Anne-Baba ve Akran Bağlanması Envanteri

Özet

Anne-Baba ve Akran Bağlanması Envanteri (ABABE), orijinal adı Inventory of Parent and Peer Attachment (IPPA) olan psikometrik bir aracın Türkçe diline uyarlanmış versiyonudur. Bu envanter, ergenlerin ve genç yetişkinlerin, birincil bakım verenleri olan ebeveynleri (anne ve baba) ve akranları ile kurdukları bağlanma ilişkilerinin kalitesini ve niteliğini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, bireyin bu önemli figürlerle olan ilişkilerinde algıladığı güven, iletişim açıklığı ve yabancılaşma düzeylerini ölçmeye odaklanır. Ercan Kocayörük tarafından 2010 yılında yapılan uyarlama çalışması, envanterin Türk kültüründe geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır.

Bu ölçek, Bağlanma Teorisi bağlamında, bireylerin sosyal ve duygusal gelişimindeki kritik ilişkileri anlamak için önemli bir araç sunar.

Anahtar Kelimeler

Bağlanma Teorisi, Ebeveyn Bağlanması, Akran Bağlanması, IPPA, Ölçek Uyarlama, Ergenlik, Güven, İletişim, Yabancılaşma

Yazarlar

Orijinal Ölçek Yazarları: Armsden, G. C. & Greenberg, M. T. (1987), Uyarlayan Yazar: Ercan Kocayörük

Amaç

Anne-Baba ve Akran Bağlanması Envanteri’nin temel amacı, ergen ve genç yetişkin popülasyonlarında, bireylerin ebeveynleri (anne ve baba ayrı alt ölçekler olarak) ve akranları ile kurdukları duygusal ve bilişsel bağlanma ilişkilerinin kalitesini nicel olarak ölçmektir. Envanter, bu ilişkilerdeki yakınlık, güven, özerklik desteği ve iletişim açıklığı gibi kritik boyutları belirleyerek, bağlanma kalitesinin psikolojik uyum üzerindeki etkilerini incelemeyi hedefler.

Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal psikometrik yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını test etmek ve böylece Türkiye’deki psikoloji ve eğitim araştırmalarında geçerli bir bağlanma ölçüm aracı sağlamak için yapılmıştır. Ölçek, özellikle gelişim psikolojisi ve klinik psikoloji alanlarında kullanılmaktadır.

Yapı

ABABE, Bağlanma Teorisi üzerine kurulmuştur ve üç ana alt ölçekten oluşur:

• Anne Bağlanması: Bireyin annesiyle olan ilişkisindeki güven, iletişim ve yabancılaşma düzeyini ölçer.
• Baba Bağlanması: Bireyin babasıyla olan ilişkisindeki güven, iletişim ve yabancılaşma düzeyini ölçer.
• Akran Bağlanması: Bireyin yakın arkadaşları/akran grubu ile olan ilişkisindeki güven ve iletişim kalitesini değerlendirir.

Her bir alt ölçek genellikle üç temel boyutta puanlanır: Güven (Trust), İletişim (Communication) ve Yabancılaşma (Alienation). Bu boyutlar, bireyin sosyal ilişkilerinde ne kadar destekleyici ve güvenli bir liman algıladığını gösteren temel psikolojik yapılardır. Ölçek, yüksek puanların daha sağlıklı ve güvenli bir bağlanmaya işaret ettiği bir yapıya sahiptir.

Geçerlik

Anne-Baba ve Akran Bağlanması Envanteri’nin Türkçe uyarlama çalışmasında (Kocayörük, 2010), ölçeğin yapısal uygunluğunu doğrulamak için çeşitli geçerlik analizleri yapılmıştır. Uyarlama süreci, faktör yapısının orijinal IPPA ile uyumlu olduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Yapılan analizler genellikle yapı geçerliği (Confirmatory Factor Analysis – CFA) ve ayrışan geçerlik (Discriminant Validity) üzerine yoğunlaşır. Kocayörük (2010) çalışmasında, ölçeğin alt boyutlarının teorik olarak beklendiği gibi ayrı psikolojik yapıları ölçtüğü ve ilgili diğer değişkenlerle (örneğin, öz saygı veya depresyon) anlamlı korelasyonlar gösterdiği belirtilmiştir. Ancak orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, envanter maddelerinin iç tutarlılığını ve zaman içindeki istikrarını belirlemek için kritik öneme sahiptir. Kocayörük (2010) uyarlama çalışmasında, ABABE’nin iç tutarlılığını ölçmek üzere Cronbach Alfa katsayıları hesaplanmıştır.

Genellikle, bu tür çok boyutlu psikolojik envanterlerin alt ölçeklerinin Cronbach Alfa değerlerinin kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) olması beklenir. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin tutarlı sonuçlar ürettiğini ve bağlanma kalitesini güvenilir bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Çalışmada ayrıca, test-tekrar test güvenirliğinin de incelenmiş olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Kocayörük (2010) tarafından yürütülen adaptasyon çalışması, Anne-Baba ve Akran Bağlanması Envanteri’nin (IPPA) Türkçe formunun faktör yapısını incelemek için muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerini kullanmıştır. Bu analizler, orijinal ölçeğin varsayılan üç faktörlü yapısının (Anne, Baba, Akran) Türk örnekleminde de sürdürülüp sürdürülmediğini kontrol etmiştir.

IPPA’nın orijinal yapısında olduğu gibi, Türkçe formunun da bağlanma ilişkilerini üç temel boyutta (Güven, İletişim, Yabancılaşma) ayrıştırması beklenir. Faktör yüklerinin yeterli düzeyde olması, maddelerin ilgili alt ölçekleri temsil ettiğini ve ölçeğin psikometrik yapısının sağlam olduğunu teyit eder.

Enstrüman

Test Tipi: Uyarlama (Orijinal: Envanter)

Format: 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme ölçeği (Orijinal IPPA genellikle 5’li veya 6’lı Likert formatındadır; örneğin, “Hemen hemen hiçbir zaman”dan “Hemen hemen her zaman”a kadar).

Mevcut Dil: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Ergenler ve Genç Yetişkinler (Lise ve Üniversite Öğrencileri)

Yaş Grubu: Genellikle 12-25 yaş arası

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, genellikle üniversite öğrencileri veya lise öğrencileri gibi ergenlik ve genç yetişkinlik dönemindeki bireylerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, ebeveynleri ve akranlarıyla olan ilişkileri hakkındaki maddelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçme, Güvenilirlik, Geçerlilik, Ebeveyn-Çocuk İlişkisi, Sosyal Gelişim, Psikometrik Ölçekler

Yazarlar

Sorumlu Yazar (Uyarlama): Ercan Kocayörük

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri yok

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi)

Yazışma Adresi: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Uyarlama çalışması referans alınarak tahmini bilgi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2010

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya araştırmalarda kullanımı için yazar Ercan Kocayörük ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalarda kullanımı genellikle yazarın iznine tabidir.

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir.

The original PDF can be downloaded here: anne-baba-ve-akran-baglanmasi-envanteri-toad.pdf

Kaynaklar

1. Kocayörük, E. (2010). A Turkish adaptation of the inventory of parent and peer attachment: The reliability and validity study. Eğitim Araştırmalan-Eurasian journal of Educational Research, 40, 133-151.
2. Armsden, G. C., & Greenberg, M. T. (1987). The Inventory of Parent and Peer Attachment (IPPA): Individual differences and their relationship to psychological well-being in adolescence. Journal of Youth and Adolescence, 16(5), 427-454. (Orijinal ölçek kaynağı)

Anne-Baba ve Akran Bağlanması Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

[Uyarlama çalışmasının orijinal maddeleri bu kaynakta sağlanmadığı için, yalnızca uyarlama referansına işaret edilmektedir. Maddeler, telif hakkı nedeniyle burada listelenmemiştir.]