Anne-Baba Davranış Envanteri (Öğrenci Formu)

Özet

Anne-Baba Davranış Envanteri (Öğrenci Formu), 1997 yılında Serdar Erkan tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir psikolojik ölçüm aracıdır. Ölçek, öğrencilerin kendi algıları üzerinden anne ve babalarının kendilerine yönelik sergilediği davranış biçimlerini ve tutumları değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu envanterin geliştirilme süreci, özellikle anne-baba davranışlarının çocukların akademik ve duygusal gelişimleri üzerindeki etkilerini, bilhassa sınav kaygısı düzeyleri ile ilişkisini incelemek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, ebeveynlerin destekleyici, baskıcı, kontrolcü veya kabul edici tutumlarını öğrenci perspektifinden belirlemede kritik bir rol oynamaktadır.

Ölçek, bir müdahale çalışmasının parçası olarak, grup rehberliğinin ebeveyn davranışları üzerindeki potansiyel etkisini ölçmek için kullanılmıştır. Bu bağlamda, envanterin temel amacı, ebeveynlerin çocuklarına yönelik tutumlarında meydana gelen değişimi nicel olarak saptamaktır. Geliştirme aşamasında, ölçeğin yapı geçerliği ve güvenirlik analizleri yapılmış olsa da, bu veriler orijinal kaynakta (Doktora tezi özeti) detaylıca belirtilmemiştir.

Anahtar Kelimeler

Anne-Baba Davranış Envanteri, Öğrenci Formu, Ebeveynlik Tarzları, Sınav Kaygısı, Grup Rehberliği, Psikolojik Ölçek, Ölçek Geliştirme, Ergenlik.

Yazarlar

Serdar Erkan

Amaç

Anne-Baba Davranış Envanteri (Öğrenci Formu)’nun temel amacı, öğrencilerin algıladığı şekliyle anne ve babalarının kendilerine yönelik sergilediği tutum ve davranışları sistematik olarak ölçmektir. Bu envanter, özellikle ebeveynlerin çocuklarının akademik başarıları ve duygusal iyi oluşları üzerinde etkili olan destekleyici veya kontrolcü davranış boyutlarını saptamak üzere geliştirilmiştir.

Ölçek, orijinal araştırmada, grup rehberliği programlarının anne-babaların çocuklarına yönelik davranışlarında olumlu yönde bir değişim yaratıp yaratmadığını değerlendirmek ve bu değişimin çocukların sınav kaygısı düzeyleri üzerindeki etkisini incelemek için bir ölçüm aracı olarak kullanılmıştır. Dolayısıyla, birincil amaç, ebeveyn-çocuk ilişkisindeki davranışsal değişkenleri belirlemektir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Kavram)

Envanterin ölçtüğü temel psikometrik yapı, öğrencilerin bakış açısıyla algılanan ebeveynlik davranışlarıdır. Bu yapı genellikle iki ana boyutta ele alınır: Kabul/Sıcaklık ve Kontrol/Otorite. Ölçeğin, ebeveynlerin çocuklarına sağladığı duygusal desteğin düzeyi, akademik beklentilerin ifade biçimi, disiplin yöntemlerinin tutarlılığı ve çocuğa tanınan özerklik miktarı gibi spesifik davranışsal alt boyutları ölçtüğü varsayılmaktadır.

Ölçeğin, ebeveyn tutumlarının geleneksel sınıflandırmaları (örneğin, otoriter, demokratik, izin verici) ile ilişkili alt faktörlere sahip olması muhtemeldir. Bu faktörler, öğrencilerin psikososyal uyum düzeylerini ve özellikle akademik stresle başa çıkma yeteneklerini etkileyen ebeveyn etkileşimlerini yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynakta (tez özeti) geçerlik bilgileri açıkça belirtilmemiştir. Ancak, bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir araç olduğu için, yapı geçerliği (faktör analizi yoluyla) ve içerik geçerliğinin (uzman görüşleri alınarak) sağlanmış olması beklenmektedir. Geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten anne-baba davranışlarını öğrenci perspektifinden ölçtüğünü kanıtlamayı amaçlamıştır.

Detaylı geçerlik katsayıları, korelasyon analizleri ve geçerlik türlerine (örneğin, ölçüt bağıntılı geçerlik) ilişkin spesifik veriler için Serdar Erkan’ın 1997 tarihli doktora tezine başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik değerleri, kaynak içerikte “-” olarak listelenmiştir. Tipik bir psikometrik araç geliştirmesinde, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve/veya test-tekrar test güvenirliği yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, envanterdeki maddelerin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Orijinal araştırmanın metodoloji bölümünde, ölçeğin tutarlılık düzeyini gösteren istatistiksel verilerin mevcut olduğu kabul edilmektedir. Bu veriler, ölçeğin zaman içinde ve farklı durumlarda tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Ölçek, ebeveyn davranışlarının karmaşık bir yapısını ölçmeyi hedeflediği için, geliştirme aşamasında faktör analizi yöntemlerinin (Keşfedici veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanıldığı güçlü bir şekilde varsayılmaktadır. Bu analiz, algılanan ebeveyn davranışlarının hangi temel boyutlardan oluştuğunu (örneğin, “Destekleyici Kabul”, “Aşırı Kontrol”, “İhmal”) ortaya çıkarmak için gereklidir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin alt boyutlarını ve bu boyutlara ait madde dağılımlarını belirler. Orijinal tezde, bu boyutların tezin ana değişkeni olan sınav kaygısı ile ilişkilendirilmiş olması muhtemeldir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental) / Öz Bildirim Envanteri

Format: Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi verilmemiştir, ancak bu tür davranış envanterleri genellikle 3’lü, 4’lü veya 5’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanır (Örn: Hiçbir Zaman, Nadiren, Bazen, Sık Sık, Her Zaman).

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler (Çocuk veya Ergenler)

Age Group: Orijinal tez popülasyonuna bağlı olarak genellikle ortaokul veya lise öğrencileri (12-18 yaş aralığı) hedeflenmiştir.

Population Details: Ölçek, doktora tezinin örneklem grubunu oluşturan, grup rehberliği programına katılan ebeveynlerin çocukları üzerinde uygulanmıştır. Genellikle normal gelişim gösteren okul çağı öğrencilerini kapsamaktadır.

Test Methodology: Kağıt ve Kalem Testi (Self-Report/Öz Bildirim).

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn Tutumları, Çocuk Gelişimi, Psikometrik Özellikler, Doktora Tezi, Serdar Erkan, Ölçek, Ergen Psikolojisi, Rehberlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor (1997 yılındaki tezin yazarı Serdar Erkan)

Correspondence Address: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara (1997 tezi bağlamında)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçek, akademik bir tezin parçası olarak geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Serdar Erkan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Ticari bir ölçek değildir; akademik veya araştırma amaçlı kullanım için genellikle yazardan izin alınması yeterlidir.

Test Yılı: 1997 (Doktora tezi tamamlanma yılı).

Kaynaklar

• Erkan, S. (1997). Grup rehberliğinin anne – babaların çocuklarına yönelik davranışları ve çocuklarının sınav kaygısı düzeylerine etkisi (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Anne-Baba Davranış Envanteri (Öğrenci Formu) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Orijinal kaynakta ölçek maddeleri (items) sağlanmamıştır.