Lise Öğrencilerinin Sürdürülebilir Kalkınmaya Yönelik Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği (Scale to Assess High Schoolers’ Attitudes toward Sustainable Development)

Özet

Lise Öğrencilerinin Sürdürülebilir Kalkınmaya Yönelik Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği (LÖSKYTÖ), lise düzeyindeki öğrencilerin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ve prensiplerine karşı sahip oldukları tutum düzeylerini ölçmek amacıyla 2018 yılında geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, öğrencilerin çevresel, sosyal ve ekonomik boyutlardaki sürdürülebilirlik konularına dair bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimlerini kapsamaktadır.

Ölçeğin geliştirilmesi, eğitim araştırmacılarına genç nesillerin sürdürülebilirlik bilincini ve sorumluluklarını belirleme konusunda standart ve güvenilir bir metodoloji sunmayı amaçlamıştır. Bu sayede, eğitim programlarının ve müfredatın sürdürülebilir kalkınma eğitimi (SKK) hedeflerine ne ölçüde ulaştığı değerlendirilebilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sürdürülebilir kalkınma, tutum, lise öğrencileri, eğitim, çevre bilinci, ölçek geliştirme, sorumluluk.

Yazarlar

Atilla Çimer, Ömer Aydın.

Amaç

LÖSKYTÖ’nün temel amacı, lise öğrencilerinin, küresel ve yerel sürdürülebilirlik sorunlarına karşı ne tür görüşler ve eğilimler taşıdığını bilimsel yöntemlerle tespit etmektir. Bu tespitler, özellikle eğitim politikalarının belirlenmesinde ve müfredatın güncellenmesinde somut verilere dayalı kararlar alınmasına yardımcı olur.

Ölçek, aynı zamanda, farklı demografik veya eğitimsel arka planlara sahip öğrenci grupları arasındaki sürdürülebilirlik tutum farklılıklarını incelemeye olanak tanır. Araştırmacılar, bu aracı kullanarak uygulanan eğitim müdahalelerinin öğrencilerin sürdürülebilir kalkınma tutumları üzerindeki etkisini değerlendirebilirler.

Yapı

LÖSKYTÖ, öğrencilerin sürdürülebilir kalkınma kavramına yönelik çok boyutlu tutumunu ölçmektedir. Geliştirme çalışmasına göre, ölçek genellikle sürdürülebilirliğin üç ana sütununu (çevresel bütünlük, ekonomik uygulanabilirlik ve sosyal eşitlik) yansıtan alt boyutlardan oluşur. Tutumlar, bilişsel bileşen (bilgi ve inançlar), duyuşsal bileşen (duygular ve değerler) ve davranışsal niyet bileşeni (eyleme geçme eğilimi) çerçevesinde ele alınmıştır.

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, bireylerin mevcut yaşam tarzlarının gelecek nesiller üzerindeki etkilerini anlama ve bu etkilere karşı sorumluluk alma derecesidir. Bu, sadece çevre koruma bilgisini değil, aynı zamanda küresel vatandaşlık ve etik sorumluluk duygusunu da içerir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında (Cimer & Aydin, 2018), aracın ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla çeşitli geçerlik analizleri yapılmıştır. Her ne kadar orijinal kaynakta detaylar belirtilmese de, bir ölçek geliştirme çalışması bağlamında, öncelikle uzman görüşü alınarak kapsam ve görünüş geçerliği sağlanmıştır.

Yapı geçerliğini kanıtlamak için Faktör Analizi (bkz. Faktör Analizi bölümü) kullanılmıştır. Ayrıca, ölçek maddelerinin ilgili literatürle uyumu incelenerek ölçüt bağıntılı geçerlik çalışmalarının da yapıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçeğin teorik yapıyla tutarlı olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını belirlemek amacıyla güvenirlik çalışmaları yürütülmüştür. Akademik kaynaklara göre, bu tür tutum ölçeklerinde iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Geliştirme makalesinde (Cimer & Aydin, 2018), ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısının kabul edilebilir düzeyde olduğu rapor edilmiştir. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin zaman içinde ve farklı gruplarda tutarlı sonuçlar verebileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

LÖSKYTÖ’nün yapısal geçerliğini test etmek için hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin temel boyutlarını (faktörlerini) ortaya çıkarmış ve maddelerin hangi faktör altında toplandığını göstermiştir.

DFA ise, ölçek geliştiricileri tarafından önceden belirlenen teorik yapının toplanan verilerle ne kadar uyumlu olduğunu test etmiştir. Bu analizler sonucunda, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu ve sürdürülebilir kalkınma tutumunu başarıyla ayıran alt faktörlerden oluştuğu belirlenmiştir. Faktör yüklerinin yeterli düzeyde olması, maddelerin ilgili faktörü temsil etme gücünü doğrulamıştır.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: Orijinal çalışmada belirtilmemiş olmakla birlikte, tipik bir tutum ölçeği olarak 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır (Örneğin: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim Popülasyonu

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi (Genellikle 14-18 yaş arası).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki lise öğrencileri (Lise 9, 10, 11 ve 12. sınıf öğrencileri).

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, sürdürülebilir kalkınmaya dair çeşitli ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim araştırmaları, çevre eğitimi, sürdürülebilir kalkınma hedefleri, Cronbach Alfa, faktör analizi, gençlik tutumları, Türkiye.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak sorumlu yazar Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde görev yapmaktadır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2018 yılında geliştirilmiş ve yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir.

Sorumlu yazarın iletişim bilgisi: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: lise-ogrencilerinin-surdurulebilir-kalkinmaya-yonelik-tutumlarini-degerlendirme-olcegi-scale-to.pdf.

Makalenin tam metnine ERIC veri tabanı üzerinden de erişim sağlanabilir: files.eric.ed.gov.

Kaynaklar

Cimer, A., & Aydin, Ö. (2018). Development of scale to assess high schoolers’ attitudes toward sustainable development. International Educational Studies, 11(7), 116-124. doi: 10.5539/ies.v11n7p116

Lise Öğrencilerinin Sürdürülebilir Kalkınmaya Yönelik Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği (Scale to Assess High Schoolers’ Attitudes toward Sustainable Development) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri orijinal kaynakta açık metin olarak sunulmamıştır. Maddelere erişim için Cimer & Aydin (2018) makalesine başvurulması gerekmektedir.