Düşünsel (Manevi) İyi Olma Ölçeği

Özet

Düşünsel (Manevi) İyi Olma Ölçeği, bireylerin düşünsel ve manevi iyi oluş düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik araçtır. Ölçeğin Türkçe‘ye uyarlaması 2014 yılında Hakan Sarıçam tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışmasında, orijinal formun psikometrik özelliklerinin Türkçe konuşan öğrenci örnekleminde geçerli ve güvenilir olup olmadığı incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin iki alt boyuttan oluştuğu doğrulanmıştır: Öz-Yeterlik ve Yaşam Planı. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanmakta olup, toplam 12 maddeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Düşünsel iyi olma, manevi iyi olma, öz-yeterlik, yaşam planı, psikometrik özellikler, uyarlama, ölçek.

Yazarlar

Hakan Sarıçam

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin yaşam amaçlarına yönelik algılarını, kişisel yeterlilik inançlarını ve genel manevi tatmin düzeylerini kapsayan düşünsel (manevi) iyi olma düzeylerini belirlemektir. Bu, bireyin yaşamına anlam verme ve karşılaştığı zorluklarla başa çıkma becerisini değerlendirmeyi içerir.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal Düşünsel (Manevi) İyi Olma Ölçeğinin maddelerini ve faktör yapısını Türk kültürüne ve diline uygun bir şekilde aktarmak ve bu yapının öğrenci popülasyonunda psikometrik olarak geçerli ve güvenilir olduğunu istatistiksel yöntemlerle kanıtlamaktır.

Yapı

Düşünsel (Manevi) İyi Olma Ölçeği, geniş bir psikolojik yapı olan iyi olma kavramının manevi ve bilişsel boyutlarına odaklanmaktadır. Ölçek, iki temel alt boyut aracılığıyla bu yapıyı ölçer:

• Öz-Yeterlik (Self-Efficacy): Bireyin kendi yeteneklerine olan inancını, yaşamındaki zorluklarla başa çıkma ve hedeflerine ulaşma kapasitesini yansıtan boyuttur (1-6. maddeler).
• Yaşam Planı (Life Plan/Schema): Bireyin hayatının amacına, anlamlılığına ve geleceğe yönelik net bir yönelim sahibi olup olmadığına dair algısını değerlendiren boyuttur (7-12. maddeler).

Bu iki alt boyut birleşerek, bireyin yaşamdaki yerini anlamlandırma ve bu anlam doğrultusunda hareket etme becerisini, yani düşünsel iyi olma halini bütüncül olarak ortaya koymaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla iki aşamalı bir çalışma yürütülmüştür. İlk olarak 187 öğrenciden toplanan verilere Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Bu analiz sonucunda, orijinal formla uyumlu olacak şekilde 12 maddenin iki alt boyutta (öz-yeterlik ve hayat şeması) toplandığı görülmüştür.

İkinci aşamada, 237 öğrenciden elde edilen veriler kullanılarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, iki faktörlü yapının iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir. Elde edilen uyum iyiliği indeksleri şunlardır: χ²/sd=1.41, RMSEA=0.039, AGFI=.96, CFI=.95, GFI=.96, IFI=.93, NFI= .94 ve SRMR=0.048. Bu değerler, modelin kuramsal yapı ile veri arasındaki uyumunun yüksek olduğunu işaret etmektedir.

Ölçüt bağıntılı geçerlik çalışması kapsamında, Düşünsel (Manevi) İyi Olma Ölçeği puanlarının öznel mutluluk ile ilişkisi incelenmiştir. Bu analizde hesaplanan korelasyon katsayısı r= .55 olarak bulunmuş, bu da ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyla teorik olarak ilişkili olması beklenen başka bir yapı arasında orta düzeyde pozitif bir ilişki olduğunu kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları, Cronbach Alfa değeri ile hesaplanmıştır. Öz-yeterlik alt boyutu için .88, yaşam planı alt boyutu için ise .86 değeri elde edilmiştir. Bu yüksek katsayılar, ölçek maddelerinin kendi alt boyutları içinde tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Zamanla tutarlılığı değerlendirmek amacıyla 22 günlük bir aradan sonra test-tekrar test güvenirlik çalışması yapılmıştır. Bu analizde, öz-yeterlik alt boyutu için katsayı .65, yaşam planı alt boyutu için ise .61 olarak bulunmuştur. Bu katsayılar kabul edilebilir düzeyde olup, ölçeğin zaman içindeki ölçüm kararlılığını desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. AFA, 12 maddenin iki farklı faktör (Öz-Yeterlik ve Hayat Şeması) altında toplandığını göstermiş, bu da orijinal ölçeğin teorik yapısını desteklemiştir.

DFA sonuçları, modelin veri ile mükemmel düzeyde uyum sağladığını kanıtlamıştır. Özellikle RMSEA değerinin 0.039 gibi düşük bir seviyede çıkması, modelin basitliğini ve uygunluğunu teyit etmektedir. Diğer uyum indeksleri (CFI, GFI, NFI, IFI, AGFI) de .93 ile .96 arasında değişerek, iki faktörlü modelin yapısal geçerliğini güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği

Format: 12 madde, 2 alt boyuttan oluşmaktadır. Psikometrik değerlendirme 5’li Likert tipi dereceleme ile yapılmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Yetişkinlik öncesi/Erken Yetişkinlik (Öğrenci popülasyonuna göre tahmini)

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları 187 ve 237 kişilik üniversite öğrenci örneklemleri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Katılımcılardan maddeleri “1=kesinlikle katılmıyorum” ile “5=kesinlikle katılıyorum” arasında derecelendirmeleri istenmektedir. Yüksek puanlar, yüksek düzeyde düşünsel (manevi) iyi olma anlamına gelmektedir.

Anahtar Kelimeler

Cronbach Alfa, Test-Tekrar Test, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Öznel Mutluluk, Güvenirlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Hakan Sarıçam (YILDIZ International Conference on Educational Research and Social Sciences, 2014)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2014 yılında Hakan Sarıçam tarafından sunulmuştur. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF belgesi, uyarlama çalışmasının bir parçası olarak bu bağlantıdan indirilebilir: dusunsel-manevi-iyi-olma-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Sarıçam, H. (2014). Düşünsel (Manevi) İyi Olma Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özellikleri. YILDIZ International Conference on Educational Research and Social Sciences (YICER-2014) September 01-03, 2014, Istanbul, Turkey. Çalışmanın bağlantısı: uluslararasisempozyumlar.com.

Düşünsel (Manevi) İyi Olma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 12 maddeden ve 2 alt boyuttan oluşmaktadır:

Öz-yeterlilik (1-6. maddeler):

1. Kendime yardım etmek için yapabileceğim çok fazla bir şey yok.
2. [Madde 2]
3. [Madde 3]
4. [Madde 4]
5. [Madde 5]
6. [Madde 6]

Yaşam Planı (7-12. maddeler):

7. Henüz hayatımın amacını bulamadım.
8. [Madde 8]
9. [Madde 9]
10. [Madde 10]
11. [Madde 11]
12. [Madde 12]

Not: Orijinal kaynakta sadece 1. ve 7. maddelerin örnekleri verilmiştir. Diğer maddeler orijinal yayından edinilmelidir.