Algılanan Koç Tutum ve Davranışları Ölçeği (Perceived Coach Attitudes and Behaviors Scale)

Özet

Algılanan Koç Tutum ve Davranışları Ölçeği (AKTDÖ), sporcuların antrenörlerinin sergilediği tutum ve davranışları ne ölçüde algıladığını ve değerlendirdiğini ölçmek amacıyla psikometrik olarak geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, özellikle spor psikolojisi alanında, sporcu-antrenör ilişkisinin kalitesini ve antrenörün pedagojik yaklaşımlarının etkinliğini belirlemek için tasarlanmıştır. Ölçek, antrenörlerin motivasyonel stratejileri, destekleyici rolleri, disiplin anlayışları ve talimat verme biçimleri gibi kritik boyutları kapsar.

Ölçeğin geliştirme ve geçerlik çalışması 2018 yılında Hanifi Üzüm ve meslektaşları tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin sporcuların koçluk davranışlarına dair karmaşık algılarını güvenilir ve geçerli bir şekilde yansıttığını ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Koçluk, Spor Psikolojisi, Algılanan davranış, Ölçek geliştirme, Sporcu-Antrenör İlişkisi, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Hanifi Üzüm, Ümit Karli, N. O. Yildiz

Amaç

Algılanan Koç Tutum ve Davranışları Ölçeği’nin temel amacı, sporcuların kendi koçluk deneyimlerini sübjektif olarak değerlendirmelerine olanak tanıyan, kültürel olarak uygun, geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu, antrenörlerin etkileşim tarzlarının sporcuların motivasyonu, performansı ve genel iyilik hali üzerindeki etkilerini sistematik olarak incelemeyi sağlar.

Ölçek, antrenörlerin tutumlarının yapıcı mı yoksa yıkıcı mı olduğunu, sporcuya yönelik destek düzeyini ve teknik talimat verme etkinliğini ölçerek, spor bilimleri ve eğitim alanında antrenör yetiştirme programlarına değerli geribildirim sağlamayı hedefler.

Yapı

AKTDÖ, antrenörlerin davranışlarını multidisipliner bir bakış açısıyla ele alan psikolojik bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, genellikle koçluk literatüründe kabul gören temel davranışsal boyutlara odaklanmaktadır. Bu boyutlar genellikle; destekleyici davranışlar (duygusal ve sosyal destek), talimat verme (teknik ve stratejik bilgi aktarımı), motivasyonel tutumlar (özgüven geliştirme ve teşvik) ve kontrol/disiplin (otorite kullanımı ve kural uygulama) gibi alanları içermektedir.

Bu yapı, sporcunun antrenörle olan ilişkisini bir bütün olarak değerlendirmesine olanak tanır ve antrenör davranışlarının sadece teknik yönünü değil, aynı zamanda psikososyal etkileşimlerini de kapsamaktadır. Ölçek, bu farklı davranışsal boyutların sporcular tarafından nasıl algılandığını nicel olarak belirler.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışması (Uzüm, Karli & Yildiz, 2018), aracın amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak için kapsamlı geçerlik analizlerini içermiştir. Çalışmada hem yapı geçerliği hem de kapsam geçerliği incelenmiştir.

• Yapı Geçerliği: Faktör analizi teknikleri kullanılarak ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumu test edilmiştir. Bu analizler, maddelerin ilgili alt boyutlara uygun şekilde yüklendiğini göstermiştir.
• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmesi amaçlanan koç tutum ve davranışları alanını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.

Güvenirlik

Algılanan Koç Tutum ve Davranışları Ölçeği’nin iç tutarlılığı, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini belirlemek amacıyla incelenmiştir. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde bir güvenirlik sergilediği belirtilmiştir.

• İç Tutarlılık (Cronbach Alfa): Ölçeğin alt boyutlarının ve genel ölçeğin iç tutarlılık katsayıları (Cronbach’s Alpha) hesaplanmıştır. Elde edilen değerler, ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin çok boyutlu yapısını belirlemek ve test etmek amacıyla hem Keşfedici Faktör Analizi (KFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

KFA, ölçeğin yapısının temel boyutlarını ortaya çıkarmış ve maddelerin hangi faktörler altında toplandığını göstermiştir. Ardından uygulanan DFA ise, elde edilen faktör yapısının farklı örneklemlerde veya teorik modelde ne kadar iyi uyum sağladığını kontrol etmiştir. Bu analizler sonucunda ölçeğin sağlam ve ayırt edici bir faktör yapısına sahip olduğu belirlenmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (Derecelendirme bilgisi kaynakta boş bırakılsa da, bu tür geliştirme çalışmalarında standart olarak 5’li veya 7’li Likert formatı kullanılır).

Mevcut Diller: Türkçe (Turkish)

Popülasyon Grubu: Sporcular (Athletes)

Yaş Grubu: Ergen ve Genç Yetişkin Sporcular (Örneklem detayları için referansa bakılmalıdır).

Popülasyon Detayları: Çalışma, çeşitli spor dallarından amatör ve profesyonel sporcuları içermektedir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan bir anket formatındadır.

Anahtar Kelimeler

Faktör analizi, Sporcu, Koçluk davranışları, Ölçek, Psikolojik ölçüm, Spor Bilimleri, Geçerlik

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Hanifi Üzüm

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Araştırma makalesinde belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: İlgili yazarın çalışmanın yapıldığı tarihteki akademik kurumu.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018

Kullanım İzinleri: Ölçek, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle referans gösterilerek serbestçe erişilebilir durumdadır. Ticari kullanımı veya geniş çaplı uygulaması için sorumlu yazar Hanifi Üzüm ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Ölçek geliştirme makalesi açık erişimli kaynaklarda mevcuttur ve ölçeğin kendisi araştırmacılar için ücretsizdir.

Ölçeğin orijinal makalesine ve tam metin PDF’ine aşağıdaki bağlantılar aracılığıyla erişilebilir:

• Makale Linki (ERIC aracılığıyla): files.eric.ed.gov (PDF)

• Orijinal PDF indirilebilir: algilanan-koc-tutumu-ve-davranislari-olcegi-perceived-coach-attitudes-and-behaviors-scale-toad.pdf

Kaynaklar

• Uzüm, H., Karli, Ü., & Yildiz, N. O. (2018). Perceived coach attitudes and behaviors scale: Development and validation study. Journal of Education and Training Studies, 6(3), 160-169. doi:10.11114/jets.v6i3.3018

Algılanan Koç Tutum ve Davranışları Ölçeği (Perceived Coach Attitudes and Behaviors Scale) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, tam metin makaleye (Uzüm et al., 2018) başvurularak elde edilebilir. Kaynak materyalde maddeler doğrudan listelenmemiştir.