Siber Mağduriyet Duygusal Etki Ölçeği

Özet

Siber Mağduriyet Duygusal Etki Ölçeği (SMDEÖ), ergenler arasında deneyimlenen siber zorbalığın yol açtığı duygusal sonuçları ve psikolojik etkileri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama ölçeğidir. Bu araç, bireylerin siber ortamda maruz kaldıkları olumsuz olayların yarattığı stres, kaygı, öfke ve diğer olumsuz duygusal tepkilerin şiddetini belirlemeyi hedefler. Ölçek, siber mağduriyetin sadece varlığını değil, aynı zamanda bu durumun kişisel ve duygusal işleyiş üzerindeki yıkıcı sonuçlarını da değerlendirmede önemli bir rol üstlenir.

Anahtar Kelimeler

Siber mağduriyet, duygusal etki, ergenlik, siber zorbalık, psikolojik ölçüm, ölçek uyarlama, psikososyal stres.

Yazarlar

Beyazıt, U., Yurdakul, Y., Ayhan, A.B.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, siber zorbalık mağduru olan ergenlerin yaşadığı duygusal yükün derinliğini ve niteliğini standart bir psikometrik yöntemle belirlemektir. Bu uyarlama çalışması ile Türk kültürüne özgü geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı kazandırılarak, araştırmacılara ve klinik uygulayıcılara siber mağduriyetin psikososyal sonuçlarını anlamada kritik bir araç sunulmuştur.

Özellikle gençlerin ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri nicelleştirmeye odaklanan SMDEÖ, erken müdahale programlarının geliştirilmesi ve mağdurlara yönelik destek hizmetlerinin planlanması açısından önemli veriler sağlamaktadır. Ölçek, siber zorbalık deneyiminin ardından ortaya çıkan duygusal tepkilerin yoğunluğunu ve sıklığını ölçümlemek üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Siber Mağduriyet Duygusal Etki Ölçeği (SMDEÖ), bireylerin siber zorbalık deneyimlerine karşı gösterdiği duygusal etki düzeyini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Orijinal ölçek, mağduriyetin neden olduğu farklı duygusal tepkileri kapsayan alt boyutlardan oluşur.

Bu yapı genellikle; kaygı ve stres, öfke ve hayal kırıklığı, çaresizlik hissi ve sosyal geri çekilme gibi temel duygusal tepkileri değerlendirir. Ölçek, mağdurun yaşadığı duygusal tepkilerin çeşitliliği ve yoğunluğu hakkında detaylı bilgi sunarak, siber zorbalığın psikolojik zararını kapsamlı bir şekilde analiz etmeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında (Beyazıt ve ark., 2021), yapısal geçerliğin sağlanması amacıyla psikometrik analizler gerçekleştirilmiştir. Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizleri (DFA), orijinal ölçeğin teorik yapısının Türk ergen örnekleminde de korunduğunu ve veri ile model uyumunun kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir.

Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili psikolojik yapılarla (örneğin, depresyon, anksiyete ve yaşam doyumu ölçekleri) olan ilişkileri incelenerek ölçüt geçerliği (criterion validity) de test edilmiştir. Bu analizler, SMDEÖ’nün siber mağduriyetin duygusal etkilerini diğer ruh sağlığı göstergeleriyle tutarlı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Siber Mağduriyet Duygusal Etki Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) kullanılarak raporlanmıştır. Uyarlama çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa katsayısının yüksek olması, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin yüksek bir iç güvenirlik düzeyine sahip olduğunu göstermiştir.

Ek olarak, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği çalışmaları da yürütülmüş olup, elde edilen korelasyon katsayıları ölçeğin kararlı yapısını desteklemektedir. Bu bulgular, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar üretebileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin faktör yapısını teyit etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tekniklerine ağırlık vermiştir. Bu analizler, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak birden fazla alt boyuttan oluştuğunu doğrulamıştır. Faktör yüklerinin yüksek olması, her bir maddenin ilgili duygusal etki alt boyutunu güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Analiz sonuçları, ölçeğin yapısal olarak sağlam olduğunu ve siber mağduriyetin duygusal sonuçlarını çok boyutlu bir perspektiften ayrıştırarak ölçebilme yeteneğine sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Bu faktör yapısı, araştırmacıların siber zorbalığın psikolojik etkilerini daha spesifik alt alanlarda incelemesine olanak tanır.

Ölçek Bilgileri

Test Çeşidi: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz bildirime dayalı, Likert tipi derecelendirme (Derecelendirme adımları kaynak makalede detaylandırılmıştır).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Genellikle ortaokul ve lise düzeyindeki ergenler (yaklaşık 12-18 yaş).

Popülasyon Detayları: Siber zorbalığa maruz kalmış veya kalma potansiyeli olan okul çağındaki öğrenciler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Katılımcıların, siber mağduriyet olayları sonrasında yaşadıkları duygusal tepkilerin sıklığını veya yoğunluğunu belirtmeleri esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Siber zorbalık, duygusal etki, ergen sağlığı, psikometri, geçerlik, güvenirlik, siber güvenlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Utku Beyazıt

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: (Bilgi mevcut değil)

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Yazışma Adresi: (Bilgi mevcut değil)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır.

Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazarların rızasıyla mümkündür. Kullanım izni, ölçek maddeleri ve detaylı bilgi edinmek için Sorumlu Yazar Utku Beyazıt ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Beyazıt, U., Yurdakul, Y., Ayhan, A.B. (2021). The Turkish Adaptation of a Measure to Assess the Impacts of Cyberbullying in Adolescents: The Cybervictimization Emotional Impact Scale. International Journal of Social and Humanities Sciences (IJSHS), 5(2), 35-52.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: siber-magduriyet-duygusal-etki-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Siber Mağduriyet Duygusal Etki Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, telif hakkı koruması veya yazar izni gerekliliği nedeniyle bu içerikte sunulmamaktadır. Maddelere erişim için lütfen kaynak makaleye veya sorumlu yazara başvurunuz.