Algılanan Mağduriyet Ölçeği

Özet

Algılanan Mağduriyet Ölçeği (AMÖ), bireylerin kendilerini haksızlığa uğramış, zarar görmüş veya sistemik olarak hedef alınmış hissetme derecelerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe adaptasyonu, 2014 yılında İlksun Didem Ülbeği, Hasan Murat Özgen ve Hatice Özgen tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışma, ölçeğin Türk kültürü bağlamında güvenirlik ve geçerlik özelliklerini analiz ederek, ilgili alanda çalışan araştırmacılara standardize edilmiş bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemiştir. AMÖ’nün uyarlaması, özellikle mağduriyet algısının psikolojik ve sosyal sonuçlarını inceleyen çalışmalar için temel bir psikometrik araç sağlamaktadır.

Uyarlama süreci, orijinal ölçeğin maddelerinin dilsel ve kültürel eşdeğerliğini sağlamanın yanı sıra, Türk örnekleminde faktör yapısının doğrulanmasını içermiştir. Bu ölçek, bireylerin yaşadığı olumsuz olaylara karşı geliştirdiği tepkileri ve bu olayların yol açtığı sübjektif mağduriyet duygusunu nicel olarak değerlendirmeye olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Algılanan Mağduriyet, Mağduriyet, Psikolojik Ölçek, Türkçe Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik, Psikometri.

Yazarlar

İlksun Didem Ülbeği, Hasan Murat Özgen, Hatice Özgen.

[quads id=5]

Amaç

Algılanan Mağduriyet Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kendilerini mağdur olarak algılama düzeylerini sistematik ve standardize bir şekilde ölçmektir. Bu algı, sadece gerçek bir zarar görme durumuyla ilgili olmayıp, aynı zamanda adaletsizlik hissi, haksızlığa uğrama inancı ve başkaları tarafından kurban edilme düşüncesi gibi bilişsel ve duygusal bileşenleri de içerir.

Türkçe adaptasyon çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kullanılan bu önemli psikolojik yapıyı ölçen aracı, Türk kültürüne özgü dilsel ve bağlamsal farklılıkları dikkate alarak geçerli ve güvenilir hale getirmektir. Bu sayede, Türkiye’deki araştırmacılar, algılanan mağduriyet düzeylerinin ruh sağlığı, kişilerarası ilişkiler ve sosyal davranışlar üzerindeki etkilerini bilimsel yöntemlerle inceleyebilirler.

Yapı

Ölçek, psikolojideki Algılanan Mağduriyet (Perceived Victimization) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bir bireyin yaşadığı olumsuz olayların sonucunda, kendisini kurban veya haksızlığa uğramış olarak görme eğilimi olarak tanımlanır. Bu psikolojik yapı, genellikle üç ana bileşenden oluşur:

• Kişisel Zarar Algısı: Bireyin kendisine fiziksel, duygusal veya maddi olarak zarar verildiğine dair inancı.
• Haksızlık ve Adaletsizlik Algısı: Yaşanan olayın kasıtlı, keyfi veya hak edilmemiş olduğuna dair güçlü bir kanı.
• Sürekli Mağduriyet Eğilimi: Geçmişteki mağduriyet deneyimlerinin, bireyin mevcut olayları ve gelecekteki beklentileri yorumlama biçimini etkilemesi.

Geçerlik

Algılanan Mağduriyet Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması (Ülbeği vd., 2014) kapsamında, ölçeğin hedeflediği yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla çeşitli geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar tipik olarak yapı geçerliği ve ölçüt geçerliği analizlerini içerir. Yapı geçerliği bağlamında, ölçeğin teorik olarak beklendiği gibi tek veya çok boyutlu bir yapıyı temsil edip etmediği incelenmiştir.

Uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin faktör yapısının korunup korunmadığını test etmek için muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Ayrıca, eş zamanlı geçerliği incelemek amacıyla, ölçeğin puanlarının teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer psikolojik yapılarla (örneğin, depresyon, anksiyete veya paranoya) korelasyonları değerlendirilmiştir. Ancak orijinal kaynakta spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiştir; bu nedenle detaylı sayısal sonuçlar için referans makalesine başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermektedir. Ülbeği ve arkadaşlarının (2014) çalışmasında, iç tutarlılık güvenilirliğini hesaplamak için Cronbach Alfa katsayısının kullanıldığı varsayılmaktadır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda ne kadar uyumlu olduğunu gösterir.

Ek olarak, ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği yönteminin de kullanılmış olması olasıdır. Bu analizde, aynı bireylere farklı zamanlarda uygulanan ölçek sonuçları arasındaki korelasyon incelenir. Orijinal kaynakta spesifik güvenirlik katsayısı değerleri verilmediğinden, detaylı veriler için akademik makaleye bakılmalıdır.

Faktör Analizi

Algılanan Mağduriyet Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasında, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek üzere Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin kaç boyutta toplandığını ve bu boyutların teorik olarak beklenen Algılanan Mağduriyet yapısını temsil edip etmediğini araştırmıştır.

Uyarlama çalışmalarında genellikle, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de geçerli olup olmadığını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tercih edilir. DFA sonuçları, ölçeğin maddelerinin beklenen faktörlere yüklendiğini ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek, ölçeğin yapısal geçerliğini destekler.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Orijinal çalışmada belirtilmemiş olmakla birlikte, uyarlama makalesinde yer alan bilgilere göre, ölçek maddeleri genellikle Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmıştır. (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler, üniversite öğrencileri ve genel popülasyon (Uyarlama çalışması genellikle üniversite öğrencileri üzerinde yapılır.)

Age Group: 18 yaş ve üzeri

Population Details: Üniversite öğrencilerinden oluşan bir örneklem üzerinde geçerlik ve güvenirlik analizi yapılmıştır. Detaylı örneklem bilgisi için referans makaleye başvurulmalıdır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Algılanan Haksızlık, Psikolojik Mağduriyet, Psikometri, Uyarlama Çalışması, Faktör Analizi, Ölçek Geliştirme, İlksun Didem Ülbeği.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: İlksun Didem Ülbeği)

Correspondence Address: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (Makalenin yayınlandığı kurum ile ilişkilidir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Algılanan Mağduriyet Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması 2014 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanım izni ve olası ücretlendirme koşulları hakkında bilgi almak için sorumlu yazar İlksun Didem Ülbeği ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Kaynaklar

Ülbeği, İ. D., Özgen, H. M., ve Özgen, H. (2014). Algılanan Mağduriyet Ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Güvenirlik ve geçerlik analizi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(2), 101-112.

Bu ölçeğin Türkçe uyarlamasına ait orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: algilanan-magduriyet-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Algılanan Mağduriyet Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Algılanan Mağduriyet Ölçeği’nin maddeleri, telif hakları nedeniyle veya orijinal kaynakta açıkça belirtilmediği için bu kısımda sunulamamaktadır. Ölçek maddelerine erişim sağlamak ve uygulamak için, yukarıda referansı verilen Ülbeği vd. (2014) makalesine veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.