesi Bağlanma yapısını ölçmektedir. Bu yapı, annenin bebeği bir birey olarak kabul etme, onunla konuşma, ona dokunma ve onun geleceği hakkında düşünme gibi davranış ve tutumları içeren tek bir örtük değişken olarak ele alınmıştır. Doğum Öncesi Bağlanma, genellikle annelik rolüne geçiş sürecinin bir göstergesi olarak kabul edilir.

Geçerlik

Envanterin geçerlik çalışmaları, ölçülmek istenen psikolojik yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek üzere gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizlerde, envanterin ölçmek istediği yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğü tespit edilmiştir. Özellikle Faktör Analizi sonuçları, toplam varyansın açıklanma yüzdesinin yüksek olduğunu göstermiştir ki bu, Doğum Öncesi Bağlanma Envanteri’nin yapı geçerliğine sahip olduğunun güçlü bir kanıtıdır. Ayrıca, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, envanteri oluşturan maddelerin Doğum Öncesi Bağlanma örtük değişkenini ölçmede kabul edilebilir bir uyum gösterdiğini ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Doğum Öncesi Bağlanma Envanteri’nin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alpha katsayısı ile değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin iç tutarlılığını gösteren Cronbach Alpha testi değeri 0.789 olarak belirlenmiştir. Bu değer, sosyal bilimler araştırmaları için genel kabul gören eşik değerlerin üzerinde olup, envanterin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla hem Keşfedici Faktör Analizi (KFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. KFA, envanterin 21 maddesinin tek bir faktör altında toplandığını doğrulamıştır. Bu tek faktörlü yapı, Doğum Öncesi Bağlanma kavramının bütüncül bir şekilde ölçüldüğünü işaret etmektedir. DFA ise, toplanan verinin bu tek faktörlü modele ne kadar iyi uyduğunu test etmiş ve sonuçlar, modelin kabul edilebilir düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 21 maddeden oluşan, tek faktörlü bir envanterdir.

Derecelendirme: 4’lü Likert ölçeği kullanılmıştır. (1= Neredeyse hiçbir zaman – 4=Neredeyse her zaman)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Gebe Kadınlar (Anne Adayları)

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genel olarak gebelik çağındaki yetişkin kadınlar)

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, bir grup gebe üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup halinde uygulanabilen öz bildirim envanteri.

Anahtar Kelimeler

Doğum Öncesi Bağlanma, Gebelik Psikolojisi, Psikometrik Özellikler, İç Tutarlılık, Faktör Analizi, Likert Ölçeği, Veli Duyan

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Testin orijinal versiyonu yurt dışı kaynaklıdır. Türkçe uyarlama çalışması 2013 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Veli Duyan ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected].

Kaynaklar

Duyan, V., Gül Kapısız, S. ve Yakut, H.İ. (2013). Doğum Öncesi Bağlanma Envanteri’nin bir grup gebe üzerinde Türkçe’ye uyarlama çalışması. The Journal of Gynecology – Obstetrics and Neonatology, 10(39), 1609-1614.

Bu envanterin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: dogum-oncesi-baglanma-envanteri-toad.pdf

Doğum Öncesi Bağlanma Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 21 madde ve tek faktörden oluşmaktadır.

• Bebeğin şu an neye benzediğini merak ediyorum.