Algılanan Örgütsel Sapma Davranışı Ölçeği

Özet

Algılanan Örgütsel Sapma Davranışı Ölçeği (AOSDÖ), çalışanların iş ortamlarında gözlemledikleri veya algıladıkları, organizasyonun normlarına aykırı olan ve kuruma veya çalışanlara zarar verebilecek gönüllü davranışları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama çalışmasının ürünüdür. Bu ölçek, Türk kültürüne ve organizasyon yapısına uygunluğunu test etmek üzere Türkkaş Anasız ve Iliman Püsküllüoğlu (2018) tarafından geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak adapte edilmiştir. Ölçek, özellikle işyeri örg%C3%BCtsel sapma davranışlarının algılanma düzeyini saptayarak, örgütsel psikoloji ve yönetim alanındaki araştırmacılara değerli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Algılanan Örgütsel Sapma, İşyeri Davranışı, Örgütsel Psikoloji, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Örgütsel Sapma Davranışı, Psikometri.

Yazarlar

Burcu TÜRKKAŞ ANASIZ, Eda ILIMAN PÜSKÜLLÜOĞLU.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çalışanların kendi çalışma ortamlarında gözlemledikleri veya fark ettikleri sapma davranışlarının düzeyini ve türünü saptamaktır. Bu adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin Türk kültüründeki organizasyonel bağlamda kullanılabilirliğini doğrulamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki işyerlerinde meydana gelen yıkıcı veya norm ihlali içeren davranışların algılanması bilimsel olarak ölçülebilir hale gelmiştir.

Adaptasyon sürecinde, ölçeğin maddelerinin dilsel ve kültürel eşdeğerliği sağlanmış; ardından elde edilen verilerle ölçeğin yapısal bütünlüğü ve ölçüm tutarlılığı incelenmiştir. Bu çalışma, özellikle örgütsel adalet, liderlik tarzları veya stres gibi faktörlerin örgütsel sapma algısı üzerindeki etkilerini inceleyecek araştırmalar için sağlam bir temel oluşturmaktadır.

Yapı

Algılanan Örgütsel Sapma Davranışı Ölçeği, çalışanlar tarafından algılanan ve organizasyonun normlarını ihlal eden gönüllü eylemleri ölçen bir yapıyı temsil eder. Örgütsel sapma genellikle iki ana boyutta incelenir: bireye yönelik sapma (örneğin, dedikodu, taciz) ve organizasyona yönelik sapma (örneğin, hırsızlık, kaynak israfı). Bu ölçek, çalışanların bu tür davranışları ne sıklıkta gözlemlediklerini veya algıladıklarını değerlendirir.

Yapısal olarak, algılanan sapma davranışı, çalışanların etik standartlara ve kurumsal kurallara olan bağlılıklarının dolaylı bir göstergesi olarak kabul edilir. Ölçek, gözlemcinin perspektifini merkeze alarak, işyerindeki olumsuz sosyal ortamın ve norm ihlallerinin yaygınlığı hakkında bilgi sağlar.

Geçerlik

Türkkaş Anasız ve Iliman Püsküllüoğlu (2018) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerlik çalışmaları detaylı olarak incelenmiştir. Çalışma kapsamında, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de korunduğunu göstermek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır.

DFA sonuçları, ölçeğin kuramsal olarak beklenen faktör yapısını desteklediğini ortaya koymuştur. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, ölçeğin algılanan sapma davranışı ile ilişkili diğer yapılarla (örneğin, örgütsel bağlılık, iş tatmini) beklenen yönde ilişkiler gösterip göstermediği de test edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin Türk kültürü bağlamında algılanan örgütsel sapma davranışını geçerli bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (tutarlılık) düzeyini belirlemek amacıyla iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır. Adaptasyon çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa katsayısının yüksek olduğu bildirilmiştir, bu da ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin farklı denek gruplarında ve farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verme eğiliminde olduğunu işaret eder. Bu durum, Algılanan Örgütsel Sapma Davranışı Ölçeği’nin organizasyonel araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Algılanan Örgütsel Sapma Davranışı Ölçeği’nin Türkçe adaptasyonunda yapısal geçerliği kanıtlamak için öncelikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin orijinal yapısındaki faktörlerin (genellikle bireye ve organizasyona yönelik sapma) Türkçe verilerde ne kadar iyi temsil edildiğini incelemeyi amaçlamıştır.

Analizler, uyum indekslerinin (CFI, TLI, RMSEA) kabul edilebilir veya iyi düzeyde olduğunu göstererek, ölçeğin çok boyutlu yapısının korunduğunu doğrulamıştır. Bu, ölçeğin Türk örnekleminde de beklenen alt boyutları ölçtüğünü ve yapısal bütünlüğünü sürdürdüğünü göstermektedir.

Araç

Test Tipi: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Likert Tipi Derecelendirme)

Derecelendirme: Tipik olarak 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır (Örneğin, “Hiçbir Zaman”dan “Her Zaman”a). Orijinal kaynakta belirtilmese de, adaptasyon çalışmalarında yaygın olarak 5’li Likert ölçeği tercih edilmektedir.

Dil Kullanılabilirliği: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çalışanlar (Örgütsel Bağlamda bulunan bireyler)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çalışma hayatındaki bireyler)

Popülasyon Detayları: Adaptasyon çalışması genellikle farklı sektörlerden çalışanları içeren bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Veriler anket yöntemiyle toplanmış, geçerlik ve güvenirlik için faktör analizi ve iç tutarlılık analizleri uygulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Etik, İş Disiplini, Çalışan Algısı, Örgütsel Davranış, Uyarlama Çalışması, Faktör Analizi, Güvenirlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Burcu TÜRKKAŞ ANASIZ için [email protected]

Yazışma Adresi: Yazarların ilgili akademik kurumları.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

• Test Yılı (Adaptasyon): 2018
• İzinler: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar (Burcu TÜRKKAŞ ANASIZ) ile e-posta yoluyla iletişime geçilebilir.
• Ücret: Genellikle akademik çalışmalar için ücretsizdir, ancak ticari veya geniş çaplı uygulamalar için yazardan onay alınması gerekebilir.

Kaynaklar

Türkkaş Anasız, B., ve Iliman Püsküllüoğlu, E. (2018). Algılanan Örgütsel Sapma Davranışı Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 10(19), 449-469.

Makalenin orijinal bağlantısı Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: algilanan-orgutsel-sapma-davranisi-olcegi-toad.pdf

Algılanan Örgütsel Sapma Davranışı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içeriğinde ölçeğin maddeleri (soruları) sağlanmamıştır. Bu nedenle, maddelerin tam listesi için yukarıda belirtilen referans makaleye (Türkkaş Anasız & Iliman Püsküllüoğlu, 2018) başvurulması gerekmektedir.