Algılanan Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı Ölçeği

Özet

Algılanan Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı Ölçeği (A E A B B Ö), Kaynak, Sevgili Koçak ve Kaynak tarafından 2021 yılında geliştirilmiş, ergenler tarafından algılanan ebeveyn akademik baskısının düzeyini ve yapısını ölçmeyi amaçlayan 20 maddelik psikometrik bir araçtır. Ölçek, öğrencilerin akademik başarı hedeflerine ulaşma sürecinde ebeveynlerinin uyguladığı zorlama, kısıtlama ve aşırı beklentileri değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, üç ana faktör altında toplanmıştır: Psikolojik Baskı, Kısıtlama ve Aşırı Yüksek Beklenti.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn Baskısı, Algılanan Baskı, Akademik başarı, Ölçek Geliştirme, Ergenler, Psikolojik Baskı, Kısıtlama.

Yazarlar

Kaynak, S., Sevgili Koçak, S., Kaynak, Ü.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaokul ve lise düzeyindeki ergenler tarafından algılanan ebeveyn akademik başarı baskısının yoğunluğunu ve niteliğini güvenilir bir şekilde saptamaktır. Bu baskının, ergenlerin motivasyonu, stres seviyeleri ve genel iyi oluşları üzerindeki etkilerini inceleyen araştırmacılar için standart bir ölçüm aracı sunulması hedeflenmiştir.

Bu ölçek, ebeveynlerin akademik alandaki yüksek beklentilerinin ne zaman destekleyici bir tutumdan kontrolcü ve baskılayıcı bir tutuma dönüştüğünü belirlemeye yardımcı olur. Böylece, eğitim psikolojisi alanında koruyucu ve risk faktörlerinin incelenmesine katkıda bulunmaktadır.

Yapı

Algılanan Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı Ölçeği, ebeveynlerin akademik baskı stratejilerinin çok boyutlu doğasını yansıtacak şekilde yapılandırılmıştır. Toplam 20 maddeden oluşan ölçek, ergenlerin yaşadığı baskıyı üç farklı ve anlamlı faktör altında toplamaktadır.

Ölçeği oluşturan bu üç temel boyut şunlardır:

• Psikolojik Baskı Boyutu (7 Madde): Ebeveynlerin sevgiyi geri çekme, suçluluk hissettirme veya duygusal manipülasyon yoluyla akademik başarıyı zorlamasını ifade eder.
• Kısıtlama Boyutu (7 Madde): Ebeveynlerin çocuğun sosyal aktivitelerini, hobilerini veya serbest zamanını ders çalışma lehine aşırı derecede sınırlandırması ve kontrol etmesidir.
• Aşırı Yüksek Beklenti Boyutu (6 Madde): Ebeveynlerin çocuğun kapasitesini aşan, gerçekçi olmayan ve başarısızlık durumunda yoğun hayal kırıklığına yol açan yüksek akademik başarı standartları belirlemesini kapsar.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde detaylı olarak sunulmuştur. Yapı geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen üç faktörlü yapıyı güçlü bir şekilde desteklediğini göstermiştir. Bu durum, maddelerin ölçmek istedikleri psikolojik yapıları doğru bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Ayrıca, yakınsak ve ayırıcı geçerlik kanıtları da sunulmuş olup, ölçeğin ilgili yapılarla beklenen yönde ilişkiler kurduğu tespit edilmiştir. Bu kapsamlı geçerlik analizleri, Algılanan Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı Ölçeği’nin bilimsel çalışmalarda kullanıma uygunluğunu pekiştirmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) kullanılarak değerlendirilmiştir. Geliştirme çalışmasında elde edilen veriler, hem ölçeğin genel toplam puanı hem de Psikolojik Baskı, Kısıtlama ve Aşırı Yüksek Beklenti alt boyutları için yüksek düzeyde iç tutarlılık katsayıları sağlamıştır. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin tutarlı ölçümler yapabildiğini ve ölçüm hatasının düşük olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Algılanan Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı Ölçeği’nin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve ardından doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. AFA, 20 maddenin üç temel faktör altında toplandığını ortaya koymuş; DFA ise bu üç faktörlü modelin veriyle mükemmel bir uyum sergilediğini doğrulamıştır. Bu faktör analizi sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısının sağlam ve teorik olarak gerekçelendirilmiş olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme çalışması (Scale Development)

Format: 5 dereceli Likert Ölçeği. Yanıtlar, 1’den (Bana Hiç Uygun Değil) 5’e (Bana Tamamen Uygun) kadar derecelendirilmektedir.

Language Available: Türkçe.

Population Group: Ergenler (Adolescents).

Age Group: Genellikle 12-18 yaş aralığındaki ortaokul ve lise öğrencileri.

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki öğrenci örnekleminde geliştirilmiştir.

Test Methodology: Bireylerin ebeveyn davranışlarına yönelik algılarını raporladığı öz bildirim (Self-report) yöntemine dayanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn beklentileri, Akademik stres, Psikolojik kontrol, Okul başarısı, Faktör Analizi, Likert Ölçeği.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi Yok

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected]

Correspondence Address: Sorumlu yazar Semih Kaynak ile yukarıdaki e-posta adresi üzerinden iletişime geçilebilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayınlandığı yıl 2021‘dir. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle izin alınması gerekmektedir. Kullanım izinleri, kopyalama hakları ve olası ücretlendirme bilgileri hakkında en güncel bilgilere ulaşmak için sorumlu yazar Semih Kaynak ile doğrudan iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Kaynaklar

• Kaynak, S., Sevgili Koçak, S. & Kaynak, Ü. Measuring adolescents’ perceived parental academic pressure: A scale development study. Current Psychology (2021). https://doi.org/10.1007/s12144-021-01347-w
• Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: algilanan-ebeveyn-akademik-basari-baskisi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Algılanan Ebeveyn Akademik Başarı Baskısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddelerinin tam listesi, telif hakları nedeniyle burada listelenmemiştir. Maddelerin tamamına ve puanlama yönergelerine, yukarıda belirtilen akademik makaleye erişim sağlayarak veya sorumlu yazar ile iletişime geçerek ulaşılabilir.

Ölçek yapısı ve madde dağılımı aşağıdaki gibidir:

• Toplam 20 Madde
• Psikolojik Baskı Boyutu (7 Madde)
• Kısıtlama Boyutu (7 Madde)
• Aşırı Yüksek Beklenti Boyutu (6 Madde)