Alturistik (Özgeci) Liderlik Ölçeği

Özet

Alturistik (Özgeci) Liderlik Ölçeği, liderlerin astlarına karşı sergiledikleri özverili ve fedakar davranışları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir aracın Türkçe diline uyarlama çalışmasıdır. Orijinal ölçeğin Türk kültürüne ve yönetim bağlamına uygunluğunu test etmek amacıyla gerçekleştirilen bu çalışma, ölçeğin yapısal geçerliliğini ve iç tutarlılığını incelemiştir. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin tek boyutlu yapısının korunduğu ve yüksek düzeyde güvenirlik gösterdiği tespit edilmiştir. Ölçek, yöneticilerin kişisel çıkarlarını ikinci plana atarak takımlarına destek olma eğilimlerini değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Alturistik Liderlik, Özgecilik, Liderlik Davranışları, Ölçek Uyarlaması, Örgütsel Psikoloji, Geçerlilik, Güvenirlik.

Yazarlar

Cuma Çakmak, İbrahim Biçer, Özlem Uğurluoğlu.

[quads id=5]

Amaç

Alturistik Liderlik Ölçeği’nin temel amacı, liderlerin kişisel fedakarlık ve özveri yoluyla astlarının refahını ön planda tutma derecesini ölçmektir. Bu ölçek, özellikle örgütsel davranış ve yönetim bilimleri alanlarında, liderlik türlerinin çalışan motivasyonu ve örgütsel bağlılık üzerindeki etkilerini incelemek için geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı hedeflemektedir.

Türkçe uyarlama çalışması, uluslararası alanda kabul görmüş bu liderlik yapısını Türk kültürü bağlamında test etmek ve araştırmacılara orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyan bir araç sağlamak amacıyla yapılmıştır. Ölçek, yöneticilerin tanımlanmış rollerinin ötesine geçerek yardım etme eğilimlerini değerlendirir.

Yapı (Ölçülen Kavram)

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, Alturistik Liderlik (Özgeci Liderlik) kavramıdır. Bu kavram, liderin kendi kişisel çıkarlarını veya faydasını gözetmeksizin, öncelikli olarak takım üyelerinin veya organizasyonun iyiliğini düşünerek hareket etmesini ifade eder. Özgeci liderler, astlarının ihtiyaçlarına duyarlıdır, onlara destek olur ve adaletsizlik karşısında takımlarını korur.

Ölçek maddeleri, liderin görev tanımının ötesindeki fedakarlıkları, takım üyelerine karşı gösterdiği empatiyi ve zor durumlarda takıma sahip çıkma eğilimini kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. Bu tek boyutlu yapı, liderin özgeci motivasyonunun genel bir göstergesi olarak kabul edilir.

Geçerlik

Alturistik Liderlik Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasının yapı geçerliliği, hem Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak titizlikle incelenmiştir. Bu iki aşamalı yaklaşım, ölçeğin teorik yapısının Türk örnekleminde de doğrulandığını göstermektedir.

Yapılan analizler, orijinal ölçeğin tek boyutlu yapısının korunduğunu doğrulamıştır. DFA sonuçları, modelin uyum indekslerinin kabul edilebilir veya mükemmel düzeyde olduğunu göstererek, ölçek maddelerinin Alturistik Liderlik kavramını yeterince temsil ettiğini kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliğini saptamak amacıyla yaygın olarak kullanılan Cronbach Alpha katsayısı hesaplanmıştır. Uyarlama çalışması sonucunda 8 soruluk tek boyutlu ölçeğin Cronbach Alpha güvenilirlik katsayısı 0,927 olarak oldukça yüksek bulunmuştur.

Genellikle sosyal bilimlerde 0,70 ve üzeri katsayılar yeterli kabul edilirken, bu değer (0,927) ölçeğin maddeleri arasındaki tutarlılığın mükemmel düzeyde olduğunu ve ölçeğin son derece güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Bu yüksek iç tutarlılık, ölçeğin araştırmalarda istikrarlı sonuçlar vereceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliliğini belirlemek amacıyla yapılan analizlerde ilk olarak Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonuçları, ölçek maddelerinin tek bir temel faktör altında toplandığını göstermiştir. Bu bulgu, ölçeğin teorik olarak varsayılan tek boyutlu yapısını desteklemiştir.

AFA’yı takiben, elde edilen tek faktörlü yapının Türk örnekleminde istatistiksel olarak uygunluğunu değerlendirmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, modelin veri ile uyumlu olduğunu ve ölçeğin 8 madde ve tek boyutlu yapısının sağlam olduğunu kanıtlamıştır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: 8 maddeden oluşan, tek boyutlu, öz bildirim ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal Dil (İngilizce olduğu varsayılmaktadır).

Popülasyon Grubu: Örgütsel bağlamda çalışanlar (yöneticilerini değerlendiren astlar).

Yaş Grubu: Yetişkin çalışan popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Çalışma, farklı sektörlerdeki çalışanlardan toplanan verilerle gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. Derecelendirme 1= hiç bir zaman ile 5 = her zaman arasında değişmektedir.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Davranış, Liderlik Teorileri, Yönetim, Psikometri, Faktör Analizi, Likert Ölçeği.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Cuma Çakmak (Sorumlu Yazar).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2019 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin şartları için sorumlu yazar Cuma Çakmak ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Yayınlanan akademik makaleye erişim Dergipark üzerinden sağlanabilmektedir: dergipark.org.tr

Orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: alturistik-liderlik-olceginin-turkce-uyarlamasi-gecerlilik-ve-guvenilirlik-calismasi-toad.pdf

Kaynaklar

Çakmak, C., Biçer, İ. ve Uğurluoğlu, Ö. (2019). Alturistik (Özgeci) Liderlik Ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(3), 785-802.

[quads id=5]

Alturistik (Özgeci) Liderlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

1. Yöneticim bana yardımcı olmak için tanımlanmış rollerinin dışındaki görevleri kabul eder (örneğin, yardım etmek uğruna geride durmak, iş yüküne katkıda bulunmak gibi).
2. Yöneticim kendi çıkarlarından vazgeçmesini gerektiren durumlarda bile, takımına sahip çıkan birisidir.
3. İlave iş yükünü desteklemek için yöneticim de çalışır.
4. Yöneticim söz konusu durumun kendisi üzerindeki etkilerini düşünmeden önce başkalarına yardımcı olmayı düşünür.
5. Yöneticim bana nasıl hissettiğimi mutlaka sorar.
6. Yöneticim takımdaki birisine adaletsiz bir şekilde davranılmasına ya da takımdaki birisinden faydalanılmasına katlanamaz.
7. Yöneticim sevdiği iş arkadaşları için görevinin gerektirdiklerinden fazlasını yapmaya hazırdır.
8. Yöneticim kendi kişisel çıkarları ile çatışmadığı sürece bana yardımcı olur.