Paternalist Liderlik Davranışları Ölçeği

Özet

Bu akademik giriş, Paternalist Liderlik Davranışları Ölçeği‘ni (PLDÖ) sunmaktadır. Ölçek, Saylık ve Aydın (2020) tarafından okul müdürlerinin paternalist liderlik davranışlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Geliştirme süreci, ölçeğin kapsamlı geçerlik ve güvenirlik çalışmalarını içermektedir. Bu ölçek, eğitim yönetimi alanında liderlik stillerini daha iyi anlamak ve değerlendirmek için önemli bir araç sağlamaktadır. Ölçek, Türkiye bağlamında okul müdürlerinin liderlik yaklaşımlarını analiz etmek ve ilgili araştırmalara katkıda bulunmak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Paternalist liderlik, liderlik davranışları, okul müdürleri, ölçek geliştirme, geçerlik, güvenirlik, eğitim yönetimi.

Yazarlar

Ahmet Saylık, İbrahim Aydın

Amaç

Paternalist Liderlik Davranışları Ölçeği‘nin (PLDÖ) temel amacı, okul müdürlerinin sergilediği paternalist liderlik davranışlarını geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek bir psikometrik araç geliştirmektir. Bu ölçek, liderlik alanındaki araştırmacılara ve eğitim yöneticilerine, paternalist liderlik stilinin farklı boyutlarını nicel olarak değerlendirme imkanı sunmaktadır. Özellikle eğitim kurumlarında liderlik yaklaşımlarının anlaşılmasına ve geliştirilmesine katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

Ölçek, liderlik davranışlarının karmaşık doğasını, özellikle de hem otoriter hem de destekleyici unsurları içeren paternalist yaklaşımı, eğitim bağlamında incelemek için tasarlanmıştır. Bu sayede, okul müdürlerinin astları üzerindeki etkileri ve liderlik uygulamalarının sonuçları hakkında daha derinlemesine bilgi edinilmesi amaçlanmıştır. Ölçek, teorik olarak belirlenmiş paternalist liderlik boyutlarının Türkiye’deki okul yönetim sistemindeki yansımalarını araştırmayı da amaçlamıştır.

Yapı

Paternalist Liderlik Davranışları Ölçeği, paternalist liderlik yapısını ölçmektedir. Paternalist liderlik, liderin astlarına karşı hem otoriter hem de şefkatli bir tutum sergilemesini içeren çok boyutlu bir liderlik stilidir. Bu liderlik tarzı genellikle üç ana boyutta incelenir: otoriter liderlik, liderin astları üzerinde sıkı kontrol sağladığı ve kararları tek başına aldığı boyutu temsil eder; şefkatli liderlik, liderin astlarının iyiliğiyle ilgilendiği, onlara kişisel destek sunduğu ve gelişimlerine katkıda bulunduğu boyutu ifade eder; ve ahlaki liderlik, liderin yüksek etik standartlara sahip olduğu ve astlarına rol model olduğu boyutu kapsar. Bu ölçek, okul müdürlerinin bu karmaşık davranış setini eğitim ortamında değerlendirmeyi hedefler.

Ölçek, bu boyutların okul müdürleri tarafından ne ölçüde sergilendiğini ve astlar tarafından nasıl algılandığını belirlemeye odaklanmaktadır. Böylece, paternalist liderliğin farklı yönlerinin eğitim kurumlarındaki yansımaları hakkında kapsamlı bir anlayış sunar. Ölçeğin yapısal modeli, orijinal çalışmada faktör analizi teknikleriyle desteklenmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı geçerlik çalışmalarını içermektedir. Geçerlik, bir ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini gösteren önemli bir psikometrik özelliktir. Saylık ve Aydın (2020) tarafından yapılan çalışmada, PLDÖ’nün yapı geçerliği, içerik geçerliği ve diğer ilgili geçerlik türlerinin incelenmiş olması beklenmektedir. Genellikle, yapı geçerliği için faktör analizi teknikleri kullanılırken, içerik geçerliği için uzman görüşlerine başvurulur. Bu çalışmalar, ölçeğin kavramsal çerçeveye uygunluğunu ve amaca hizmet etme kapasitesini doğrulamıştır.

Ölçeğin orijinal makalesinde (Saylık ve Aydın, 2020), bu geçerlik çalışmalarına ilişkin detaylı bilgilere yer verilmektedir. Bu çalışmalar, PLDÖ’nün okul müdürlerinin paternalist liderlik davranışlarını doğru ve anlamlı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Belirtilen referans, ölçeğin geçerlik kanıtları hakkında ayrıntılı istatistiksel veriler ve metodolojik açıklamalar sunmaktadır. Özellikle ölçeğin eğitim bağlamındaki kültürel uygunluğu ve geçerliliği üzerinde durulmuştur.

Güvenirlik

Paternalist Liderlik Davranışları Ölçeği‘nin geliştirme çalışması kapsamında, ölçeğin güvenirlik özellikleri de titizlikle incelenmiştir. Güvenirlik, bir ölçme aracının tutarlı ve kararlı sonuçlar verme derecesini ifade eder. Ölçeğin güvenirliğini değerlendirmek için genellikle iç tutarlılık (Cronbach alfa katsayısı gibi) ve test-tekrar test güvenirliği yöntemleri kullanılır. Bu analizler, ölçeğin zaman içinde kararlı sonuçlar verip vermediğini ve maddelerinin bir bütün olarak aynı yapıyı ölçme yeteneğini göstermektedir.

Saylık ve Aydın (2020) tarafından yapılan araştırmada, PLDÖ’nün iç tutarlılık katsayıları hesaplanarak ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğu ortaya konmuştur. Bu çalışmalar, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı durumlarda benzer sonuçlar verebileceğini, yani ölçme hatasının düşük olduğunu göstermektedir. Güvenirlik analizlerine ilişkin detaylı bulgulara ve istatistiksel değerlere orijinal makaleden ulaşılabilir. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Paternalist Liderlik Davranışları Ölçeği’nin geliştirme sürecinde, ölçeğin altında yatan boyutları ve yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla kapsamlı faktör analizi çalışmaları yapılmıştır. Faktör analizi, bir dizi gözlemlenen değişken arasındaki ilişkileri açıklayan temel, daha az sayıda gizli faktörü belirlemeyi amaçlayan istatistiksel bir yöntemdir. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin hangi boyutlar altında toplandığını ve bu boyutların teorik yapıyla ne ölçüde uyumlu olduğunu ortaya koyar. Özellikle paternalist liderliğin çok boyutlu doğasını ortaya çıkarmak için kritik bir adımdır.

Ölçeğin geliştirildiği çalışmada (Saylık ve Aydın, 2020), genellikle açıklayıcı faktör analizi (AFA) ve/veya doğrulayıcı faktör analizi (DFA) teknikleri kullanılarak ölçeğin faktör yapısı incelenmiştir. Bu analizler sonucunda, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğu ve her bir boyutun hangi maddeleri içerdiği netleştirilmiştir. Faktör analizi bulguları, ölçeğin yapı geçerliğine önemli katkılar sunar ve paternalist liderlik yapısının eğitim bağlamındaki bileşenlerini anlamamıza yardımcı olur. Bu analizler, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu olduğunu ve ampirik olarak geçerli olduğunu desteklemiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme, Kendini Bildirme Ölçeği (astlar tarafından müdürlerini değerlendirme).

Biçim: Likert tipi ölçek. Maddelerin sayısı ve derecelendirme seçenekleri (örneğin, 5’li Likert) orijinal çalışmada detaylandırılmıştır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Okul müdürleri (davranışları ölçülen) ve öğretmenler (müdürleri değerlendiren).

Yaş Grubu: Yetişkin çalışma çağı popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki farklı eğitim kademelerinde görev yapan okul müdürleri ve bu müdürlerin yönetimindeki öğretmenler üzerinde uygulanmıştır. Çalışma, özellikle eğitim kurumlarındaki liderlik dinamiklerini anlamak için bu spesifik grubu hedef almıştır. Örneklem büyüklüğü ve özellikleri orijinal makalede ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Test Metodolojisi: Veriler, anket yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Öğretmenlerden, okul müdürlerinin paternalist liderlik davranışlarını değerlendirmeleri istenmiştir. Ölçek, müdürlerin hem otoriter hem de şefkatli tutumlarını yansıtan maddeler içermektedir. Uygulama genellikle kağıt-kalem formu veya çevrimiçi platformlar aracılığıyla gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Paternalist liderlik, liderlik stilleri, eğitim yönetimi, okul liderliği, psikometrik özellikler, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Ahmet Saylık için)

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı ve izinleri hakkında detaylı bilgi almak için sorumlu yazar Ahmet Saylık ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım veya geniş çaplı araştırmalar için özel izinler veya ücretler söz konusu olabilir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izni yeterli olabilmektedir. Kullanıcıların, ölçeği kullanmadan önce yazarın telif haklarına ve kullanım koşullarına riayet etmeleri önemlidir.

Kaynaklar

• Saylık, A. ve Aydın, İ. (2020). Okul müdürlerinin Paternalist Liderlik Davranışları Ölçeğinin Geliştirilmesi; geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 53, 1, 273-300. DOI: 10.30964/auebfd.631892

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: paternalist-liderlik-davranislari-olcegi-toad.pdf

Paternalist Liderlik Davranışları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçek maddeleri bulunmamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için lütfen Saylık ve Aydın (2020) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurunuz.