Anne -Baba -Genç İlişkileri Formu (ABGİF)

Özet

Anne -Baba -Genç İlişkileri Formu (ABGİF), ebeveyn ve ergen arasındaki ilişki kalitesini ve dinamiklerini, özellikle ergenin bakış açısıyla değerlendirmek amacıyla kullanılan psikometrik bir araçtır. Bu formun Türkiye bağlamındaki kullanımı, B. Vardar tarafından 1994 yılında Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında bir uyarlama çalışması olarak gerçekleştirilmiştir. Vardar’ın çalışması, ergenlerin psikolojik maltreatment algısını ölçmeye odaklanarak, ABGİF’in bu alandaki geçerliliğini ve güvenirliğini araştırmıştır. Ölçek, ebeveyn-ergen etkileşiminde algılanan destek, çatışma ve olumsuz davranış biçimlerini tespit etmeyi hedefler.

Anahtar Kelimeler

Anne -Baba -Genç İlişkileri Formu, ABGİF, Ebeveyn-Ergen İlişkisi, Ergenlik, İlişki Kalitesi, Psikolojik Maltreatment, Uyarlama Ölçeği, Vardar (1994).

Yazarlar

Bu formun Türkçe bağlamına uyarlanması ve geçerlik/güvenirlik çalışması B. Vardar tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin orijinal geliştiricileri (kaynak ölçek) bu referans kapsamında belirtilmemiştir.

Amaç

Anne -Baba -Genç İlişkileri Formu’nun (ABGİF) temel amacı, ergenlerin kendi ebeveynleriyle olan ilişkilerini nasıl algıladıklarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu form, özellikle ergenin algıladığı ilişki kalitesini, destekleyici davranışları, iletişim örüntülerini ve olası çatışma veya ihmal durumlarını tespit etmeyi amaçlar. Vardar (1994) tarafından yapılan uyarlama çalışmasının özel amacı ise, ergenlerin ebeveynleri tarafından uygulanan psikolojik maltreatment algısının geçerlik ve güvenirlik açısından incelenmesidir.

Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Klinik ortamlarda, aile terapisi veya danışmanlık süreçlerinde ebeveyn-ergen ilişkisindeki sorunlu alanları hızlıca belirlemek için değerli bir başlangıç noktası sunar. Akademik araştırmalarda ise, ebeveynlik stilleri, ergen gelişimi ve ruh sağlığı arasındaki ilişkileri incelemek için temel bir ölçüm aracı görevi görür.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

ABGİF, temel olarak Ebeveyn-Ergen İlişkisi Kalitesi yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle birden fazla alt boyutu içerir, ancak Vardar’ın tezi bağlamında odaklanılan ana yapı, Ergenin Psikolojik Maltreatment Algısıdır. Bu algı, duygusal istismar, reddetme, tehdit etme veya aşırı kontrol gibi olumsuz ebeveyn davranışlarını içerebilir.

Ölçeğin ölçtüğü temel boyutlar arasında şunlar bulunabilir (uyarlanan orijinal ölçeğe bağlı olarak):

• Duygusal Yakınlık ve Destek: Ebeveynin ergeni ne kadar anladığı ve desteklediği algısı.
• Kontrol ve Özerklik: Ebeveynin uyguladığı kontrol düzeyi ve ergene tanınan özerklik alanı.
• Çatışma ve Eleştiri: İlişkideki anlaşmazlık sıklığı ve ebeveynin eleştirel tutumu.
• Psikolojik İhmal/İstismar Algısı: Ergenin kendini değersiz hissetmesine neden olan duygusal veya sözel davranışların algılanması.

Geçerlik

Vardar (1994) tarafından gerçekleştirilen yüksek lisans tezi, ölçeğin Türkiye örnekleminde kullanılabilirliğini test etmek için geçerlik çalışmalarını içermektedir. Ancak, bu akademik kaynak özetinde spesifik geçerlik katsayıları veya yöntemleri (yapı geçerliği, ölçüt bağımlı geçerlik vb.) belirtilmemiştir. Bu nedenle, detaylı geçerlik bilgileri için doğrudan yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.

Genel olarak, uyarlama çalışmalarında ölçeğin orijinal yapıyı koruyup korumadığı doğrulayıcı faktör analizi ile incelenir. Vardar’ın çalışmasının başlığı göz önüne alındığında, ölçeğin, ölçmeye çalıştığı “psikolojik maltreatment” yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren bir geçerlik kanıtı sunulmuş olması beklenir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik bilgileri de kaynak özetinde yer almamaktadır. Psikometrik bir aracın güvenilirliği, aynı koşullar altında tekrar uygulandığında tutarlı sonuçlar verme derecesini ifade eder. Uyarlama çalışmalarında genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri kullanılır.

ABGİF’in Türkiye standardizasyonunda, ölçeğin maddelerinin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösteren Cronbach Alfa değerlerinin sunulmuş olması muhtemeldir. Bu değerler, ölçeğin ergen popülasyonunda kararlı ve güvenilir ölçümler sağladığını teyit etmek için kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Anne -Baba -Genç İlişkileri Formu’nun (ABGİF) uyarlama sürecinde, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de geçerli olup olmadığını belirlemek amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve bu boyutların teorik yapıyla uyumlu olup olmadığını gösterir.

Eğer ölçek birden fazla boyutu ölçüyorsa (örneğin, Destek, Kontrol, Çatışma), keşfedici veya doğrulayıcı faktör analizi, bu boyutların birbirinden ayrışma derecesini ve her bir maddenin ait olduğu boyuta yüklenme ağırlığını tespit etmeye yardımcı olur. Vardar’ın tezinde bu analizlerin sonuçları, ölçeğin Türk kültürüne özgü algıları ne ölçüde başarılı bir şekilde yansıttığını ortaya koymuştur.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılarak yanıtlanan öz bildirim formu (kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik ölçeklerin standart formatıdır).

Language Available: Türkçe (Uyarlama çalışması Türkiye’de yapılmıştır).

Population Group: Ergenler (Adolescents).

Age Group: Yüksek lisans tezi bağlamında genellikle ortaokul veya lise çağındaki ergenler (yaklaşık 12-18 yaş aralığı) hedeflenmiştir.

Population Details: Vardar (1994) çalışması, İstanbul’daki Boğaziçi Üniversitesi’ne bağlı Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde gerçekleştirilmiştir, bu da örneklemin büyük olasılıkla İstanbul’daki ergenlerden oluştuğunu göstermektedir.

Test Methodology: Bireysel veya grup uygulaması şeklinde gerçekleştirilen, ergenlerin ebeveynleriyle olan ilişkilerine dair algılarını raporladıkları kağıt-kalem veya dijital öz bildirim yöntemi.

Anahtar Kelimeler

Öz Bildirim, Psikometrik Araç, Ebeveynlik Stili, Çatışma, Aile İlişkileri, Güvenirlik, Geçerlik, Yüksek Lisans Tezi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal kaynakları ve kullanım ücretleri hakkında bilgi bu özette yer almamaktadır. Ancak, ölçeğin Türkiye’deki ilk uyarlama çalışması 1994 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı yerine, genellikle akademik araştırma amaçlı kullanıldığı varsayılmaktadır.

Kaynaklar

Bu ölçeğin Türkiye’deki uyarlama çalışmasına ait temel referans şudur:

• Vardar, B. (1994). The Validity and reliability of the perception of psychological maltreatment inventory for adolescents (Master thesis). Boğaziçi University Institute of Social Sciences, İstanbul.

Anne -Baba -Genç İlişkileri Formu (ABGİF) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Bu nedenle, maddeler burada sunulamamaktadır. Maddelerin orijinal içeriğine ulaşmak için B. Vardar (1994) yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.

Tezin orijinal PDF’ine dair bir bağlantı bu kaynakta mevcut değildir.